Η Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ υπερψήφισε πρόσφατα το νομοσχέδιο «Eastern Mediterranean Gateway Act», ένα κρίσιμο βήμα για τη θεσμική ενσωμάτωση της Ανατολικής Μεσογείου στον υπό διαμόρφωση Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC).
Το κείμενο καλεί τον υπουργό Εξωτερικών να αναβαθμίσει την περιοχή σε σταθερή προτεραιότητα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, να στηρίξει τα υφιστάμενα σχήματα συνεργασίας, όπως το 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ), και να ενισχύσει τον ρόλο του East Mediterranean Gas Forum. Η υπερψήφιση ανοίγει πλέον τον δρόμο για την κατάθεση του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια της Βουλής, παρά τις προκλήσεις που δημιουργεί το έτος των ενδιάμεσων εκλογών.
Τι προβλέπει το «Eastern Mediterranean Gateway Act»
Η διακομματική πρωτοβουλία των βουλευτών Μπραντ Σνάιντερ και Γκας Μπιλιράκη επικεντρώνεται στην εμβάθυνση της ενεργειακής και αμυντικής συνεργασίας των ΗΠΑ με στρατηγικές χώρες όπως η Ινδία, η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Στο επίκεντρο βρίσκονται έργα ενέργειας κρίσιμης σημασίας, όπως ο «Great Sea Interconnector», η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου (GREGY), ο αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας και οι νέοι τερματικοί σταθμοί LNG, οι οποίοι αποτελούν πυλώνες τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης όσο και για τη λειτουργία του IMEC.
Το νομοσχέδιο προωθεί επίσης την περιφερειακή σύγκλιση μέσω ενίσχυσης των διπλωματικών και οικονομικών δεσμών, αξιοποιώντας παραδείγματα όπως οι Συμφωνίες του Αβραάμ και τον νόμο του 2022 για την Ομαλοποίηση των Σχέσεων με το Ισραήλ.
Ετήσιες Εκθέσεις και Πολυμερής Συνεργασία
Μια σημαντική διάσταση του νομοσχεδίου είναι η υποχρέωση υποβολής ετήσιων εκθέσεων προς το Κογκρέσο, που θα καλύπτουν την εφαρμογή του νόμου, την εξέλιξη πολυμερών πρωτοβουλιών και την πρόοδο έργων σε ενέργεια και άμυνα. Παράλληλα, προβλέπεται η εκπόνηση μελέτης βιωσιμότητας για τη δημιουργία διμερών προγραμμάτων συνεργασίας με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, βασισμένων στο μοντέλο των ελληνοϊσραηλινών σχημάτων σε τομείς όπως η γεωργία, η τεχνολογία, η ασφάλεια και η επιστήμη, με πιθανή επέκταση σε άλλες χώρες του IMEC.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο κυπριακό κέντρο ασφάλειας CYCLOPS, ως παράδειγμα περιφερειακής συνεργασίας, ενώ το πρόσφατο προεδρικό διάταγμα εντάσσει την Κύπρο σε αμερικανικά προγράμματα αμυντικού εξοπλισμού. Εντός ενός έτους από τη θέσπιση του νόμου, ο υπουργός Εξωτερικών θα πρέπει να ενημερώσει τις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου για κάθε πολυμερή πρωτοβουλία, παρουσιάζοντας παράλληλα αποτίμηση της λειτουργίας του CYCLOPS ως πιθανού μοντέλου ευρύτερων συνεργασιών.
Προκλήσεις και επόμενα βήματα
Παρά την υπερψήφιση στην Επιτροπή, η κατάθεση στην Ολομέλεια μπορεί να συναντήσει εμπόδια, καθώς το 2026 είναι έτος ενδιάμεσων εκλογών και η Βουλή αναμένεται να επικεντρωθεί κυρίως σε νομοσχέδια προϋπολογισμού. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το «Eastern Mediterranean Gateway Act» ενδέχεται να ενσωματωθεί ως τροπολογία σε ένα από τα βασικά νομοσχέδια χρηματοδότησης της κυβέρνησης, διασφαλίζοντας ωστόσο την προώθηση του στρατηγικού ρόλου της Ανατολικής Μεσογείου στο νέο διάδρομο IMEC.
Η θεσμική αναβάθμιση της περιοχής αποτελεί στρατηγικό στοίχημα για τις ΗΠΑ, συνδέοντας ενεργειακή ασφάλεια, περιφερειακή σταθερότητα και πολυμερή συνεργασία σε έναν από τους πλέον δυναμικούς γεωπολιτικούς άξονες του 21ου αιώνα.
