Η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται, με το Ιράν να υψώνει τους τόνους απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, λίγες ώρες πριν από το αναμενόμενο διάγγελμα του Ντόναλντ Τραμπ για τις εξελίξεις στην περιοχή.
Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει υπό πίεση, ενώ αφήνει σαφείς αιχμές για ενδεχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση. «Αν οι ΗΠΑ πραγματοποιήσουν χερσαία επιχείρηση, τους περιμένουμε», προειδοποίησε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, σηματοδοτώντας μια σκληρή γραμμή αποτροπής.
Στο στόχαστρο οι αμερικανικές βάσεις
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας ξεκαθάρισε ότι το Ιράν δεν επιδιώκει επιθέσεις σε φιλικές χώρες, αλλά εστιάζει σε αμερικανικούς στόχους που βρίσκονται εντός αυτών.
Όπως υποστήριξε, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν εδάφη και εναέριο χώρο τρίτων χωρών για επιχειρήσεις κατά της Τεχεράνης, γεγονός που –κατά την ιρανική πλευρά– νομιμοποιεί τα αντίποινα. Παράλληλα, αναγνώρισε τον κίνδυνο «παράπλευρων απωλειών», αποδίδοντας όμως την ευθύνη στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
«Ο πόλεμος ξεκίνησε από ΗΠΑ και Ισραήλ»
Η ρητορική της Τεχεράνης στρέφεται ευθέως κατά της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ, τα οποία κατηγορεί για την έναρξη των εχθροπραξιών μέσω των στρατιωτικών τους βάσεων.
Ο Αραγτσί απηύθυνε αιχμές προς τις χώρες του Περσικού Κόλπου, καλώντας τις να επαναξιολογήσουν τη στάση τους απέναντι στις ΗΠΑ. Υποστήριξε ότι η ασφάλεια της περιοχής υπονομεύεται από την παρουσία ξένων δυνάμεων και όχι από την ιρανική πολιτική.
«Καμία εμπιστοσύνη» στις διαπραγματεύσεις
Στο διπλωματικό επίπεδο, η Τεχεράνη διατηρεί αποστάσεις από κάθε ενδεχόμενο άμεσης διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι «το επίπεδο εμπιστοσύνης βρίσκεται στο μηδέν», ενώ αμφισβήτησε την αξιοπιστία της αμερικανικής πλευράς. Η ιρανική κυβέρνηση, όπως τόνισε, δεν έχει λάβει καμία απόφαση για την έναρξη συνομιλιών, ούτε έχει ανταποκριθεί σε προτάσεις που φέρεται να έχουν κατατεθεί από την Ουάσιγκτον.
Ανοιχτός δίαυλος χωρίς διαπραγμάτευση
Παρά την επίσημη ακαμψία, ο Αραγτσί αποκάλυψε ότι υπάρχει απευθείας επικοινωνία με τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ.
Όπως διευκρίνισε, ανταλλάσσονται μηνύματα, χωρίς αυτό να συνιστά διαπραγματευτική διαδικασία. Η λεπτομέρεια αυτή αποτυπώνει μια διπλή στρατηγική: δημόσια σκληρή γραμμή, αλλά διατήρηση διαύλων επικοινωνίας στο παρασκήνιο.
Όχι σε μερική κατάπαυση πυρός
Η Τεχεράνη απορρίπτει κάθε σενάριο περιορισμένης αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με τον Ιρανό ΥΠΕΞ, η χώρα του θα αποδεχόταν μόνο πλήρη τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλη την περιοχή.
Η θέση αυτή συνδέεται με τις εξελίξεις στον Λίβανο, όπου η σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ επαναφέρει τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης. Το Ιράν εμφανίζεται να θεωρεί ότι μια αποσπασματική κατάπαυση πυρός θα το αφήσει εκτεθειμένο σε μελλοντικές επιθέσεις.
Περιφερειακή ασφάλεια χωρίς «ξένες πλάτες»
Στον πυρήνα της ιρανικής στρατηγικής βρίσκεται η αντίληψη περί περιφερειακής αυτονομίας στην ασφάλεια. Ο Αραγτσί υποστήριξε ότι οι χώρες του Περσικού Κόλπου πρέπει να οικοδομήσουν ένα συλλογικό σύστημα ασφάλειας χωρίς εξάρτηση από εξωτερικές δυνάμεις.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Τεχεράνη επιχειρεί να επανατοποθετήσει τον εαυτό της ως κεντρικό παράγοντα σταθερότητας, αμφισβητώντας ευθέως τον ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Στο φόντο, ο κίνδυνος ευρύτερης σύγκρουσης
Με τις θέσεις να σκληραίνουν και τους διαύλους εμπιστοσύνης να παραμένουν κλειστοί, η περιοχή εισέρχεται σε μια εξαιρετικά εύθραυστη φάση. Το επικείμενο διάγγελμα του Τραμπ αναμένεται να καθορίσει τον επόμενο γύρο κινήσεων, σε ένα σκηνικό όπου η στρατιωτική και διπλωματική κλιμάκωση συνυπάρχουν.
Η ισορροπία παραμένει ασταθής και κάθε κίνηση, από οποιαδήποτε πλευρά, μπορεί να λειτουργήσει ως πυροκροτητής για μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.
