Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Αμπέιγ Μαρενγκό (Abeille Marengo) αναμένεται να βγει από το λιμάνι του Ηρακλείου.
Προορισμός του είναι το σημείο ανοικτά της Κάσου όπου τον Ιούλιο του 2024 σταμάτησαν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Ανάμεσα στις δύο ημερομηνίες μεσολάβησαν 28 μήνες, ένα πάγωμα πληρωμών, η είσοδος γαλλικών κεφαλαίων και ένας νέος πόλεμος NAVTEX.
Το χρονικό του Great Sea Interconnector, από το επεισόδιο της Κάσου ως τη NAVTEX 1411/26, τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα και τις αντιδράσεις των κομμάτων.
Το έργο σε αριθμούς
Ο Great Sea Interconnector (GSI) σχεδιάστηκε για να ενώσει την Κρήτη με την Κύπρο και, σε δεύτερη φάση, την Κύπρο με το Ισραήλ. Το συνολικό μήκος φτάνει τα 1.208 χιλιόμετρα. Από αυτά, τα 898 αφορούν το τμήμα Κρήτης – Κύπρου. Η διασύνδεση έχει σχεδιαστεί με τεχνολογία HVDC, ικανότητα 1.000 MW και τάση 500 kV. Το βάθος πόντισης φτάνει τα 3.000 μέτρα.
Ο προϋπολογισμός υπολογίζεται σε περίπου 1,9 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμεύσει 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό Connecting Europe Facility. Η Κύπρος παραμένει το μόνο κράτος-μέλος χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλο κράτος της Ένωσης. Με βάση την τελευταία ενημέρωση προς τη Λευκωσία, η λειτουργία του έργου μετατίθεται για την 1η Ιανουαρίου 2031.
Ιούλιος 2024: Το επεισόδιο της Κάσου
Το ιταλικό ερευνητικό Ιεβόλι Ρελούμε (Ievoli Relume) έκανε βυθομετρήσεις για την όδευση του καλωδίου ανοικτά της Κάσου. Η Άγκυρα έστειλε πολεμικά πλοία στην περιοχή και οι εργασίες διακόπηκαν. Από τότε ο GSI πάγωσε.
Τον Μάρτιο του 2025 ο ΑΔΜΗΕ ανέστειλε, σε συνεννόηση με τη Νεξάνς (Nexans), τη δόση Φεβρουαρίου ύψους 70 εκατ. ευρώ. Ως αιτία αναφέρθηκε η γεωπολιτική αβεβαιότητα, κυρίως η τουρκική αντίδραση. Το Ιεβόλι Ρελούμε είχε ήδη επιστρέψει στη βάση του, τη Μεσίνα. Η Νεξάνς απάντησε ότι οι σχετικές πληροφορίες δεν αποτυπώνουν τη σχέση της με τον πελάτη και δεσμεύθηκε να συνεχίσει το έργο.
Η γαλλική επανεκκίνηση
Στις 5 Αυγούστου 2026 υπογράφηκε στο Μέγαρο Μαξίμου η συμφωνία για την είσοδο του γαλλικού ομίλου Μεριντιάμ (Meridiam) στην εταιρεία GSI, με πλειοψηφικό ποσοστό 66%. Την ίδια ημέρα υπογράφηκε τριμερής συμφωνία ΑΔΜΗΕ, GSI και Νεξάνς για τις έρευνες βυθού. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είχε αποδεχθεί το αίτημα χρηματοδότησης.
Ως τότε είχαν ολοκληρωθεί έρευνες στα ελληνικά χωρικά ύδατα έως τα 6 ναυτικά μίλια και στα κυπριακά έως τα 12. Εκκρεμούσε το κρίσιμο κομμάτι: τα διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και το δυτικό τμήμα προς την Κύπρο.
Στις 10 Σεπτεμβρίου ο Κυριάκος Μητσοτάκης συζήτησε το έργο με τον Εμανουέλ Μακρόν στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Μέσα στο καλοκαίρι είχαν προηγηθεί τουλάχιστον δύο κύκλοι τηλεφωνικών επικοινωνιών με τον Νίκο Χριστοδουλίδη.
Οκτώβριος: Οι NAVTEX πριν από το πλοίο
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε πριν φτάσει το ερευνητικό στην Κρήτη. Στις 16 και 17 Οκτωβρίου ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε δύο αντι-NAVTEX. Η 1020/26 αφορούσε τις έρευνες για το καλώδιο δεδομένων EMC, που είχε αδειοδοτήσει η Κυπριακή Δημοκρατία. Η 1018/26 αφορούσε την πολυεθνική άσκηση «Ευνομία» νοτίως του Καστελλορίζου.
Ο τουρκικός Τύπος μίλησε για «πόλεμο NAVTEX στη Γαλάζια Πατρίδα». Η Χουριέτ έγραψε ότι η Άγκυρα ζητά από τη Γαλλία, ως κράτος σημαίας του πλοίου, διπλωματικό συντονισμό πριν από τις έρευνες. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου απέκλεισε κάθε τουρκική άδεια.
Στις 21 Οκτωβρίου ο Χακάν Φιντάν επανέλαβε, σε συνέντευξή του στα «Νέα», ότι η Τουρκία δεν αντιτίθεται στη διασύνδεση. Ζήτησε όμως γραπτή ενημέρωση για τις εργασίες, με αναφορά σε δραστηριότητες και συντεταγμένες.
Το Αμπέιγ Μαρενγκό απέπλευσε από τη Νάπολη στις 23 Οκτωβρίου και έφτασε στο Ηράκλειο στις 27 Οκτωβρίου. Οι έρευνες έχουν ανατεθεί στην ιταλική Next Geosolutions Europe και καλύπτουν τη διαδρομή από την Κορακιά, βόρεια του Ηρακλείου, ως την Κύπρο. Οι δειγματοληψίες φτάνουν σε βάθη έως 700 μέτρων. Το ημερήσιο κόστος ενός τέτοιου πλοίου εκτιμάται στις 200.000 ευρώ.
Τον ίδιο μήνα οι τουρκικές παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου έφτασαν τις 195 ως τις 26 Οκτωβρίου, έναντι 133 τον Σεπτέμβριο.
Λευκωσία: Το κόστος και οι όροι
Στις 19 Οκτωβρίου ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός συνέδεσε την καταβολή 25 εκατ. ευρώ με την έκδοση ελληνικής NAVTEX ως το τέλος του μήνα. Η κυπριακή Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας είχε εγκρίνει δαπάνες 82 εκατ. ευρώ, από τα 302 εκατ. που είχε διεκδικήσει ο ΑΔΜΗΕ.
Την επομένη, ο πρόεδρος της Αρχής Πολύβιος Λεμονάρης ενημέρωσε την κοινοβουλευτική επιτροπή Ενέργειας ότι το κόστος θα ξεπεράσει τα 1,9 δισ. ευρώ.
Το εσωτερικό μέτωπο
Στις 26 Οκτωβρίου, στο Πολεμικό Μουσείο, ο Κώστας Καραμανλής απέρριψε κάθε αίτημα τουρκικής άδειας για το καλώδιο. Πρόσθεσε ότι η ουσία δεν αλλάζει αν η διαδικασία ονομαστεί «ενημέρωση» ή «ανακοίνωση». Ο Αντώνης Σαμαράς, από την πρώτη σειρά, σχολίασε ότι «άλλοι πρέπει να τον ακούσουν».
Στις 4 Νοεμβρίου ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στον ΑΝΤ1 ότι η Αθήνα έχει έτοιμα όλα τα σενάρια για ενδεχόμενη παρεμπόδιση. Άφησε ανοιχτή μια άτυπη ενημέρωση της Άγκυρας για την έξοδο του πλοίου, που κατά τον ίδιο δεν παράγει νομικές συνέπειες.
6 Νοεμβρίου: NAVTEX 1411/26 και αντι-NAVTEX 1105/26
Η διαδικασία ξεκίνησε με αίτημα της Νεξάνς για λογαριασμό της GSI. Μετά τη θετική γνωμοδότηση της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης, ο υπουργός Εξωτερικών υπέγραψε την άδεια στις 6 Νοεμβρίου. Ο σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας εξέδωσε αμέσως τη NAVTEX 1411/26, με ισχύ ως τις 6 Μαρτίου 2027.
Μια ημέρα νωρίτερα η Γαλλίδα πρέσβειρα στην Άγκυρα, Ιζαμπέλ Ντιμόν, είχε συναντηθεί με τον υφυπουργό Εξωτερικών Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι.
Η Τουρκία απάντησε με την αντι-NAVTEX 1105/26. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι μέρος της περιοχής ανήκει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Επικαλέστηκε τα όρια που είχε γνωστοποιήσει μονομερώς στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020 και δήλωσε ότι ακυρώνει τις ελληνικές και κυπριακές NAVTEX.
Το «όλα καλά» του Φιντάν
Στις 7 Νοεμβρίου ο Χακάν Φιντάν, ερωτηθείς από τον ανταποκριτή του ΣΚΑΪ Μανώλη Κωστίδη, δήλωσε ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Τουρκικές διπλωματικές πηγές είπαν ότι το ζήτημα έχει διευθετηθεί, χωρίς να εξηγήσουν πώς.
Την ίδια ημέρα ο καθηγητής Κεμάλ Ολτσάρ υποστήριξε στο A Haber ότι, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση, τουρκικά πολεμικά πλοία θα μεταβούν στην περιοχή. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου δήλωσε στην ΕΡΤ ότι δεν υπήρξε καμία συνεννόηση Αθήνας – Άγκυρας.
Η ρηματική διακοίνωση
Στις 8 Νοεμβρίου το in αποκάλυψε ότι η Γαλλία ενημέρωσε επισήμως την Τουρκία με ρηματική διακοίνωση για την έναρξη των εργασιών. Κατά το δημοσίευμα, το έγγραφο διευκρινίζει ότι η ενημέρωση δεν συνιστά αναγνώριση τουρκικών δικαιοδοσιών.
Ο πρωθυπουργός, στην κυριακάτικη ανασκόπησή του, επανέλαβε ότι Ελλάδα και Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις έρευνες.
Τα κόμματα ζητούν απαντήσεις
Από το ΠαΣοΚ, ο Δημήτρης Μάντζος και ο Γιάννης Μανιάτης ρώτησαν αν η κυβέρνηση γνώριζε και είχε εγκρίνει το περιεχόμενο της γαλλικής επικοινωνίας. Ανακοίνωσαν επίκαιρη ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη χαρακτήρισε τη διακοίνωση απαράδεκτη. Το ΚΚΕ μίλησε για πολύ σοβαρή εξέλιξη. Η Νέα Αριστερά την ονόμασε «κόλαφο». Η ΝΙΚΗ ζήτησε να διευκρινιστεί ποιος ενημέρωσε την Άγκυρα: η Αθήνα, το Παρίσι ή η ανάδοχος εταιρεία.
Τι ακολουθεί
Το Αμπέιγ Μαρενγκό αναμένεται να αποπλεύσει τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου. Στις πρώτες κινήσεις του περιλαμβάνονται και ελληνικά χωρικά ύδατα. Για τα τμήματα κυπριακής δικαιοδοσίας απαιτείται αντίστοιχη NAVTEX από τη Λευκωσία. Από τις 9 ως τις 20 Νοεμβρίου η Τουρκία φιλοξενεί τη διάσκεψη COP31 στην Αττάλεια.
Ο φάκελος του anatropinews.gr
- Γεωπολιτικοί λόγοι «έκοψαν» το καλώδιο Κρήτης – Κύπρου: Πάγωσε τις πληρωμές στην NEXANS ο ΑΔΜΗΕ (7 Μαρτίου 2025)
- GSI: Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου και το κρίσιμο τεστ με τη NAVTEX (19 Αυγούστου 2026)
- Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Αθήνα και Παρίσι συντονίζουν τα επόμενα βήματα (10 Σεπτεμβρίου 2026)
- Τουρκία: Αντι-NAVTEX για το καλώδιο EMC και την άσκηση «Ευνομία» (17 Οκτωβρίου 2026)
- Το Abeille Marengo στην Κρήτη για το GSI: Η NAVTEX, το κόστος και το γεωπολιτικό στοίχημα (23 Οκτωβρίου 2026)
- Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Κοινό μέτωπο στον ΟΗΕ απέναντι στην Άγκυρα (26 Οκτωβρίου 2026)
- Καραμανλής – Σαμαράς: Το μήνυμα στο Μαξίμου για την Τουρκία και το καλώδιο (26 Οκτωβρίου 2026)
- Τουρκικές παραβιάσεις: Αύξηση 44% τον Οκτώβριο ενόψει των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου (27 Οκτωβρίου 2026)
- Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ (30 Οκτωβρίου 2026)
- Τι δεν έδειξε ο χάρτης που παρουσίασε ο Μητσοτάκης στο Συμβούλιο Ασφαλείας (31 Οκτωβρίου 2026)
- Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Την Παρασκευή η NAVTEX (4 Νοεμβρίου 2026)
- Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου επιστρέφει στην Κάσο: Η NAVTEX, η Τουρκία και το διπλωματικό τεστ (6 Νοεμβρίου 2026)
- NAVTEX 1411/26: Ξεκινούν οι έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου – Η στάση της Τουρκίας και ο διπλωματικός ρόλος της Γαλλίας (6 Νοεμβρίου 2026)
- Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Ο Φιντάν μιλά για λύση, η Αθήνα επιμένει – Το γαλλικό παρασκήνιο και οι απειλές της Άγκυρας (7 Νοεμβρίου 2026)
- Μητσοτάκης: Μήνυμα στην Τουρκία για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου (8 Νοεμβρίου 2026)
- Από το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου έως το μακελειό στην Κρακοβία – Τι πρέπει να ξέρεις για την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026 (8 Νοεμβρίου 2026)
- GSI: Η Γαλλία ενημέρωσε την Τουρκία για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου – Τα ερωτήματα για τη διπλωματική διαχείριση και οι αντιδράσεις των κομμάτων (8 Νοεμβρίου 2026)
