Οι εκρήξεις που ακούστηκαν το βράδυ του Σαββάτου στο νότιο Ιράν, με επίκεντρο τη στρατηγικής σημασίας νήσο Κεσμ στα Στενά του Ορμούζ, προκαλούν νέα ερωτήματα για την εξέλιξη της σύγκρουσης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης αφήνουν να εννοηθεί ότι οι εκρήξεις ενδέχεται να συνδέονται με δραστηριότητες των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων στην περιοχή και όχι με νέα αμερικανική επίθεση.
Η χρονική συγκυρία, ωστόσο, περιπλέκει την εικόνα. Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιβεβαιώσει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν περιορισμένης κλίμακας πλήγμα εναντίον ιρανικού συστήματος αεράμυνας. Παράλληλα, η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο παραμένει υπό διαρκή απειλή, με τις δύο πλευρές να καταγγέλλουν επιθέσεις σε εμπορικά πλοία.
Η εκδοχή των ιρανικών μέσων ενημέρωσης
Η κρατική τηλεόραση του Ιράν ανέφερε ότι οι εκρήξεις ακούστηκαν σε αρκετές περιοχές της επαρχίας Χορμοζγκάν, μεταξύ των οποίων η Κεσμ, η Τζασκ και άλλες τοποθεσίες στις ακτές του Περσικού Κόλπου. Αρχικά, το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim μετέδωσε ότι δύο πύραυλοι έπληξαν την Κεσμ, χωρίς να δώσει πληροφορίες για ζημιές ή θύματα.
Στη συνέχεια, όμως, το ίδιο πρακτορείο επικαλέστηκε ενημερωμένη πηγή, σύμφωνα με την οποία οι εκρήξεις δεν συνδέονταν με πυραυλικές επιθέσεις. Η πηγή απέδωσε το περιστατικό στη δραστηριότητα των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων και στη διαχείριση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ.
Η μεταβολή αυτή στην ενημέρωση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Τεχεράνη εμφανίζεται να αποφεύγει να αποδώσει τις νέες εκρήξεις σε αμερικανική επίθεση, σε μια στιγμή που κάθε τέτοια επιβεβαίωση θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετη πίεση για στρατιωτικά αντίποινα. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση για την ακριβή αιτία των εκρήξεων.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε νέα περιορισμένα πλήγματα
Η αβεβαιότητα συνδέεται άμεσα με τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου την Παρασκευή. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν νέα επιχείρηση εναντίον του Ιράν, με στόχο ένα σύστημα αεράμυνας στη νήσο Κεσμ.
Ερωτηθείς από δημοσιογράφους, χαρακτήρισε την επιχείρηση «περιορισμένης κλίμακας» και υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν μέσα σε λίγα λεπτά μια εγκατάσταση που είχε κατασκευάσει το Ιράν για την αντιαεροπορική του άμυνα.
Η επιχείρηση αποκτά πολιτική και στρατιωτική σημασία επειδή πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, στις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί υπέστησαν σημαντικές απώλειες. Πριν από την αναμέτρηση, ο Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης ευρύτερων στρατιωτικών επιχειρήσεων, αποφεύγοντας ωστόσο να προσδιορίσει την έκταση και τον χρόνο τους.
Η μέχρι τώρα εικόνα δεν παραπέμπει σε έναρξη μεγάλης αμερικανικής επιχείρησης. Δείχνει, όμως, ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί την επιλογή στοχευμένων πληγμάτων, επιδιώκοντας να περιορίσει τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν χωρίς να ανακοινώσει επιστροφή σε γενικευμένο πόλεμο.
Δύο δεξαμενόπλοια στις φλόγες μετά από πρόσκρουση σε νάρκες
Το πρωί της Κυριακής, οι Φρουροί της Επανάστασης έδωσαν μια νέα διάσταση στην υπόθεση, ανακοινώνοντας ότι δύο πετρελαιοφόρα τυλίχθηκαν στις φλόγες αφού προσέκρουσαν σε θαλάσσιες νάρκες στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ναυτικής δύναμης των Φρουρών της Επανάστασης, τα πλοία επιχείρησαν να διασχίσουν τη θαλάσσια περιοχή ακολουθώντας «μη εξουσιοδοτημένη διαδρομή». Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι τα πλοία που δεν συμμορφώνονται με τους περιορισμούς διέλευσης ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σοβαρούς κινδύνους.
Δεν έχει διευκρινιστεί εάν τα περιστατικά με τα δεξαμενόπλοια συνδέονται άμεσα με τις εκρήξεις που καταγράφηκαν στη νότια χώρα. Η χρονική τους σύμπτωση, ωστόσο, αναδεικνύει την ένταση που επικρατεί σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Το Ορμούζ μετατρέπεται σε πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης
Οι εξελίξεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται υπό διαρκή πίεση. Οι επιθέσεις σε πλοία, οι απειλές για χρήση ναρκών και οι περιορισμοί στη διέλευση έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις θαλάσσιες μεταφορές και στις εξαγωγές ενέργειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιήσει οι αρμόδιες υπηρεσίες παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας, τουλάχιστον 11 πλοία δέχθηκαν επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή του Ορμούζ μέσα στην εβδομάδα έως τις 6 Νοεμβρίου. Τρία από αυτά φέρεται να βυθίστηκαν.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να επιβάλει ένα καθεστώς ελεγχόμενης διέλευσης, απαιτώντας από τα εμπορικά πλοία να ακολουθούν συγκεκριμένες διαδρομές και να συμμορφώνονται με τις οδηγίες των ιρανικών αρχών. Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, αμφισβητεί αυτό το καθεστώς και διατηρεί τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Η αντιπαράθεση έχει πλέον μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στη θάλασσα. Κάθε περιστατικό με δεξαμενόπλοιο ή εμπορικό πλοίο μπορεί να προκαλέσει νέα στρατιωτική αντίδραση, ενώ η αβεβαιότητα για την ασφάλεια της διέλευσης επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Το επόμενο βήμα της Ουάσιγκτον
Το βασικό ερώτημα είναι εάν τα περιορισμένα αμερικανικά πλήγματα θα παραμείνουν μεμονωμένες επιχειρήσεις ή θα αποτελέσουν την αρχή μιας νέας φάσης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει με ισχυρότερες επιθέσεις εναντίον του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι οποιαδήποτε ευρύτερη αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον αμερικανικών και ισραηλινών στόχων στην περιοχή.
Για την ώρα, η εικόνα παραμένει αντιφατική. Οι ΗΠΑ επιβεβαιώνουν περιορισμένα πλήγματα, το Ιράν αποφεύγει να αποδώσει με σαφήνεια τις τελευταίες εκρήξεις σε αμερικανική επίθεση και οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοινώνουν νέα περιστατικά με πλοία και θαλάσσιες νάρκες.
Η απουσία επιβεβαιωμένης μεγάλης αμερικανικής επιχείρησης δεν σημαίνει ότι έχει αποκλιμακωθεί η σύγκρουση. Το Ορμούζ παραμένει το πιο ευαίσθητο σημείο της αντιπαράθεσης, καθώς εκεί συναντώνται οι στρατιωτικές επιδιώξεις των δύο πλευρών με την ενεργειακή ασφάλεια και το διεθνές εμπόριο.
