Σημαντικές τριβές στο εσωτερικό της δυτικής συμμαχίας προκαλεί η απόφαση των ΗΠΑ να προχωρήσουν σε αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ, με τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να ξεκαθαρίζουν ότι δεν πρόκειται να εμπλακούν στην επιχείρηση που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ. Η επιλογή τους να κρατήσουν αποστάσεις και να τοποθετηθούν υπέρ μιας μελλοντικής παρέμβασης, μετά το τέλος των εχθροπραξιών, διαμορφώνει ένα νέο πεδίο έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών πρωτευουσών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε διαμηνύσει ότι ο αμερικανικός στρατός θα κινηθεί σε συνεργασία με συμμάχους για την επιβολή περιορισμών στη θαλάσσια κυκλοφορία, μετά την αποτυχία των πρόσφατων συνομιλιών με το Ιράν. Ωστόσο, η διευκρίνιση του Πενταγώνου ότι ο αποκλεισμός αφορά αποκλειστικά πλοία που συνδέονται με ιρανικά λιμάνια δεν στάθηκε αρκετή για να κάμψει τις ευρωπαϊκές αντιρρήσεις.
Ευρωπαϊκή άρνηση και εναλλακτική πρόταση
Χώρες-κλειδιά, όπως η Βρετανία και η Γαλλία, απορρίπτουν τη συμμετοχή σε μια στρατιωτική επιχείρηση που εκτιμούν ότι μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Αντ’ αυτού, προωθούν μια διαφορετική προσέγγιση: τη συγκρότηση πολυεθνικής αποστολής που θα διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μετά τη λήξη της σύγκρουσης.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ήταν σαφής: «Δεν πρόκειται να παρασυρθούμε στον πόλεμο», υπογράμμισε, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τις έντονες πιέσεις που δέχεται το Λονδίνο. Στην ίδια γραμμή, ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε πρωτοβουλία για τη διοργάνωση διεθνούς διάσκεψης με στόχο τη δημιουργία μιας «αυστηρά αμυντικής» αποστολής, διακριτής από τα εμπλεκόμενα μέρη.
Στενό του Ορμούζ: στρατηγικός κόμβος και μήλον της έριδος
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμος ενεργειακός διάδρομος, από τον οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Από την έναρξη των εχθροπραξιών, το Ιράν επιχειρεί να εδραιώσει τον έλεγχό του στην περιοχή, περιορίζοντας τη διέλευση και εξετάζοντας την επιβολή τελών στα διερχόμενα πλοία.
Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει τη συνοδεία δεξαμενόπλοιων από πολεμικά πλοία, με στόχο την αποκατάσταση της ασφάλειας χωρίς άμεση εμπλοκή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, σχετική συνάντηση με τη συμμετοχή περίπου 30 χωρών θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί άμεσα, με επίκεντρο τον συντονισμό και τη θέσπιση κανόνων ασφαλούς διέλευσης.
Αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα
Η στάση των Ευρωπαίων συμμάχων προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο δυσκολίας στη στρατηγική του Τραμπ, ο οποίος έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης της αμερικανικής παρουσίας στο ΝΑΤΟ. Η άρνηση ορισμένων χωρών να επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους για επιχειρήσεις κατά του Ιράν εντείνει το κλίμα δυσπιστίας.
Παράλληλα, παραμένει ασαφές αν η Ουάσιγκτον θα αποδεχθεί μια πολυεθνική αποστολή που θα λειτουργεί ανεξάρτητα από τον σχεδιασμό της. Διπλωματικές πηγές εκφράζουν επιφυλάξεις, σημειώνοντας ότι το Στενό του Ορμούζ έχει ήδη μετατραπεί σε βασικό μοχλό πίεσης για τις ΗΠΑ.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συνοχή της Συμμαχίας δοκιμάζεται, ενώ η κρίση στον Περσικό αποκτά διαστάσεις που υπερβαίνουν την περιφερειακή σύγκρουση, αγγίζοντας τον πυρήνα των διατλαντικών σχέσεων.
