Σε σοβαρή κλιμάκωση των ευρωατλαντικών εντάσεων οδηγεί η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να αναστείλει τη διαδικασία επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ηνωμένων Πολιτειών, στον απόηχο των τελευταίων απειλών του Ντόναλντ Τραμπ που συνδέουν τη Γροιλανδία, το εμπόριο και τη γεωπολιτική πίεση προς την Ευρώπη.
Την απόφαση επιβεβαίωσαν σήμερα οι κυριότερες πολιτικές ομάδες του ΕΚ, κάνοντας λόγο για «πλειοψηφική συμφωνία» υπέρ του παγώματος.
Πλειοψηφική συναίνεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
«Υπάρχει πλειοψηφική συμφωνία των πολιτικών ομάδων να παγώσουν την εμπορική συμφωνία που επιτεύχθηκε πέρυσι μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ», δήλωσε η πρόεδρος των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών Ιράτσε Γκαρσία Πέρεθ. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στο Κοινοβούλιο, επιβεβαίωσε επίσης την αναστολή των συζητήσεων γύρω από τη συμφωνία, η οποία είχε επιτευχθεί το περασμένο καλοκαίρι.
Η συμφωνία προέβλεπε δασμούς 15% στις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, αλλά πλήρη κατάργηση των δασμών για τις αμερικανικές εξαγωγές στην ευρωπαϊκή αγορά. Η μη επικύρωσή της μπλοκάρει αυτομάτως και την εφαρμογή της.
«Ισχυρός μοχλός πίεσης» η ευρωπαϊκή αγορά
Ο επικεφαλής του ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ, χαρακτήρισε την πρόσβαση των αμερικανικών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά «εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο» στα χέρια της ΕΕ. «Δεν νομίζω ότι οι επιχειρήσεις θα συμφωνούσαν να εγκαταλείψουν την ευρωπαϊκή αγορά», τόνισε, θέση που συμμερίστηκε και η πρόεδρος του Renew Europe, Βαλερί Χάγιερ.
Αντιθέτως, ένα τμήμα της ακροδεξιάς αντιτάχθηκε στο πάγωμα. Ο συμπρόεδρος των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, Νικόλα Προκατσίνι, δήλωσε ότι η επιλογή αυτή είναι «λάθος». Διαφορετική στάση κράτησε ωστόσο η ομάδα «Πατριώτες», υπό τον Ζορντάν Μπαρντελά, που τάχθηκε υπέρ της αναστολής της συμφωνίας.
Δασμοί 200% και απειλές Τραμπ
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έρχεται εν μέσω νέων απειλών από τον Αμερικανό πρόεδρο. Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι θα επιβάλει τελωνειακούς δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά και τις σαμπάνιες, ως αντίδραση στην άρνηση του Εμανουέλ Μακρόν να ενταχθεί στο υπό σύσταση «Συμβούλιο Ειρήνης».
«Θα αυξήσω στο 200% τους τελωνειακούς δασμούς στα κρασιά και στις σαμπάνιες τους», δήλωσε ο Τραμπ από τη Φλόριντα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι εμπορικές πιέσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Μακρόν: «Προτιμάμε τον σεβασμό από τους νταήδες»
Από το Παρίσι, το μήνυμα ήταν σαφές. Πηγές του γαλλικού προεδρικού περιβάλλοντος χαρακτήρισαν τις αμερικανικές απειλές «απαράδεκτες και αναποτελεσματικές», υπογραμμίζοντας ότι η Γαλλία δεν προτίθεται, σε αυτό το στάδιο, να ανταποκριθεί θετικά στην πρόσκληση για συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης.
«Οι δασμολογικές απειλές με στόχο να επηρεαστεί η εξωτερική μας πολιτική είναι απαράδεκτες», ανέφεραν, ενώ η υπουργός Γεωργίας Ανί Ζενεβάρ μίλησε για πρακτικές εκβιασμού που δεν μπορούν να μείνουν χωρίς ευρωπαϊκή απάντηση. Οι γαλλικές εξαγωγές κρασιών και σαμπάνιας προς τις ΗΠΑ ανήλθαν το 2024 σε 3,8 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 25% των συνολικών εξαγωγών του κλάδου.
Διχασμός για το «οικονομικό μπαζούκα» της ΕΕ
Παρά τη συναίνεση στο πάγωμα της συμφωνίας, οι πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εμφανίζονται διχασμένες ως προς τα επόμενα βήματα. Το ΕΛΚ και οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί ζητούν «αποκλιμάκωση», απορρίπτοντας την άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού καταστολής του καταναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), που θα μπορούσε να περιορίσει, μεταξύ άλλων, την πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων στους δημόσιους διαγωνισμούς της ΕΕ.
Αντίθετα, οι περισσότερες άλλες πολιτικές ομάδες στηρίζουν την προσφυγή στο ACI, που συχνά αποκαλείται «οικονομικό μπαζούκα» της Ευρώπης.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ και οι αντιδράσεις
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται το σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ για τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης», ενός διεθνούς οργανισμού που, σύμφωνα με έγγραφα που περιήλθαν στο AFP, φιλοδοξεί να ανταγωνιστεί ή ακόμη και να υποκαταστήσει τον ΟΗΕ. Ο ίδιος ο Τραμπ θα είναι ο πρώτος και πανίσχυρος πρόεδρός του, με δικαίωμα βέτο, έλεγχο της ημερήσιας διάταξης και δυνατότητα ορισμού διαδόχου.
Η συμμετοχή στο Συμβούλιο συνοδεύεται και από οικονομικό τίμημα: χώρες που θα καταβάλουν πάνω από 1 δισ. δολάρια τον πρώτο χρόνο εξασφαλίζουν καθεστώς διαφορετικής διάρκειας θητείας. Προσκλήσεις έχουν σταλεί σε δεκάδες χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Τουρκία, η Ινδία και η Ρωσία, χωρίς ωστόσο ενιαία στάση αποδοχής.
Ευρώπη σε τροχιά σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον
Η αναστολή της εμπορικής συμφωνίας σηματοδοτεί μια σαφή σκλήρυνση της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον. Όπως δήλωσε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα απαντήσει «με ενότητα και αποφασιστικότητα» σε κάθε απειλή που πλήττει την κυριαρχία και τα συμφέροντά της.
Σε ένα περιβάλλον όπου το εμπόριο, η γεωπολιτική και οι προσωπικές πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου αλληλεπλέκονται επικίνδυνα, η ΕΕ δείχνει διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, επιλέγοντας –όπως είπε χαρακτηριστικά ο Εμανουέλ Μακρόν– «τον σεβασμό αντί για την πολιτική των νταήδων».
