Η εκτέλεση του Νιντάλ Μαλίκ Χασάν, του Αμερικανού στρατιωτικού ψυχιάτρου που καταδικάστηκε για τη φονική επίθεση στο Φορτ Χουντ του Τέξας το 2009, δεν θα γίνει πίσω από κλειστές πόρτες.
Η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η θανάτωσή του από εκτελεστικό απόσπασμα θα μεταδοθεί απευθείας, σε μια απόφαση χωρίς προηγούμενο στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία.
Ο Χασάν πρόκειται να εκτελεστεί στις 3 Δεκεμβρίου στο Φορτ Χουντ, σχεδόν 17 χρόνια μετά την επίθεση που άφησε πίσω της 13 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες. Η υπόθεση επαναφέρει στο επίκεντρο τη συζήτηση για τη θανατική ποινή στις ΗΠΑ, αλλά αυτή τη φορά με μια επιπλέον διάσταση: η ίδια η εκτέλεση θα αποτελέσει δημόσιο τηλεοπτικό γεγονός.
Αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Πολέμου δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η εκτέλεση «θα αναμεταδοθεί απευθείας», χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο και το πλαίσιο της μετάδοσης. Αντίστοιχη επιβεβαίωση δόθηκε και στο BBC. Η απόφαση έρχεται μετά το «πράσινο φως» του Ντόναλντ Τραμπ για την εκτέλεση με τυφεκισμό.
Η επιλογή του εκτελεστικού αποσπάσματος έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία. Εφόσον πραγματοποιηθεί, ο Χασάν θα είναι ο πρώτος κρατούμενος που εκτελείται από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εδώ και 65 χρόνια. Η τελευταία στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ είχε πραγματοποιηθεί το 1961.
Η δημόσια μετάδοση μετατρέπει την υπόθεση σε κάτι περισσότερο από μια ακόμη εφαρμογή της θανατικής ποινής. Για πρώτη φορά στη σύγχρονη εποχή, οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να μεταφέρουν τη διαδικασία της εκτέλεσης απευθείας στο κοινό, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι η κοινωνία πρέπει να βλέπει τις συνέπειες τέτοιων εγκλημάτων.
«Θα είναι δημόσια» λέει ο Πιτ Χέγκσεθ
Σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε από λογαριασμό που συνδέεται με το Πεντάγωνο στην πλατφόρμα Χ, ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ είχε προαναγγείλει ότι η εκτέλεση θα είναι δημόσια.
«Ο Νιντάλ Χασάν θα τουφεκιστεί από στρατιώτες, όπως του πρέπει», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι αρχές θα φροντίσουν ώστε ο κόσμος να μπορεί να παρακολουθήσει τη διαδικασία.
Ο Χέγκσεθ υποστήριξε ότι η δημόσια πρόσβαση στην εκτέλεση έχει στόχο να καταστήσει σαφές ότι υπάρχουν «σοβαρές συνέπειες» για τέτοιου είδους ενέργειες. Η διατύπωση αυτή δίνει στην εκτέλεση έναν σαφή χαρακτήρα παραδειγματισμού, πέρα από την εφαρμογή της δικαστικής απόφασης.
Η απόφαση, πάντως, προκαλεί ήδη ερωτήματα για το νομικό πλαίσιο της τηλεοπτικής μετάδοσης. Ο δικηγόρος θανατοποινιτών Τζον Μιλς χαρακτήρισε την επιλογή πρωτοφανή για τη σύγχρονη εποχή και προειδοποίησε ότι κινείται σε «αβέβαιο νομικό έδαφος».
Η επίθεση στο Φορτ Χουντ
Ο Νιντάλ Μαλίκ Χασάν ήταν στρατιωτικός ψυχίατρος όταν, στις 5 Νοεμβρίου 2009, άνοιξε πυρ στο πολυσύχναστο ιατρικό κέντρο του Φορτ Χουντ στο Τέξας.
Εκείνη την ώρα βρίσκονταν στον χώρο στρατιώτες που επρόκειτο να αναπτυχθούν σε αποστολές και περνούσαν από ιατρικούς ελέγχους και εμβολιασμό.
Από την επίθεση σκοτώθηκαν 13 άνθρωποι, εκ των οποίων 12 στρατιωτικοί, ενώ δεκάδες ακόμη τραυματίστηκαν. Η επίθεση καταγράφηκε ως η πλέον πολύνεκρη που είχε σημειωθεί σε αμερικανική στρατιωτική βάση εκτός πολεμικών επιχειρήσεων.
Ο ίδιος ο Χασάν τραυματίστηκε από πυρά και έμεινε μερικώς παράλυτος. Κατά τη διάρκεια της δίκης του υποστήριξε ότι στόχος του ήταν να εμποδίσει Αμερικανούς στρατιώτες να αναπτυχθούν στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ, πολέμους τους οποίους θεωρούσε παράνομους.
Οι αρχές τον είχαν χαρακτηρίσει «μοναχικό λύκο» που είχε υιοθετήσει ιδεολογικές θέσεις εμπνευσμένες από την Αλ Κάιντα.
Καταδίκη σε θάνατο το 2013
Στρατοδικείο καταδίκασε τον Χασάν σε θάνατο το 2013. Η απόφαση προέβλεπε εκτέλεση από στρατιωτικό εκτελεστικό απόσπασμα, μια μέθοδο που προβλέπεται για ορισμένες περιπτώσεις στο αμερικανικό στρατιωτικό δίκαιο.
Κατά τη διάρκεια της δίκης του, ο Χασάν είχε δηλώσει ότι πίστευε πως προστάτευε μουσουλμάνους και Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Στο δικαστήριο ζήτησε συγγνώμη για «τυχόν λάθη», χωρίς να αμφισβητήσει την ευθύνη του για την επίθεση.
Η εκτέλεσή του, εφόσον πραγματοποιηθεί όπως έχει προγραμματιστεί, θα έχει επομένως διπλή ιστορική διάσταση: θα είναι η πρώτη στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ εδώ και 65 χρόνια και ταυτόχρονα η πρώτη στη σύγχρονη εποχή που θα μεταδοθεί απευθείας στο κοινό.
Το προηγούμενο που δημιουργεί η ζωντανή μετάδοση
Το πλέον αμφιλεγόμενο στοιχείο δεν είναι μόνο η επιλογή του τυφεκισμού. Είναι η απόφαση να γίνει η ίδια η εκτέλεση δημόσιο θέαμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πραγματοποιήσει χιλιάδες εκτελέσεις μετά την επαναφορά της θανατικής ποινής, όμως η διαδικασία πραγματοποιείται κατά κανόνα ενώπιον περιορισμένου αριθμού μαρτύρων και όχι ως ζωντανό τηλεοπτικό γεγονός.
Η υπόθεση Χασάν μπορεί έτσι να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τον τρόπο με τον οποίο η αμερικανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη θανατική ποινή, αλλά και για τα όρια ανάμεσα στη δημόσια ενημέρωση και τη δημόσια έκθεση μιας κρατικής θανάτωσης.
Το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο το αν ένας καταδικασμένος σε θάνατο πρέπει να εκτελεστεί. Αφορά και το αν η εκτέλεσή του πρέπει να μετατραπεί σε εικόνα που θα μπορεί να παρακολουθήσει ζωντανά ολόκληρη η χώρα.
