WSJ: Το νέο κοινωνικό συμβόλαιο Μητσοτάκη και η δημοσκοπική πίεση από την ακρίβεια – Τι ζητούν οι πολίτες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνωρίζει ότι η οικονομική πρόοδος της χώρας δεν έχει μεταφραστεί ακόμη σε αντίστοιχη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών. Στη συνέντευξή του στη Wall Street Journal περιγράφει την Ελλάδα ως μια οικονομία που έχει αφήσει πίσω της τη δημοσιονομική κρίση, προσελκύει επενδύσεις, μειώνει το χρέος και αναπτύσσεται ταχύτερα από την ευρωζώνη. Την ίδια στιγμή, όμως, παραδέχεται ότι η ακρίβεια έχει εξανεμίσει μεγάλο μέρος των μισθολογικών αυξήσεων και ότι η κυβέρνηση δεν έχει φτάσει ακόμη στο επιθυμητό σημείο. Η δημοσκόπηση της Marc για τον ΑΝΤ1 αποτυπώνει με αριθμούς αυτή την αντίφαση: το 84,1% των πολιτών θεωρεί ανεπαρκή τα μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ζωής.
Η συνέντευξη του πρωθυπουργού στον δημοσιογράφο Γκόρντον Φέρκλαφ αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία ενόψει των εκλογών του 2027. Ο κ. Μητσοτάκης επιχειρεί να διαμορφώσει το αφήγημα μιας νέας περιόδου, με κεντρικό άξονα την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την αύξηση των εισοδημάτων. Ωστόσο, η ακρίβεια παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα της οικονομικής καθημερινότητας και, όπως δείχνει η έρευνα της Marc, η δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται στους ψηφοφόρους της αντιπολίτευσης.
Το πιο ανησυχητικό για το Μέγαρο Μαξίμου είναι ότι η οικονομική δυσαρέσκεια διαπερνά και την εκλογική βάση της Νέας Δημοκρατίας. Σχεδόν επτά στους δέκα ψηφοφόρους του κυβερνώντος κόμματος ζητούν πιο δραστικές παρεμβάσεις ή θεωρούν ότι η κυβέρνηση ολιγωρεί στην αντιμετώπιση των ανατιμήσεων. Έτσι, η απόσταση ανάμεσα στις κυβερνητικές επιδόσεις που προβάλλονται σε μακροοικονομικό επίπεδο και στην εμπειρία των νοικοκυριών μετατρέπεται σε κρίσιμο πολιτικό ζήτημα.
Η παραδοχή Μητσοτάκη για την οικονομία της καθημερινότητας
Στη συνέντευξή του στη Wall Street Journal, ο πρωθυπουργός επιμένει ότι η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από το 2019. Υπενθυμίζει ότι η χώρα είχε χάσει το 25% του ΑΕΠ της κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και υποστηρίζει ότι σήμερα αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, καταγράφει πρωτογενή πλεονάσματα, μειώνει ταχύτερα το δημόσιο χρέος και προσελκύει σημαντικές ξένες επενδύσεις.
Επικαλείται, μάλιστα, την αποκατάσταση της αξιοπιστίας της χώρας στις διεθνείς αγορές, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δανείζεται πλέον με χαμηλότερο επιτόκιο από τέσσερις από τις επτά χώρες του G7.
Ωστόσο, το πιο ενδιαφέρον σημείο της συνέντευξης βρίσκεται στην παραδοχή ότι οι θετικές οικονομικές επιδόσεις δεν έχουν γίνει ακόμη αισθητές στον βαθμό που θα επιθυμούσε η κυβέρνηση.
«Δεν είμαστε εκεί όπου θέλω να είμαστε», αναφέρει χαρακτηριστικά, απαντώντας στην επισήμανση ότι οι μισθοί παραμένουν σχετικά χαμηλοί και ότι το ΑΕΠ δεν έχει επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα.
Ο πρωθυπουργός αναγνωρίζει ότι η γενικευμένη αύξηση των τιμών έχει καταστήσει σε μεγάλο βαθμό μη ορατό το όφελος από τις μισθολογικές αυξήσεις. Με άλλα λόγια, η αύξηση του ονομαστικού εισοδήματος δεν συνεπάγεται αυτομάτως και ανάλογη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης.
Αυτή ακριβώς είναι η αντίφαση που καταγράφει η δημοσκόπηση της Marc: οι πολίτες αναγνωρίζουν ή αντιλαμβάνονται τις οικονομικές μεταβολές, αλλά δεν διαπιστώνουν αντίστοιχη ανακούφιση στην καθημερινότητά τους.
Το 84,1% θεωρεί ανεπαρκή τα μέτρα για την ακρίβεια
Σύμφωνα με το δεύτερο μέρος της δημοσκόπησης της Marc για τον ΑΝΤ1, το 53,9% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η κυβέρνηση ολιγωρεί στην αντιμετώπιση της ακρίβειας. Ένα επιπλέον 30,2% αναγνωρίζει ότι καταβάλλεται προσπάθεια, αλλά θεωρεί ότι απαιτούνται δραστικότερα μέτρα και εντατικότεροι έλεγχοι στην αγορά.
Συνολικά, το 84,1% δεν θεωρεί επαρκή την κυβερνητική αντιμετώπιση. Μόλις το 14,3% πιστεύει ότι η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί με τα διαθέσιμα μέσα, ενώ το 1,6% δεν απαντά.
Η δυσαρέσκεια εμφανίζει μάλιστα μικρή αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση της Marc, στις 14 Οκτωβρίου, όταν το ποσοστό όσων θεωρούσαν ότι η κυβέρνηση ολιγωρεί ήταν 53,1%.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κομματική κατανομή των απαντήσεων. Στους ψηφοφόρους της ΝΔ, το 30,2% θεωρεί ότι η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί, το 41% ζητά δραστικότερα μέτρα και το 27,4% εκτιμά ότι υπάρχει κυβερνητική ολιγωρία.
Η εικόνα είναι σαφώς πιο αρνητική στους ψηφοφόρους των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Στο ΠΑΣΟΚ, το 57,1% θεωρεί ότι η κυβέρνηση ολιγωρεί, στον ΣΥΡΙΖΑ το ποσοστό φτάνει το 78,7% και στο ΚΚΕ το 80,3%.
Το πολιτικό ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι η δυσαρέσκεια έχει εισχωρήσει και στο εκλογικό σώμα της ΝΔ. Η στήριξη ενός κόμματος δεν σημαίνει απαραίτητα και αποδοχή της οικονομικής του πολιτικής, ιδιαίτερα όταν το κόστος ζωής επηρεάζει άμεσα τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Ένα στα τρία νοικοκυριά βρίσκεται σε δύσκολη οικονομική θέση
Η δημοσκόπηση καταγράφει και την οικονομική κατάσταση που δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά. Το 48,2% τη χαρακτηρίζει μέτρια, ενώ το 22,8% δύσκολη και το 11,1% πολύ δύσκολη.
Συνολικά, το 33,9% των ερωτηθέντων βρίσκεται σε δύσκολη ή πολύ δύσκολη οικονομική κατάσταση. Αντίθετα, μόλις το 17,3% δηλώνει ότι βρίσκεται σε άνετη ή πολύ άνετη θέση.
Η εικόνα επιβαρύνεται από την επιτάχυνση του πληθωρισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που παρατίθενται στην έρευνα, ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε το 5,7% τον Οκτώβριο του 2026, από 5% τον Σεπτέμβριο και 2% τον Οκτώβριο του 2025.
Οι νέες ανατιμήσεις προστίθενται σε ένα ήδη υψηλό επίπεδο τιμών, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις των μισθών να μην αρκούν για να αποκαταστήσουν την αγοραστική δύναμη που έχει χαθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Αυξήσεις μισθών και συντάξεων ζητούν οι πολίτες
Αποκαλυπτική είναι η ιεράρχηση των μέτρων που θεωρούν οι πολίτες αποτελεσματικότερα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.
Η αύξηση μισθών και συντάξεων βρίσκεται στην πρώτη θέση με 59,9%. Ακολουθεί η μείωση των φόρων με 54%, ενώ το 46,1% ζητά εντατικότερους ελέγχους στις τιμές και ουσιαστική αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας.
Αντίθετα, οι έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις, όπως το επίδομα θέρμανσης, συγκεντρώνουν μόλις 9,5%, ενώ το καλάθι του νοικοκυριού περιορίζεται στο 6,9%.
Η ιεράρχηση αυτή δείχνει ότι οι πολίτες προκρίνουν παρεμβάσεις με πιο μόνιμο χαρακτήρα. Ζητούν υψηλότερα εισοδήματα, μικρότερες φορολογικές επιβαρύνσεις και αποτελεσματικότερους ελέγχους στην αγορά, αντί για αποσπασματικές ενισχύσεις που προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση.
Εδώ βρίσκεται και μία από τις δυσκολότερες εξισώσεις για την κυβέρνηση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει στη δημοσιονομική πειθαρχία και στα στοχευμένα μέτρα στήριξης, ενώ η κοινωνική πίεση στρέφεται προς πιο άμεσες παρεμβάσεις στο εισόδημα και στις τιμές.
Η δυσπιστία για τη φοροδιαφυγή και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς
Η οικονομική δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται στις τιμές και στους μισθούς. Η έρευνα της Marc καταγράφει ευρεία δυσπιστία και για την έκταση της απάτης και της φοροδιαφυγής.
Το 51,8% θεωρεί ότι πρόκειται για πολύ διαδεδομένο φαινόμενο και το 39% ότι εμφανίζεται αρκετά συχνά. Συνολικά, το 90,8% εκτιμά ότι η απάτη και η φοροδιαφυγή έχουν ευρεία παρουσία στην οικονομική και κοινωνική ζωή.
Παράλληλα, το 65,8% θεωρεί ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί καθυστέρησαν σημαντικά να αντιδράσουν στην αποκάλυψη σχετικών υποθέσεων. Μόλις το 30% πιστεύει ότι πλέον αποδίδουν καλύτερα χάρη στις νέες υπηρεσίες.
Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν ένα ευρύτερο πρόβλημα εμπιστοσύνης προς τη λειτουργία της αγοράς και την αποτελεσματικότητα του κράτους. Για τους πολίτες, η αντιμετώπιση της ακρίβειας συνδέεται και με την αίσθηση ότι υπάρχουν πραγματικοί έλεγχοι και ότι οι κανόνες εφαρμόζονται χωρίς εξαιρέσεις.
Το δίλημμα της δημοσιονομικής πειθαρχίας και των παροχών
Ο πρωθυπουργός εμφανίζεται αποφασισμένος να διατηρήσει τη δημοσιονομική ισορροπία, ακόμη και αν χρειαστεί να απορρίψει αιτήματα για μεγαλύτερες παροχές. Στη συνέντευξή του υποστηρίζει ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να επιστρέψει σε μια περίοδο κατά την οποία δανειζόταν πέρα από τις δυνατότητές της.
Αναφερόμενος στις ευρωπαϊκές χώρες που ενδέχεται να χρειαστεί να εφαρμόσουν μέτρα λιτότητας, σημειώνει ότι τέτοιες αποφάσεις είναι προτιμότερο να λαμβάνονται στην αρχή μιας κυβερνητικής θητείας, καθώς οι συνέπειές τους είναι επώδυνες βραχυπρόθεσμα.
Η τοποθέτηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ενόψει του 2027. Ο κ. Μητσοτάκης υποστηρίζει ότι η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της λιτότητας και διαθέτει πλέον τη δυνατότητα να προσφέρει στοχευμένη εισοδηματική στήριξη. Ταυτόχρονα, όμως, θέτει όρια στις προσδοκίες για πρόσθετες παροχές, επικαλούμενος την ανάγκη προστασίας της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Το πολιτικό ερώτημα είναι εάν οι πολίτες θα αποδεχθούν αυτή την ισορροπία ή εάν θα απαιτήσουν πιο άμεσα αποτελέσματα.
Το πραγματικό στοίχημα μέχρι τις εκλογές του 2027
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιγράφει στη Wall Street Journal το νέο κοινωνικό συμβόλαιο που θέλει να προτείνει στους πολίτες. Κεντρικός στόχος είναι η ανάπτυξη με ρυθμό τουλάχιστον διπλάσιο από εκείνον της ευρωζώνης, με βασικούς μοχλούς τις επενδύσεις, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την αύξηση των μισθών.
Αναγνωρίζει, παράλληλα, ότι η εμπιστοσύνη δεν οικοδομείται με υποσχέσεις, αλλά με αποτελέσματα. Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν αντιπαραβληθεί με τα ευρήματα της Marc.
Η κυβέρνηση εξακολουθεί να διαθέτει το προβάδισμα που καταγράφηκε στο πρώτο μέρος της δημοσκόπησης, όμως η οικονομική καθημερινότητα παραμένει το πεδίο στο οποίο δοκιμάζεται η πολιτική της αξιοπιστία. Η δυσαρέσκεια για την ακρίβεια εμφανίζεται ακόμη και μεταξύ των ψηφοφόρων της, ενώ οι απαιτήσεις για αυξήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και ελέγχους είναι σαφείς.
Το στοίχημα της επόμενης περιόδου είναι επομένως συγκεκριμένο: να μεταφερθεί η βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Γιατί, όσο οι πολίτες δεν βλέπουν ουσιαστική διαφορά στο πορτοφόλι τους, η επίκληση της ανάπτυξης και της δημοσιονομικής σταθερότητας θα δυσκολεύεται να μετατραπεί σε πολιτικό κεφάλαιο ενόψει της κάλπης του 2027.
