Νέα ισορροπία δυνάμεων καθώς εξασθενεί ο παραδοσιακός άξονας Παρισιού–Βερολίνου
Μια σαφή αναδιάταξη συμμαχιών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης σηματοδοτεί η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. Καθώς η άλλοτε κυρίαρχη γαλλογερμανική συνεργασία εμφανίζει σημάδια κόπωσης, το Βερολίνο στρέφεται ολοένα και περισσότερο προς τη Ρώμη, αναζητώντας έναν νέο, αξιόπιστο εταίρο για την προώθηση κρίσιμων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Η συνάντηση των δύο ηγετών την Παρασκευή στη Villa Doria Pamphilj στη Ρώμη έρχεται να επισφραγίσει αυτή τη στρατηγική προσέγγιση, με φόντο τόσο τις ενδοευρωπαϊκές τριβές όσο και τις εύθραυστες διατλαντικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Από τον άξονα Παρισιού–Βερολίνου στη σύμπραξη Βερολίνου–Ρώμης
Για δεκαετίες, η Γερμανία συντόνιζε τη στάση της στην ΕΕ σε στενή συνεργασία με τη Γαλλία. Ωστόσο, οι πρόσφατες διαφωνίες με το Παρίσι, ιδίως σε ζητήματα εμπορίου και βιομηχανικής πολιτικής, έχουν οδηγήσει τον Μερτς σε αναζήτηση εναλλακτικών συμμαχιών. Η Ιταλία της Μελόνι, με σταθερή κυβέρνηση και συγκρίσιμες προτεραιότητες, προσφέρει μια πειστική λύση.
Σύμφωνα με το Politico, η γερμανική ενόχληση κορυφώθηκε όταν η Γαλλία επιχείρησε να υπονομεύσει τη συμφωνία Mercosur με τις χώρες της Νότιας Αμερικής, την οποία το Βερολίνο θεωρεί κομβικής σημασίας για την ενίσχυση των εξαγωγών του. Παράλληλα, εξετάζεται ακόμη και η αποχώρηση της Γερμανίας από το κοινό γαλλογερμανικό πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών, ύψους περίπου 100 δισ. ευρώ, λόγω αγεφύρωτων διαφωνιών.
Άμυνα, βιομηχανία και εξαγωγές στο επίκεντρο
Η σύνοδος κορυφής στη Ρώμη αναμένεται να έχει έντονο πρακτικό αποτύπωμα. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι Μερτς και Μελόνι θα υπογράψουν συμφωνία συνεργασίας στον τομέα της άμυνας, χωρίς ακόμη να έχουν αποσαφηνιστεί όλες οι λεπτομέρειες. Ήδη, πάντως, η γερμανική Rheinmetall και η ιταλική Leonardo έχουν προχωρήσει στη δημιουργία κοινοπραξίας για την κατασκευή αρμάτων μάχης και στρατιωτικών οχημάτων.
Συνολικά, στις εργασίες θα συμμετάσχουν 21 υπουργοί από τις δύο χώρες, με στόχο την υπογραφή περίπου δέκα διμερών συμφωνιών. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη συνεργασία για τη σύνταξη ενός νέου ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης, με στόχο την αναβίωση της βιομηχανίας της ΕΕ και την ενίσχυση των εξαγωγών, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 12 Φεβρουαρίου.
Μακροπρόθεσμος ορίζοντας και πολιτική σταθερότητα
Για τον Τζιαντζάκομο Καλoβίνι, βουλευτή του κόμματος της Μελόνι και επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Ιταλίας–Γερμανίας, η νέα συμμαχία έχει σαφή στρατηγική λογική. Όπως επισημαίνει, τόσο η Ρώμη όσο και το Βερολίνο διαθέτουν σήμερα σταθερές κυβερνήσεις, σε αντίθεση με τη Γαλλία, όπου η πολιτική αβεβαιότητα εντείνεται ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους.
Κατά την εκτίμησή του, η επικείμενη αποχώρηση του Εμανουέλ Μακρόν από το ευρωπαϊκό προσκήνιο καθιστά ακόμη πιο ελκυστική τη συνεργασία Μελόνι–Μερτς, καθώς οι δύο ηγέτες έχουν μπροστά τους έναν μακρύτερο χρονικό ορίζοντα κοινής δράσης.
Διατλαντικές ισορροπίες και στάση απέναντι στον Τραμπ
Κοινός παρονομαστής των δύο κυβερνήσεων είναι και η προσπάθεια διατήρησης λειτουργικών σχέσεων με την Ουάσινγκτον. Τόσο ο Μερτς όσο και η Μελόνι επιδιώκουν να αποφύγουν ανοιχτές συγκρούσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ, υιοθετώντας μια πιο διαλλακτική προσέγγιση, την οποία στηρίζουν ενεργά και οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιόχαν Βάντεφουλ και Αντόνιο Ταγιάνι.
Ο πρώην πρέσβης της Ιταλίας στο Βερολίνο και στην ΕΕ, Πιέτρο Μπενάσι, σημειώνει ότι οι δύο ηγέτες εκπροσωπούν την ευρωπαϊκή πτέρυγα που είναι περισσότερο ανοιχτή στον διάλογο με τον Αμερικανό πρόεδρο, σε αντίθεση με τη συχνά αντιφατική στάση του Μακρόν, όπως τη χαρακτηρίζουν Ιταλοί αξιωματούχοι.
Καλή χημεία και πολιτική σύγκλιση
Πέρα από τα θεσμικά και στρατηγικά ζητήματα, καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζει και η προσωπική χημεία μεταξύ Μερτς και Μελόνι. Αξιωματούχοι στο Βερολίνο περιγράφουν τη Ρώμη ως αξιόπιστο εταίρο, ενώ από ιταλικής πλευράς γίνεται λόγος για ουσιαστική σύγκλιση απόψεων σε όλα τα μεγάλα ευρωπαϊκά θέματα.
Δεν είναι τυχαίο ότι κατά την πρώτη του επίσκεψη στη Ρώμη ως καγκελάριος, ο Μερτς έκανε λόγο για σχεδόν πλήρη συμφωνία Γερμανίας και Ιταλίας στην ευρωπαϊκή πολιτική, με τη Μελόνι να δηλώνει ότι η σχέση των δύο χωρών είναι αδιαμφισβήτητη.
Σε μια Ευρώπη που αναζητά νέα κέντρα βάρους και σταθερότητας, ο αναδυόμενος γερμανοϊταλικός άξονας ενδέχεται να διαμορφώσει τις ισορροπίες της επόμενης περιόδου, προκαλώντας αναπόφευκτα και νέες εντάσεις στο εσωτερικό της Ένωσης.
