Σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά τον θάνατο της Νταϊάνα, ο αδελφός της Τσαρλς Σπένσερ επαναφέρει στο προσκήνιο τις πιο δύσκολες ημέρες της βασιλικής οικογένειας. Το «Swan Song: Diana, My Sister», που κυκλοφορεί σήμερα, Τρίτη, παρουσιάζεται ως το πιο προσωπικό βιβλίο του μέχρι σήμερα και φέρνει στο φως τη δική του εκδοχή για τη ζωή, τον θάνατο και την κληρονομιά της αδελφής του.
Η κυκλοφορία του βιβλίου έχει ήδη αποκτήσει διαστάσεις εκδοτικού γεγονότος. Τέσσερα αντίτυπα φέρεται να εκλάπησαν από φορτηγό στην Ολλανδία την περασμένη εβδομάδα, με την αστυνομία να ερευνά την υπόθεση. Την ίδια στιγμή, το βιβλίο ανεβαίνει στις λίστες προπαραγγελιών, ενώ οι πρώτες αποκαλύψεις έχουν προκαλέσει έντονη συζήτηση γύρω από τον Κάρολο Γ΄ και τη σχέση του με την Νταϊάνα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αφήγηση του Σπένσερ για τις ημέρες μετά τον θάνατο της Νταϊάνα, αλλά και η δική του σύγκρουση με το Παλάτι. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η περιγραφή της τηλεφωνικής συνομιλίας με τον τότε πρίγκιπα Κάρολο σχετικά με την απόφαση να περπατήσουν ο Γουίλιαμ και ο Χάρι πίσω από το φέρετρο της μητέρας τους.
Ο Σπένσερ υποστηρίζει ότι είχε εκφράσει την αντίθεσή του, θεωρώντας ότι τα δύο αγόρια ήταν πολύ μικρά για να συμμετάσχουν σε μια τόσο σκληρή δημόσια διαδικασία. Σύμφωνα με την αφήγησή του, ο Κάρολος επικαλέστηκε τη δική του παρουσία στην κηδεία του λόρδου Μαουντμπάτεν το 1979, όταν ο ίδιος ήταν 30 ετών. Ο Σπένσερ τού επισήμανε ακριβώς αυτή τη διαφορά και, όπως γράφει, η συζήτηση πήρε έντονη τροπή.
Το βιβλίο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η βασιλική οικογένεια εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο δημόσιων συζητήσεων για τις εσωτερικές της σχέσεις, ενώ η ιστορία του Χάρι και της Μέγκαν έχει προσθέσει μια νέα διάσταση στις παλαιότερες αντιπαραθέσεις.
Η φράση του Καρόλου που προκαλεί αντιδράσεις
Το πιο επίμαχο σημείο των αποσπασμάτων αφορά μια φράση που ο Σπένσερ αποδίδει στον Κάρολο. Όπως γράφει, ο τότε πρίγκιπας εξέφρασε τον θυμό του για την τεράστια δημόσια αντίδραση στον θάνατο της Νταϊάνα και, σύμφωνα με την αφήγηση του αδελφού της, είπε: «Να είσαι βέβαιος ότι θα την ξεχάσουμε αρκετά σύντομα».
Ο Σπένσερ περιγράφει ότι έμεινε εμβρόντητος και απάντησε πως δεν μπορούσε να πιστέψει ότι μόλις είχε ακούσει αυτή τη φράση, προτού τερματίσει τη συνομιλία.
Η πλευρά του Καρόλου δεν αποδέχεται την εκδοχή αυτή. Το Παλάτι, χωρίς να σχολιάζει επί της αρχής βιβλία αυτού του είδους, υποστήριξε ότι ο πόνος του πένθους μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη και την κρίση ακόμη και πολλά χρόνια μετά από μια απώλεια.
Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο ενός βιβλίου. Αφορά δύο διαφορετικές μνήμες για ένα από τα πιο τραυματικά κεφάλαια της σύγχρονης βρετανικής μοναρχίας.
Η Νταϊάνα μέσα από τα μάτια του αδελφού της
Το «Swan Song» δεν περιορίζεται στην κηδεία ή στη σχέση της Νταϊάνα με τον Κάρολο. Ο Σπένσερ επιστρέφει στα παιδικά τους χρόνια, στην οικογενειακή ζωή στο Άλθορπ και στην προσωπικότητα της αδελφής του πριν και μετά τον γάμο της με τον διάδοχο του βρετανικού θρόνου.
Την παρουσιάζει ως μια γυναίκα που αναζητούσε αποδοχή και αγάπη, ενώ παράλληλα αντιμετώπιζε βαθιά ανασφάλεια, διατροφικές διαταραχές και την πίεση μιας ζωής που μετατράπηκε πολύ γρήγορα σε δημόσιο θέαμα.
Σύμφωνα με την αφήγηση του βιβλίου, η Νταϊάνα είχε έντονη κοινωνική συνείδηση και αναζητούσε μέσα από τις δημόσιες παρεμβάσεις της έναν τρόπο να υπερβεί τις προσωπικές της αμφιβολίες. Ο Σπένσερ επιμένει στη διαφορά ανάμεσα στην ιδιωτική γυναίκα που γνώριζε ο ίδιος και στο παγκόσμιο σύμβολο που δημιουργήθηκε γύρω από το όνομά της.
Οι αποκαλύψεις για την οικογένεια και το Άλθορπ
Στις σελίδες του βιβλίου υπάρχουν και περισσότερο προσωπικές ιστορίες. Ο Σπένσερ περιγράφει τη δύσκολη σχέση με τη μητριά του, Ρέιν Σπένσερ, και αναφέρει ένα επεισόδιο κατά το οποίο η Νταϊάνα την έσπρωξε στις σκάλες στο Άλθορπ, μετά από προσβλητικό σχόλιο που, σύμφωνα με τον ίδιο, είχε προηγηθεί.
Αναφέρεται ακόμη στις σχέσεις της Νταϊάνα με τον Μοχάμεντ Αλ Φαγέντ, πατέρα του Ντόντι Φαγέντ, υποστηρίζοντας ότι η αδελφή του δεν τον συμπαθούσε και ότι είχε καταγγείλει ανεπιθύμητη σωματική προσέγγιση από την πλευρά του.
Οι λεπτομέρειες αυτές δείχνουν ότι το «Swan Song» δεν είναι αποκλειστικά ένα βιβλίο για τη μοναρχία. Είναι ταυτόχρονα μια οικογενειακή αφήγηση, στην οποία ο Σπένσερ επιχειρεί να ανασυνθέσει τη ζωή της αδελφής του μέσα από τις δικές του αναμνήσεις.
Η κηδεία που εξακολουθεί να διχάζει
Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια αφορά την κηδεία της Νταϊάνα στο Αβαείο του Γουέστμινστερ. Ο Σπένσερ είχε ήδη προκαλέσει αίσθηση τότε με τον επικήδειο λόγο του, στον οποίο άσκησε σκληρή κριτική στα μέσα ενημέρωσης και στη μεταχείριση της αδελφής του από το Παλάτι.
Στο βιβλίο αποκαλύπτει ότι είχε προσποιηθεί πως έχασε το αντίγραφο της ομιλίας του κατά την πρόβα, ώστε να μην μπορέσει κανείς να την ακούσει προκαταβολικά και να επιχειρήσει να περιορίσει τις αιχμηρές αναφορές του.
Περιγράφει επίσης την προσωπική του αντίδραση στην παρουσία των φωτορεπόρτερ και των εκπροσώπων των ταμπλόιντ στην κηδεία. Η απόφαση να ταφεί η Νταϊάνα στο νησί της οικογένειας στο Άλθορπ, αντί για ένα παραδοσιακό νεκροταφείο, εντάσσεται επίσης στην προσπάθεια της οικογένειας να διατηρήσει έναν ιδιωτικό χώρο γύρω από τη μνήμη της.
Ο Χάρι, ο Γουίλιαμ και η νέα ανάγνωση της ιστορίας
Παρά τη δημοσιότητα που έχει προκαλέσει η σύνδεση του Σπένσερ με τον Χάρι και τη Μέγκαν, το βιβλίο δεν επικεντρώνεται στη σημερινή βασιλική οικογένεια. Ο συγγραφέας επιστρέφει κυρίως στην εποχή της Νταϊάνα και στην ιστορία της δικής τους οικογένειας.
Ωστόσο, η αναφορά στον Χάρι και τον Γουίλιαμ αποκτά ιδιαίτερο βάρος όταν ο Σπένσερ περιγράφει τη συμμετοχή τους στην κηδεία. Θυμάται τον Χάρι ως ένα μικρό παιδί, «μικροσκοπικό» και συντετριμμένο, πίσω από το φέρετρο της μητέρας του.
Η αφήγηση αυτή αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον καθώς η σχέση του Χάρι με τη βασιλική οικογένεια έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο πολυσυζητημένες εσωτερικές συγκρούσεις των τελευταίων ετών. Ήδη από την εποχή του Megxit, το θέμα έχει απασχολήσει έντονα τη δημοσιότητα, όπως είχε καταγραφεί και σε σχετικό ρεπορτάζ του Anatropi News για την αποχώρηση Χάρι και Μέγκαν.
Γιατί το «Swan Song» έχει σημασία τώρα
Η επιλογή του Σπένσερ να μιλήσει σχεδόν 30 χρόνια μετά τον θάνατο της αδελφής του είναι από μόνη της μέρος της ιστορίας. Μια νέα γενιά Βρετανών γνωρίζει την Νταϊάνα περισσότερο ως ιστορική φιγούρα παρά ως το πρόσωπο που κυριαρχούσε στα πρωτοσέλιδα της δεκαετίας του 1990.
Αυτό ακριβώς μπορεί να αλλάξει το βιβλίο: όχι επειδή δημιουργεί μια νέα εκδοχή της ιστορίας, αλλά επειδή μεταφέρει στο σήμερα μια σύγκρουση που πολλοί θεωρούσαν ήδη καταγεγραμμένη.
Ο Σπένσερ γράφει ως αδελφός, όχι ως ιστορικός. Και αυτή είναι ταυτόχρονα η δύναμη και ο περιορισμός της αφήγησής του. Διαθέτει πρόσβαση σε προσωπικές αναμνήσεις που κανένας βιογράφος δεν θα μπορούσε να έχει, αλλά το βιβλίο αποτελεί αναπόφευκτα τη δική του οπτική πάνω στα γεγονότα.
Το «Swan Song» επαναφέρει έτσι την Νταϊάνα στο κέντρο της συζήτησης, αλλά κυρίως επαναφέρει ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό: πόσο διαφορετικά μπορούν να θυμούνται οι άνθρωποι το ίδιο γεγονός όταν βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές μιας οικογενειακής και θεσμικής σύγκρουσης.
