Σε μια αιφνιδιαστική εξέλιξη, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ανακοίνωσαν ταυτόχρονα κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, παρουσιάζοντάς την ως στρατηγική «νίκη». Η συμφωνία συνδέεται άμεσα με το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ενός κομβικού θαλάσσιου περάσματος απ’ όπου διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτήρισε τη συμφωνία «πλήρη και ολοκληρωτική νίκη», υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικοί στόχοι επετεύχθησαν. Λίγες ώρες νωρίτερα, είχε απειλήσει με εκτεταμένα πλήγματα κατά του Ιράν αν δεν υπάρξει συμμόρφωση έως τη λήξη του τελεσιγράφου του.
Από την άλλη πλευρά, η ιρανική ηγεσία έκανε λόγο για «ιστορική και συντριπτική ήττα του εχθρού», υποστηρίζοντας ότι η ενίσχυση της θέσης της χώρας στο Ορμούζ συνιστά σαφή γεωπολιτική επικράτηση.
Πανηγυρισμοί στην Τεχεράνη, επιφυλάξεις στο Ισραήλ
Η ανακοίνωση της εκεχειρίας προκάλεσε μαζικές συγκεντρώσεις στην Τεχεράνη, με πλήθη να κατακλύζουν την Πλατεία της Επανάστασης, πανηγυρίζοντας την εξέλιξη ως «εκδίκηση» απέναντι στις ΗΠΑ. Κρατικά και φιλοκυβερνητικά μέσα παρουσίασαν τη συμφωνία ως υποχώρηση της Ουάσιγκτον.
Στον αντίποδα, το Ισραήλ δήλωσε ότι υποστηρίζει την προσωρινή αναστολή των επιχειρήσεων κατά του Ιράν, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η συμφωνία δεν επεκτείνεται στον Λίβανο. Το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολά συνεχίζονται κανονικά.
Η στάση αυτή ενισχύει την εικόνα μιας μερικής και γεωγραφικά περιορισμένης αποκλιμάκωσης, με το μέτωπο του Λιβάνου να παραμένει ενεργό και ιδιαίτερα αιματηρό.
Στο τραπέζι δύσκολες διαπραγματεύσεις
Η εκεχειρία συνοδεύεται από πρόβλεψη για απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν στο Ισλαμαμπάντ με τη μεσολάβηση του Πακιστάν. Ο Λευκός Οίκος κάνει λόγο για «πολύ προχωρημένες» συνομιλίες, ενώ η Τεχεράνη τονίζει ότι η διαδικασία αυτή δεν σηματοδοτεί το τέλος του πολέμου.
Κεντρικά ζητήματα παραμένουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η άρση των κυρώσεων. Η ιρανική πλευρά επιμένει στο δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου, θέση που δεν αποτυπώνεται πλήρως σε όλα τα διεθνή έγγραφα που έχουν κατατεθεί.
Παράλληλα, ο Τραμπ αναφέρθηκε σε «σχέδιο 10 σημείων» που υπέβαλε η Τεχεράνη, το οποίο χαρακτήρισε βάση για μια ενδεχόμενη μακροπρόθεσμη συμφωνία.
Υπό επιτήρηση το Ορμούζ, ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα
Το Ιράν δεσμεύτηκε να ανοίξει πλήρως τα Στενά του Ορμούζ για δύο εβδομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι θα σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον του. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι θα επιτηρεί τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, διατηρώντας έλεγχο στη διέλευση των πλοίων.
Η συμφωνία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης της εκεχειρίας, εφόσον υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η διατύπωση της ιρανικής πλευράς ότι «ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει» αποτυπώνει το εύθραυστο της κατάστασης.
Ανάσα στις αγορές – Κατακόρυφη πτώση του πετρελαίου
Η ανακοίνωση της εκεχειρίας προκάλεσε άμεση αντίδραση στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν πτώση άνω του 15%, υποχωρώντας κάτω από το όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι.
Το αμερικανικό WTI διαμορφώθηκε κοντά στα 96 δολάρια, ενώ το Brent υποχώρησε κάτω από τα 95 δολάρια, αντανακλώντας την ανακούφιση των επενδυτών για την αποφυγή μιας γενικευμένης σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, τα χρηματιστήρια στην Ασία κατέγραψαν ισχυρά κέρδη, με το Τόκιο και τη Σεούλ να σημειώνουν άλματα, εν μέσω προσδοκιών για σταθεροποίηση της ενεργειακής αγοράς.
Διεθνείς αντιδράσεις και προειδοποιήσεις
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαιρέτισε την κατάπαυση του πυρός και κάλεσε τις δύο πλευρές να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους και να επιδιώξουν μια διαρκή ειρήνη.
Θετικά υποδέχθηκαν την εξέλιξη και χώρες όπως η Γερμανία και η Ουκρανία, ενώ το Ιράκ ζήτησε ουσιαστικό διάλογο για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της σύγκρουσης.
Παρά το προσωρινό «πάγωμα» των εχθροπραξιών, οι στρατιωτικές κινήσεις των τελευταίων ωρών –πυραυλικές επιθέσεις, βομβαρδισμοί και ανάπτυξη δυνάμεων– υπενθυμίζουν ότι η κρίση παραμένει ενεργή και το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης παραμένει υπαρκτό.
