Τζέι Ροκφέλερ: Από την αυτοκρατορία της Standard Oil στην πολιτική δυναστεία των ΗΠΑ – Η ιστορία της οικογένειας
Ο Τζον Ντ. «Τζέι» Ροκφέλερ IV, ο άνθρωπος που γεννήθηκε κληρονόμος μιας από τις μεγαλύτερες περιουσίες στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά επέλεξε να ακολουθήσει μια διαφορετική πολιτική διαδρομή από εκείνη της οικογένειάς του, πέθανε σε ηλικία 89 ετών.
Δισέγγονος του ιδρυτή της πετρελαϊκής αυτοκρατορίας Standard Oil, γιος ενός από τους σημαντικότερους Αμερικανούς φιλανθρώπους και ανιψιός ενός αντιπροέδρου των ΗΠΑ, ο Ροκφέλερ υπηρέτησε επί 30 χρόνια στη Γερουσία, εκπροσωπώντας τη Δυτική Βιρτζίνια.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της Washington Post και του Reuters, ο πρώην γερουσιαστής πέθανε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026, στην κατοικία του στην Ουάσιγκτον. Η οικογένειά του δεν ανακοίνωσε την αιτία θανάτου του.
Η προσωπική του διαδρομή είχε μια ιδιαιτερότητα: ενώ προερχόταν από μια οικογένεια που συνδέθηκε με τους Ρεπουμπλικανούς, την επιχειρηματική ελίτ και τα υψηλότερα κλιμάκια της αμερικανικής εξουσίας, εκείνος έγινε Δημοκρατικός και εγκαταστάθηκε σε μία από τις φτωχότερες πολιτείες της χώρας. Εκεί διαμόρφωσε την πολιτική του ταυτότητα, με επίκεντρο την υγεία, την κοινωνική προστασία και την καταπολέμηση της φτώχειας.
Για να κατανοήσει κανείς, ωστόσο, τη σημασία του ονόματος Ροκφέλερ, πρέπει να γυρίσει σχεδόν δύο αιώνες πίσω. Από έναν φτωχό νεαρό λογιστή στο Οχάιο, στον πρώτο δισεκατομμυριούχο της σύγχρονης ιστορίας, και από εκεί στους τραπεζίτες, τους κυβερνήτες, τους αντιπροέδρους και τους φιλανθρώπους της επόμενης γενιάς, η οικογένεια δημιούργησε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια περιουσία: ένα πολυεπίπεδο δίκτυο οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής επιρροής.
Από τον Τζον Ροκφέλερ στην αυτοκρατορία της Standard Oil
Η ιστορία αρχίζει με τον Τζον Ντέιβισον Ροκφέλερ, ο οποίος γεννήθηκε στις 8 Ιουλίου 1839 στο Ρίτσφορντ της Νέας Υόρκης. Ήταν το δεύτερο από τα έξι παιδιά του Γουίλιαμ Έιβερι Ροκφέλερ και της Ελίζα Ντέιβισον.
Η οικογένειά του δεν ανήκε στην οικονομική ελίτ. Ο πατέρας του ήταν ένας περιπλανώμενος πωλητής, ενώ η μητέρα του, βαπτίστρια με αυστηρές θρησκευτικές αρχές, διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό την ανατροφή του. Ο νεαρός Τζον εγκατέλειψε το σχολείο πριν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και παρακολούθησε μαθήματα λογιστικής και εμπορίου.
Σε ηλικία 16 ετών βρήκε την πρώτη του δουλειά ως βοηθός λογιστή στο Κλίβελαντ. Από νωρίς έδειξε ιδιαίτερη ικανότητα στη διαχείριση χρημάτων και στην καταγραφή κάθε οικονομικής συναλλαγής.
Το 1859, με 1.000 δολάρια από τις αποταμιεύσεις του και άλλα τόσα δανεικά από τον πατέρα του, ξεκίνησε μια εμπορική επιχείρηση. Λίγα χρόνια αργότερα στράφηκε στη διύλιση πετρελαίου, έναν κλάδο που βρισκόταν ακόμη στα πρώτα του βήματα.
Το 1870 ίδρυσε την Standard Oil, η οποία εξελίχθηκε σταδιακά σε έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματικούς οργανισμούς στον κόσμο.
Η επιχειρηματική του μέθοδος ήταν αμείλικτη. Εξαγόραζε ανταγωνιστές, εξασφάλιζε ευνοϊκές συμφωνίες με σιδηροδρομικές εταιρείες, περιόριζε το κόστος και επιδίωκε τον έλεγχο κάθε κρίκου της παραγωγής και της διανομής πετρελαίου.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1880, η Standard Oil έλεγχε περίπου το 90% της αμερικανικής διυλιστικής βιομηχανίας. Η συγκέντρωση αυτής της οικονομικής δύναμης προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και κατηγορίες για μονοπωλιακές πρακτικές.
Το 1911, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι η Standard Oil παραβίαζε την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία και διέταξε τη διάλυσή της σε 34 ανεξάρτητες εταιρείες. Από αυτή τη διαδικασία προέκυψαν επιχειρηματικοί οργανισμοί που συνδέθηκαν αργότερα με κολοσσούς όπως η Exxon και η Mobil.
Ο Ροκφέλερ είχε ήδη αποσυρθεί από την ενεργό διοίκηση της εταιρείας από το 1896. Παρέμεινε, όμως, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους που γνώρισε ποτέ η Αμερική.
Πέθανε στις 23 Μαΐου 1937, σε ηλικία 97 ετών, αφήνοντας πίσω του μια περιουσία που είχε αποκτήσει ασύλληπτες διαστάσεις.
Η μεταμόρφωση της οικογένειας: Από το πετρέλαιο στη φιλανθρωπία
Ο Τζον Ροκφέλερ παντρεύτηκε το 1864 τη Λόρα Σπέλμαν, κόρη οικογένειας με ισχυρές θρησκευτικές και κοινωνικές αναφορές. Απέκτησαν πέντε παιδιά που έφτασαν στην ενηλικίωση: την Μπέσι, την Άλτα, την Έντιθ και τον μοναδικό γιο τους, Τζον Ντ. Ροκφέλερ Τζούνιορ. Η Άλις πέθανε σε βρεφική ηλικία.
Ο Τζον Τζούνιορ, γεννημένος το 1874, ήταν εκείνος που ανέλαβε να μετατρέψει την οικονομική κληρονομιά του πατέρα του σε μια διαφορετική μορφή κοινωνικής και θεσμικής επιρροής.
Παντρεύτηκε το 1901 την Άμπι Όλντριτς, κόρη του ισχυρού Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Νέλσον Όλντριτς. Η ένωση αυτή συνέδεσε ακόμη περισσότερο την οικογένεια με την αμερικανική πολιτική και οικονομική ελίτ.
Απέκτησαν έξι παιδιά:
- Άμπι Ροκφέλερ.
- Τζον Ντ. Ροκφέλερ Γ΄.
- Νέλσον Όλντριτς Ροκφέλερ.
- Λόρενς Σπέλμαν Ροκφέλερ.
- Γουίνθροπ Ροκφέλερ.
- Ντέιβιντ Ροκφέλερ.
Ο Τζον Τζούνιορ δεν ακολούθησε την επιχειρηματική διαδρομή του πατέρα του με τον παραδοσιακό τρόπο. Ασχολήθηκε κυρίως με τη φιλανθρωπία, την εκπαίδευση, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη διεθνή συνεργασία.
Διέθεσε περισσότερα από 537 εκατομμύρια δολάρια σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, νοσοκομεία, επιστημονικά προγράμματα, θρησκευτικές οργανώσεις και πολιτιστικούς φορείς. Υποστήριξε την αποκατάσταση του ιστορικού Colonial Williamsburg στη Βιρτζίνια και δώρισε την έκταση στην ανατολική πλευρά του Μανχάταν όπου κατασκευάστηκε η έδρα των Ηνωμένων Εθνών.
Η αλλαγή ήταν σημαντική. Το όνομα Ροκφέλερ, που είχε συνδεθεί με το μονοπώλιο και την ανεξέλεγκτη επιχειρηματική ισχύ, άρχισε να συνδέεται και με τη φιλανθρωπία και τη δημιουργία θεσμών.
Ο Τζον Τζούνιορ παντρεύτηκε δεύτερη φορά, το 1951, τη Μάρθα Μπερντ Άλεν, μετά τον θάνατο της πρώτης συζύγου του το 1948. Πέθανε το 1960.
Η δεύτερη γενιά: Πέντε αδέλφια, πέντε διαφορετικές διαδρομές εξουσίας
Τα πέντε αγόρια της οικογένειας Ροκφέλερ εξελίχθηκαν σε προσωπικότητες με τεράστια επιρροή, καθένα σε διαφορετικό πεδίο.
Ο μεγαλύτερος, Τζον Ντ. Ροκφέλερ Γ΄ (1906-1978), πατέρας του Τζέι, ακολούθησε τη φιλανθρωπική παράδοση του πατέρα του. Ασχολήθηκε με την εκπαίδευση, τις διεθνείς σχέσεις, την πολιτιστική ανάπτυξη και την πληθυσμιακή πολιτική. Υπήρξε σημαντικός υποστηρικτής του Asia Society, ενός οργανισμού που ιδρύθηκε το 1956 με στόχο την ενίσχυση των σχέσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ασία.
Παντρεύτηκε την Μπλανσέτ Φέρι Χούκερ και απέκτησαν τέσσερα παιδιά, μεταξύ των οποίων τον Τζέι Ροκφέλερ.
Ο δεύτερος, Νέλσον Ροκφέλερ (1908-1979), έγινε το πιο αναγνωρίσιμο πολιτικό πρόσωπο της οικογένειας.
Υπήρξε κυβερνήτης της Νέας Υόρκης από το 1959 έως το 1973, επί τέσσερις συνεχόμενες θητείες. Η πολιτική του ταυτότητα συνδέθηκε με τον λεγόμενο φιλελεύθερο Ρεπουμπλικανισμό, ο οποίος υποστήριζε τον ενεργό ρόλο του κράτους στην οικονομία, τις κοινωνικές υπηρεσίες και τις δημόσιες επενδύσεις.
Το 1974 έγινε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Τζέραλντ Φορντ, μετά την παραίτηση του Ρίτσαρντ Νίξον και την ανάληψη της προεδρίας από τον Φορντ. Ήταν μία από τις σημαντικότερες πολιτικές θέσεις που κατέλαβε ποτέ μέλος της οικογένειας.
Ο τρίτος αδελφός, Λόρενς Ροκφέλερ (1910-2004), ακολούθησε τον δρόμο των επενδύσεων, αλλά ανέπτυξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την προστασία του περιβάλλοντος. Συνδέθηκε με τη δημιουργία και την επέκταση σημαντικών εθνικών πάρκων και φυσικών προστατευόμενων περιοχών στις ΗΠΑ. Υπήρξε επίσης πρωτοπόρος στις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Ο τέταρτος, Γουίνθροπ Ροκφέλερ (1912-1973), εγκαταστάθηκε στο Άρκανσο, μια από τις φτωχότερες πολιτείες των ΗΠΑ. Ασχολήθηκε με την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική ανασυγκρότηση της περιοχής και εξελέγη κυβερνήτης το 1966, αποτελώντας τον πρώτο Ρεπουμπλικανό κυβερνήτη της πολιτείας μετά την Ανασυγκρότηση του Νότου, τον 19ο αιώνα.
Ο πέμπτος, Ντέιβιντ Ροκφέλερ (1915-2017), έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Υπήρξε πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Chase Manhattan Bank, η οποία εξελίχθηκε αργότερα σε μέρος της JPMorgan Chase.
Ο Ντέιβιντ διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις, διατηρώντας επαφές με πολιτικούς ηγέτες, επιχειρηματίες και κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Έτσι, μέσα σε μία γενιά, η οικογένεια απέκτησε ισχυρή παρουσία στην αμερικανική πολιτική, στην τραπεζική, στις επενδύσεις, στην εκπαίδευση και στη φιλανθρωπία.
Ο Τζέι Ροκφέλερ και η ρήξη με την πολιτική παράδοση της οικογένειας
Ο Τζον Ντ. «Τζέι» Ροκφέλερ γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1937 στη Νέα Υόρκη, μόλις λίγες εβδομάδες μετά τον θάνατο του προπάππου του. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον πλούτου, υψηλών κοινωνικών διασυνδέσεων και ισχυρής πολιτικής παρουσίας.
Σπούδασε στο Χάρβαρντ, όπου αποφοίτησε το 1961, με αντικείμενα που περιλάμβαναν τις σπουδές Ανατολικής Ασίας. Συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Γέιλ και απέκτησε εμπειρία στην Ιαπωνία.
Η καθοριστική αλλαγή στη ζωή του ήρθε το 1964. Σε ηλικία 27 ετών, αντί να ενταχθεί στον επιχειρηματικό κόσμο της οικογένειας, εγκαταστάθηκε στη μικρή κοινότητα Έμονς της Δυτικής Βιρτζίνια.
Εκεί συμμετείχε στο πρόγραμμα VISTA (Volunteers in Service to America), μια ομοσπονδιακή πρωτοβουλία για την καταπολέμηση της φτώχειας, η οποία είχε δημιουργηθεί στο πλαίσιο της πολιτικής του προέδρου Λίντον Τζόνσον για την κοινωνική ανασυγκρότηση.
Ήρθε σε επαφή με τις συνθήκες ζωής των ανθρακωρύχων και των οικογενειών τους, την ανεργία, την περιορισμένη πρόσβαση στην υγεία και τις κοινωνικές ανισότητες.
Η εμπειρία αυτή άλλαξε τις πολιτικές του αντιλήψεις. Αποφάσισε να παραμείνει στη Δυτική Βιρτζίνια και να ακολουθήσει πολιτική σταδιοδρομία στο Δημοκρατικό Κόμμα, απομακρυνόμενος από την παραδοσιακή κομματική ταυτότητα της οικογένειάς του.
Το 1966 εξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων της πολιτείας και το 1968 ανέλαβε το αξίωμα του υπουργού Επικρατείας της Δυτικής Βιρτζίνια.
Το 1972 διεκδίκησε για πρώτη φορά την κυβερνητική θέση, αλλά ηττήθηκε από τον Ρεπουμπλικανό Άρτσι Μουρ. Δεν εγκατέλειψε την πολιτεία. Αντίθετα, ανέλαβε την προεδρία του West Virginia Wesleyan College, όπου παρέμεινε για τρία χρόνια.
Το 1976 κέρδισε τις εκλογές και έγινε κυβερνήτης. Επανεξελέγη το 1980, δίνοντας έμφαση στις δημόσιες υποδομές, στην οικονομική ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Το 1984 εξελέγη στη Γερουσία των ΗΠΑ. Παρέμεινε στο αξίωμα για πέντε εξαετείς θητείες, έως το 2015.
Η κοινωνική πολιτική, το πρόγραμμα ασφάλισης των παιδιών και η μεταρρύθμιση Ομπάμα
Η βασική πολιτική προτεραιότητα του Τζέι Ροκφέλερ ήταν η πρόσβαση των οικονομικά ασθενέστερων στην υγειονομική περίθαλψη.
Από την εποχή που εργαζόταν στη Δυτική Βιρτζίνια είχε διαπιστώσει ότι η έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα των φτωχών οικογενειών και των εργαζομένων στις βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα.
Στη Γερουσία υποστήριξε την επέκταση των κοινωνικών προγραμμάτων, την ενίσχυση των παροχών για τους ανθρακωρύχους και την προστασία των βετεράνων των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Η σημαντικότερη νομοθετική του συμβολή ήταν η συμμετοχή στη δημιουργία του Children’s Health Insurance Program (CHIP), το οποίο θεσπίστηκε το 1997, επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον.
Το πρόγραμμα προσέφερε ομοσπονδιακή χρηματοδότηση στις πολιτείες, ώστε να παρέχουν ιατροφαρμακευτική κάλυψη σε παιδιά οικογενειών με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα, οι οποίες δεν πληρούσαν πάντοτε τις προϋποθέσεις για το Medicaid, αλλά δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στο κόστος ιδιωτικής ασφάλισης.
Ο Ροκφέλερ είχε επίσης υποστηρίξει την αποτυχημένη προσπάθεια του Κλίντον τη δεκαετία του 1990 για τη δημιουργία ενός σχεδόν καθολικού συστήματος υγειονομικής κάλυψης.
Αργότερα έγινε ένας από τους υποστηρικτές της μεταρρύθμισης του Μπαράκ Ομπάμα, η οποία οδήγησε στην ψήφιση του Affordable Care Act το 2010.
Ωστόσο, διαφώνησε με την τελική μορφή του νομοσχεδίου σε ένα κρίσιμο σημείο: ήθελε να περιλαμβάνει μια δημόσια ασφαλιστική επιλογή, ένα κρατικό πρόγραμμα που θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά προς τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες.
Η πρόταση δεν πέρασε, παρά τις επίμονες προσπάθειές του.
Παράλληλα, ως επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορίου, Επιστημών και Μεταφορών της Γερουσίας, ασχολήθηκε με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων και την προστασία της ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο.
Η ψήφος για τον πόλεμο στο Ιράκ και η μετέπειτα σύγκρουση με τον Μπους
Μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές αντιφάσεις της σταδιοδρομίας του ήταν η ψήφος του το 2002 υπέρ της εξουσιοδότησης του προέδρου Τζορτζ Μπους να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη εναντίον του Ιράκ.
Η κυβέρνηση Μπους είχε επικαλεστεί πληροφορίες των αμερικανικών υπηρεσιών ασφαλείας για την ύπαρξη όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ, καθώς και υποτιθέμενες σχέσεις της κυβέρνησης του Σαντάμ Χουσεΐν με την Αλ Κάιντα.
Η εισβολή πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2003. Ωστόσο, τα αποθέματα όπλων μαζικής καταστροφής που είχαν χρησιμοποιηθεί ως βασικό επιχείρημα για τον πόλεμο δεν εντοπίστηκαν ποτέ.
Ο Ροκφέλερ αναθεώρησε δημόσια τη στάση του. Το 2004 δήλωσε ότι, εάν γνώριζε τότε όσα έμαθε αργότερα, θα είχε καταψηφίσει την εξουσιοδότηση.
Η κριτική του έγινε ακόμη πιο έντονη όταν ανέλαβε την προεδρία της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας.
Το 2008, επί των ημερών του, δημοσιεύθηκε σημαντική έκθεση που εξέταζε τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση Μπους είχε παρουσιάσει τις πληροφορίες για το Ιράκ πριν από την εισβολή.
Η έκθεση κατέληγε ότι ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος Ντικ Τσέινι και άλλοι αξιωματούχοι είχαν υπερβάλει ως προς τα ευρήματα των υπηρεσιών πληροφοριών και είχαν παραλείψει κρίσιμες επιφυλάξεις και διαφωνίες που υπήρχαν στο εσωτερικό τους.
Αμφισβητούσε επίσης τους ισχυρισμούς περί επιχειρησιακής συνεργασίας του Ιράκ με την Αλ Κάιντα.
Ο Ροκφέλερ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι είχε παρουσιάσει στον αμερικανικό λαό μια παραπλανητική εικόνα, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το Ιράκ και η τρομοκρατική οργάνωση αποτελούσαν μια ενιαία απειλή.
Η υπόθεση αυτή αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της πολιτικής του διαδρομής, καθώς ο ίδιος είχε αρχικά υποστηρίξει την απόφαση που αργότερα επέκρινε.
Η σχέση με τη βιομηχανία άνθρακα και οι αντιφάσεις της πολιτικής του
Παρά τις προοδευτικές κοινωνικές του θέσεις, ο Ροκφέλερ δεν ακολούθησε πάντοτε τις επιλογές του Δημοκρατικού Κόμματος.
Η Δυτική Βιρτζίνια είχε οικοδομήσει μεγάλο μέρος της οικονομίας της γύρω από την εξόρυξη άνθρακα. Οι θέσεις εργασίας στον κλάδο αποτελούσαν βασικό ζήτημα για τις τοπικές κοινωνίες, ενώ οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι επιχειρήσεις εξόρυξης είχαν σημαντική πολιτική επιρροή.
Ο Ροκφέλερ υποστήριζε παραδοσιακά τη βιομηχανία άνθρακα, θεωρώντας ότι η οικονομική επιβίωση της πολιτείας εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από αυτήν.
Το 2012, ωστόσο, βρέθηκε σε αντιπαράθεση με παράγοντες του κλάδου, όταν αντιτάχθηκε στις προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών να εμποδίσουν την εφαρμογή περιβαλλοντικών κανόνων για τον περιορισμό των εκπομπών ρύπων από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα.
Η στάση του αυτή δεν τον απομάκρυνε συνολικά από τη βιομηχανία, αλλά ανέδειξε τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των θέσεων εργασίας και στην περιβαλλοντική πολιτική.
Σημαντική υπήρξε επίσης η συμβολή του στην προσέλκυση ιαπωνικών επενδύσεων στη Δυτική Βιρτζίνια. Οι γνώσεις του για την Ιαπωνία και οι επαφές του με την οικογένεια που ίδρυσε την Toyota συνέβαλαν στην εγκατάσταση εργοστασίου παραγωγής εξαρτημάτων κινητήρων της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας στην πολιτεία, το 1996.
Η επένδυση εξελίχθηκε σε σημαντικό παραγωγικό και εργασιακό κέντρο, με περίπου 2.200 εργαζομένους.
Η προσωπική ζωή, η σύζυγος και τα τέσσερα παιδιά
Ο Τζέι Ροκφέλερ παντρεύτηκε τη Σάρον Πέρσι Ροκφέλερ, κόρη του πρώην Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Τσαρλς Πέρσι, ο οποίος εκπροσώπησε το Ιλινόι στη Γερουσία.
Η Σάρον ανέπτυξε σημαντική επαγγελματική παρουσία στον χώρο της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Διετέλεσε πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του WETA, του δημόσιου τηλεοπτικού σταθμού της Ουάσιγκτον, που αποτελεί έναν από τους σημαντικούς παραγωγούς προγραμμάτων του δικτύου PBS.
Το ζευγάρι απέκτησε τέσσερα παιδιά και εννέα εγγόνια.
Ο Τζέι Ροκφέλερ ανακοίνωσε το 2013 ότι δεν θα διεκδικούσε έκτη θητεία στη Γερουσία. Ήταν τότε 75 ετών και είχε ήδη συμπληρώσει σχεδόν τρεις δεκαετίες στο Κογκρέσο.
Αποχώρησε επισήμως το 2015.
Στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του είχε αναφερθεί στη σημασία της εμπειρίας του στη Δυτική Βιρτζίνια και στους ανθρώπους που γνώρισε εκεί, υπογραμμίζοντας ότι η δημόσια υπηρεσία υπήρξε η σημαντικότερη αποστολή της ζωής του.
Η αποχώρησή του σηματοδότησε και το τέλος μιας ιδιαίτερης πολιτικής διαδρομής: ήταν το τελευταίο μέλος της ευρύτερης δυναστείας Ροκφέλερ που κατείχε τόσο υψηλό εκλεγμένο δημόσιο αξίωμα στις ΗΠΑ.
Η κληρονομιά των Ροκφέλερ: Περισσότερα από χρήματα και πολιτικά αξιώματα
Η οικογένεια Ροκφέλερ δεν περιορίστηκε ποτέ στη διαχείριση της αρχικής επιχειρηματικής περιουσίας. Κατάφερε να μετατρέψει τον πλούτο σε διαρκή θεσμική παρουσία, επηρεάζοντας την οικονομία, την πολιτική, την εκπαίδευση, την επιστήμη και τις διεθνείς σχέσεις.
Το 1913, ο Τζον Ροκφέλερ ίδρυσε το Rockefeller Foundation, ένα από τα σημαντικότερα ιδρύματα στον κόσμο, με δράσεις στην υγεία, την επιστημονική έρευνα, την εκπαίδευση και την κοινωνική ανάπτυξη.
Το 1940, οι αδελφοί της τρίτης γενιάς δημιούργησαν το Rockefeller Brothers Fund, το οποίο υποστήριξε προγράμματα κοινωνικής δικαιοσύνης, διεθνούς ειρήνης, περιβαλλοντικής προστασίας και δημοκρατικής διακυβέρνησης.
Το Rockefeller Center στη Νέα Υόρκη, το οποίο συνδέθηκε με την οικογένεια και την οικονομική της παρουσία, έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αστικά συγκροτήματα στον κόσμο.
Η οικογένεια συνδέθηκε επίσης με σημαντικές πολιτιστικές και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες, με επενδύσεις σε μουσεία, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και οργανισμούς διεθνούς συνεργασίας.
Η οικονομική ισχύς των Ροκφέλερ δεν παρέμεινε συγκεντρωμένη σε μία εταιρεία ή σε έναν κληρονόμο. Διασπάστηκε σε διαφορετικές περιουσίες, επενδυτικές δραστηριότητες, ιδρύματα και οικογενειακές δομές, οι οποίες συνέχισαν να έχουν σημαντική παρουσία στον δημόσιο βίο.
Ο Τζέι Ροκφέλερ ήταν ένας από τους τελευταίους εκπροσώπους αυτής της ιστορικής οικογένειας που επέλεξαν να υπηρετήσουν άμεσα την πολιτική. Η δική του διαδρομή είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς επειδή απομακρύνθηκε από το περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε.
Η οικογενειακή περιουσία τού έδωσε πρόσβαση και πολιτικές δυνατότητες που ελάχιστοι Αμερικανοί διέθεταν. Εκείνος, όμως, επέλεξε να οικοδομήσει τη δημόσια παρουσία του σε μια φτωχή πολιτεία, με διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες από εκείνες της Νέας Υόρκης και της Ουάσιγκτον.
Η ιστορία του συμπυκνώνει, τελικά, μια από τις πιο χαρακτηριστικές αντιφάσεις της αμερικανικής κοινωνίας: την οικογένεια που δημιούργησε μια από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές περιουσίες στην ιστορία του καπιταλισμού και ταυτόχρονα χρηματοδότησε θεσμούς και πολιτικές που επηρέασαν βαθιά την κοινωνική ζωή των ΗΠΑ.
Τι πρέπει να ξέρετε
Τζέι Ροκφέλερ (1937-2026)
- Καταγωγή: Δισέγγονος του ιδρυτή της Standard Oil, Τζον Ντ. Ροκφέλερ.
- Οικογένεια: Γιος του φιλανθρώπου Τζον Ντ. Ροκφέλερ Γ΄ και ανιψιός του αντιπροέδρου Νέλσον Ροκφέλερ και του τραπεζίτη Ντέιβιντ Ροκφέλερ.
- Πολιτική: Δημοκρατικός γερουσιαστής της Δυτικής Βιρτζίνια από το 1985 έως το 2015.
- Πολιτειακή διοίκηση: Κυβερνήτης της Δυτικής Βιρτζίνια από το 1977 έως το 1985.
- Κοινωνική πολιτική: Συνέβαλε στη δημιουργία του CHIP, του ομοσπονδιακού προγράμματος ασφάλισης υγείας για παιδιά.
- Ιράκ: Ψήφισε υπέρ της εξουσιοδότησης του πολέμου το 2002, αλλά αργότερα μετάνιωσε δημόσια.
- Οικογένεια: Παντρεμένος με τη Σάρον Πέρσι Ροκφέλερ, απέκτησαν τέσσερα παιδιά και εννέα εγγόνια.
1. The Washington Post – Jay Rockefeller, Senate voice on health care and security, dies at 89
Για το βιογραφικό, την πολιτική διαδρομή και την κοινωνική του πολιτική.
2. Reuters – Jay Rockefeller, heir to famed dynasty and healthcare advocate in US Senate, dies at 89
Για την είδηση του θανάτου, την πολιτική του σταδιοδρομία και την ψήφο για τον πόλεμο στο Ιράκ.
3. Rockefeller Archive Center – About the Rockefellers
Η πληρέστερη θεσμική πηγή για το γενεαλογικό δέντρο και τις σημαντικότερες προσωπικότητες της οικογένειας.
4. Rockefeller Archive Center – John D. Rockefeller, 1839-1937
Για την ίδρυση της Standard Oil, τη δημιουργία της περιουσίας και τη φιλανθρωπική δράση του ιδρυτή της δυναστείας.
5. Encyclopedia of West Virginia – Jay Rockefeller
Αναλυτικό βιογραφικό με έμφαση στη ζωή του στη Δυτική Βιρτζίνια, την πολιτική του σταδιοδρομία και την οικογένειά του.
