Οι Αμερικανοί προσέρχονται σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές που θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό τους πολιτικούς συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον μέχρι το τέλος της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Δημοκρατικοί διεκδικούν την ανατροπή της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στο Κογκρέσο, με την οικονομία, την ακρίβεια και τον πόλεμο με το Ιράν να κυριαρχούν στην προεκλογική αντιπαράθεση.
Η σημερινή αναμέτρηση έχει δύο διακριτά μέτωπα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου ανανεώνονται και οι 435 έδρες, και τη Γερουσία, όπου οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρή αύξηση τεσσάρων εδρών για να αποκτήσουν την πλειοψηφία. Οι Ρεπουμπλικανοί ξεκινούν από θέση ισχύος, αλλά οι τελευταίες δημοσκοπήσεις και οι εκτιμήσεις των εκλογικών αναλυτών δείχνουν ότι η διατήρηση του ελέγχου και στα δύο σώματα κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι.
Η συμμετοχή αποτελεί ήδη ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της αναμέτρησης. Περισσότεροι από 57 εκατομμύρια Αμερικανοί είχαν ψηφίσει πριν από την ημέρα των εκλογών, αριθμός αισθητά υψηλότερος από εκείνον των ενδιάμεσων εκλογών του 2022. Η κινητοποίηση αυτή αποτυπώνει την ένταση της πολιτικής αντιπαράθεσης και την αίσθηση ότι η σημερινή ψηφοφορία θα επηρεάσει άμεσα την επόμενη ημέρα της αμερικανικής πολιτικής.
Η οικονομία και ο πόλεμος με το Ιράν στο επίκεντρο
Η οικονομική δυσαρέσκεια αποτελεί τον βασικό παράγοντα που απειλεί την εκλογική επίδοση των Ρεπουμπλικανών. Ο Τραμπ είχε επιστρέψει στον Λευκό Οίκο με τη δέσμευση ότι θα αντιμετώπιζε το αυξημένο κόστος ζωής. Σήμερα, όμως, οι τιμές των καυσίμων, των τροφίμων και των βασικών αγαθών εξακολουθούν να πιέζουν τα νοικοκυριά.
Στην προεκλογική αντιπαράθεση προστέθηκε και ο πόλεμος με το Ιράν, που διεξάγεται από κοινού με το Ισραήλ. Οι Δημοκρατικοί συνδέουν την εξωτερική πολιτική του προέδρου με την οικονομική επιβάρυνση των Αμερικανών, υποστηρίζοντας ότι οι επιλογές του Λευκού Οίκου έχουν ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις και την αβεβαιότητα.
Οι Ρεπουμπλικανοί επιχειρούν να υπερασπιστούν την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης, επιμένοντας ότι οι επιδόσεις της οικονομίας είναι καλύτερες από εκείνες που παρέλαβαν. Ωστόσο, η δημοσκοπική εικόνα δεν ευνοεί τον πρόεδρο. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Associated Press και του NORC, μόλις το 35% των Αμερικανών εγκρίνει τη συνολική προεδρική του επίδοση, ενώ η αποδοχή της οικονομικής διαχείρισης βρίσκεται ακόμη χαμηλότερα, στο 25%.
Η μάχη των δύο σωμάτων του Κογκρέσου
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται με τις καλύτερες προοπτικές. Χρειάζονται καθαρό κέρδος μόλις τριών εδρών για να αναλάβουν τον έλεγχο, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη τη σημερινή οριακή ρεπουμπλικανική πλειοψηφία.
Η ανάκτηση της Βουλής θα είχε άμεσες πολιτικές συνέπειες για τον Τραμπ. Οι Δημοκρατικοί θα αποκτούσαν τον έλεγχο των κοινοβουλευτικών επιτροπών, τη δυνατότητα να ξεκινήσουν εκτεταμένες έρευνες για τις δραστηριότητες της κυβέρνησης και να ασκήσουν ισχυρότερη πίεση στον Λευκό Οίκο.
Στο επίκεντρο θα μπορούσαν να βρεθούν οικονομικές και πολιτικές υποθέσεις που αφορούν τον πρόεδρο, τους συνεργάτες του και τη λειτουργία της κυβέρνησης. Η ηγεσία των Δημοκρατικών, με επικεφαλής τον Χακίμ Τζέφρις, έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και διαδικασιών παραπομπής του προέδρου.
Η Γερουσία παρουσιάζει διαφορετική εικόνα. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν πλειοψηφία 53 έναντι 47 εδρών και οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να περάσουν στην πλειοψηφία. Πρόκειται για δυσκολότερη αποστολή, καθώς αρκετές από τις πιο αμφίρροπες αναμετρήσεις διεξάγονται σε πολιτείες που παραδοσιακά ψηφίζουν Ρεπουμπλικανούς.
Οι πολιτείες που μπορούν να αλλάξουν τον χάρτη
Η Βόρεια Καρολίνα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευκαιρίες των Δημοκρατικών. Ο πρώην κυβερνήτης Ρόι Κούπερ αντιμετωπίζει τον Ρεπουμπλικανό Μάικλ Γουάτλι, σε μια αναμέτρηση που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τον έλεγχο της Γερουσίας.
Στη Τζόρτζια, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Όσοφ διεκδικεί την επανεκλογή του απέναντι στον Ρεπουμπλικανό Μάικ Κόλινς. Η πολιτεία έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία εκλογικής αντιπαράθεσης, καθώς η διατήρηση της έδρας από τους Δημοκρατικούς είναι κρίσιμη για τις συνολικές τους επιδιώξεις.
Στο Οχάιο, ο πρώην γερουσιαστής Σέροντ Μπράουν επιχειρεί να επιστρέψει στη Γερουσία, αντιμετωπίζοντας τον εν ενεργεία Ρεπουμπλικανό Τζον Χιούστεν. Στην Αλάσκα, ο Ρεπουμπλικανός Νταν Σάλιβαν βρίσκεται αντιμέτωπος με τη Δημοκρατική Μέρι Πελτόλα, σε μια πολιτεία όπου οι πολιτικές ισορροπίες παραμένουν παραδοσιακά συντηρητικές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης το Μέιν, η Αϊόβα, το Κάνσας και το Τέξας. Στο Μέιν, η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Σούζαν Κόλινς υπερασπίζεται την έδρα της, ενώ στην Αϊόβα η αναμέτρηση της Δημοκρατικής πλευράς με την υποψήφια των Ρεπουμπλικανών Άσλεϊ Χίνσον θεωρείται πολύ πιο ανταγωνιστική από ό,τι αναμενόταν αρχικά.
Στο Τέξας, η σύγκρουση έχει αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό. Ο Κεν Πάξτον, υποστηριζόμενος από τον Τραμπ, βρίσκεται αντιμέτωπος με τον Δημοκρατικό Τζέιμς Ταλαρίκο. Μια ενδεχόμενη επικράτηση των Δημοκρατικών σε αυτή την παραδοσιακά συντηρητική πολιτεία θα αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές εκπλήξεις των εκλογών.
Η κινητοποίηση και ο φόβος της χαμηλής συμμετοχής
Περισσότεροι από 57 εκατομμύρια πολίτες είχαν ψηφίσει μέχρι τη Δευτέρα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Election Lab του Πανεπιστημίου της Φλόριντα. Η συμμετοχή στην πρόωρη ψηφοφορία ξεπερνά αισθητά την αντίστοιχη επίδοση των ενδιάμεσων εκλογών του 2022, όταν είχαν ψηφίσει προκαταβολικά περίπου 46 εκατομμύρια Αμερικανοί.
Το στοιχείο αυτό ενισχύει τις προσδοκίες των Δημοκρατικών, χωρίς ωστόσο να προεξοφλεί το αποτέλεσμα. Η πρόωρη ψήφος δεν αποτυπώνει αυτομάτως την τελική κομματική προτίμηση, ενώ η συμμετοχή των ανεξάρτητων ψηφοφόρων και η κινητοποίηση της εκλογικής βάσης του Τραμπ παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε μέχρι την τελευταία στιγμή να μετατρέψει την αναμέτρηση σε προσωπική μάχη. Κάλεσε τους ψηφοφόρους να συμπεριφερθούν σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος, γνωρίζοντας ότι η συμμετοχή των πολιτών που τον στήριξαν στις προεδρικές εκλογές αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την τύχη των Ρεπουμπλικανών.
Από την άλλη πλευρά, οι Δημοκρατικοί επενδύουν στην απογοήτευση των ψηφοφόρων και στην προσδοκία πολιτικής αλλαγής. Η στρατηγική τους στηρίζεται στην εκτίμηση ότι η δυσαρέσκεια για την ακρίβεια και την κυβερνητική πολιτική μπορεί να μετατραπεί σε αυξημένη συμμετοχή.
Η επόμενη ημέρα και η κούρσα του 2028
Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών θα επηρεάσει και την εσωκομματική μάχη για τη διαδοχή του Τραμπ το 2028. Μια σημαντική νίκη των Δημοκρατικών θα ενισχύσει τις φιλοδοξίες πολιτικών όπως ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, ο κυβερνήτης του Ιλινόις Τζέι Μπι Πρίτσκερ και ο πρώην υπουργός Μεταφορών Πιτ Μπούτιτζιτζ.
Στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς βρίσκεται ανάμεσα στα πρόσωπα που θεωρούνται πιθανοί διεκδικητές του χρίσματος. Η έκταση της εκλογικής ήττας ή νίκης του κόμματος θα επηρεάσει αναπόφευκτα τη θέση του και τη σχέση του με τον Τραμπ.
Για τον σημερινό πρόεδρο, το διακύβευμα είναι περισσότερο άμεσο. Εάν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν έστω και ένα από τα δύο σώματα, θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να περιορίσουν σημαντικά την πολιτική του πρωτοβουλία. Εάν επικρατήσουν και στα δύο, η τελευταία διετία της προεδρίας του θα εξελιχθεί σε μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Κογκρέσο.
Οι κάλπες της 3ης Νοεμβρίου δεν θα αλλάξουν τον ένοικο του Λευκού Οίκου. Θα δείξουν, όμως, πόσο ισχυρή παραμένει η πολιτική επιρροή του Τραμπ δύο χρόνια μετά την επιστροφή του στην εξουσία και πόσο χώρο διαθέτει πλέον η αντιπολίτευση για να αμφισβητήσει την ατζέντα του. Το αποτέλεσμα θα αποτελέσει ταυτόχρονα την πρώτη μεγάλη ένδειξη για τις πολιτικές ισορροπίες που θα διαμορφώσουν την προεκλογική περίοδο του 2028.
