Την ώρα που η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένει σε ιδιαίτερα επικίνδυνη τροχιά, με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να αναζωπυρώνουν τον φόβο ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχείρησε να ενισχύσει τον διπλωματικό ρόλο της Τουρκίας.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε το Σάββατο με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Τούρκος πρόεδρος ζήτησε να τερματιστεί η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και οι διαφορές των δύο πλευρών να αντιμετωπιστούν μέσω διαλόγου και διπλωματίας.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας, ο Ερντογάν διαβεβαίωσε τον Αμερικανό πρόεδρο ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την προώθηση της ειρήνης. Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Τουρκία επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκεται σε νέα φάση έντασης. Οι πρόσφατες αμερικανικές στρατιωτικές επιθέσεις σε ιρανικές θέσεις κοντά στο στρατηγικής σημασίας νησί Κεσμ, στα Στενά του Ορμούζ, έχουν αυξήσει τις ανησυχίες για νέα κλιμάκωση.
Η Τουρκία θέλει να παραμείνει στο διπλωματικό παιχνίδι
Η τοποθέτηση του Ερντογάν δεν περιορίζεται σε μια γενική έκκληση για αυτοσυγκράτηση. Η Τουρκία έχει σημαντικά γεωπολιτικά συμφέροντα από την έκβαση της σύγκρουσης, καθώς συνορεύει με το Ιράν, διατηρεί στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και επιδιώκει να ενισχύσει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή.
Η Άγκυρα έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η στρατιωτική αντιπαράθεση δεν μπορεί να αποτελέσει βιώσιμη λύση στο ζήτημα του Ιράν. Παράλληλα, έχει διατηρήσει επαφές με τις εμπλεκόμενες πλευρές και με χώρες που συμμετέχουν στις προσπάθειες διαμεσολάβησης.
Το Κατάρ βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο των διπλωματικών πρωτοβουλιών. Το Σάββατο, ο πρωθυπουργός του Κατάρ επιβεβαίωσε ότι οι επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης συνεχίζονται με στόχο να αποτραπεί περαιτέρω περιφερειακή κλιμάκωση. Στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις για την αποκλιμάκωση, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Για τον Ερντογάν, η δυνατότητα της Τουρκίας να διατηρεί επικοινωνία με διαφορετικά κέντρα ισχύος αποτελεί σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα. Η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή τη θέση, διεκδικώντας ρόλο στις εξελίξεις που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα στην περιοχή.
Ουκρανία: Νέο μήνυμα Ερντογάν για επαφές με Κίεβο και Μόσχα
Στην ίδια τηλεφωνική επικοινωνία, οι δύο πρόεδροι συζήτησαν και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Ερντογάν εξέφρασε την ελπίδα ότι η εντατικοποίηση των διπλωματικών προσπαθειών θα οδηγήσει σε θετικά αποτελέσματα, υπογραμμίζοντας ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να συμβάλλει στις πρωτοβουλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη να ενισχυθούν οι επαφές τόσο με το Κίεβο όσο και με τη Μόσχα. Η τουρκική πλευρά επιδιώκει να διατηρήσει τη δυνατότητα επικοινωνίας με τις δύο πρωτεύουσες, προβάλλοντας την Άγκυρα ως έναν από τους πιθανούς διαύλους για την αναζήτηση πολιτικής λύσης.
Η Τουρκία έχει ήδη διαδραματίσει ρόλο σε προηγούμενες προσπάθειες διαπραγμάτευσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ενώ φιλοξένησε και τις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης. Η διατήρηση αυτής της διπλωματικής παρουσίας αποτελεί σταθερή επιδίωξη της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι διμερείς σχέσεις και το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον
Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, στη συνομιλία συζητήθηκαν επίσης οι διμερείς σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ. Ο Ερντογάν εξέφρασε την πεποίθηση ότι η συνεργασία των δύο χωρών θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και ότι το επόμενο διάστημα θα καταβληθούν προσπάθειες για την επιτάχυνση της μεταξύ τους συνεργασίας.
Ο Τούρκος πρόεδρος ευχαρίστησε επίσης τον Ντόναλντ Τραμπ για τη στήριξή του στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών.
Η τηλεφωνική επικοινωνία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να διατηρήσει ισχυρή παρουσία στις διεθνείς εξελίξεις, από τη Μέση Ανατολή έως την Ανατολική Ευρώπη. Η πολιτική του Ερντογάν απέναντι στην Ευρώπη και η επιδίωξή του να αναβαθμίσει τη θέση της Τουρκίας στο διεθνές σύστημα συνδέονται με αυτή τη στρατηγική.
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους με την Ελλάδα και τους υπόλοιπους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, χωρίς να εγκαταλείπει τις περιφερειακές της φιλοδοξίες. Ενδεικτικές είναι και οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Τούρκου προέδρου για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας.
Για τον Ερντογάν, η κρίση με το Ιράν και ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελούν δύο διαφορετικά μέτωπα στα οποία η Τουρκία θέλει να έχει λόγο στις εξελίξεις. Το κατά πόσο αυτή η διπλωματική κινητικότητα θα μεταφραστεί σε ουσιαστική διαμεσολάβηση θα εξαρτηθεί, ωστόσο, από τη διάθεση των εμπλεκόμενων πλευρών να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
