Σε ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη, το Στενό του Ορμούζ, Ιράν και Ομάν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τον καθορισμό θαλάσσιας διαδρομής και μηχανισμών ελέγχου της ναυσιπλοΐας.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι τεχνικές λεπτομέρειες έχουν συμφωνηθεί, ωστόσο ξεκαθαρίζει πως η διμερής συνεννόηση δεν αρκεί για να αποκαταστήσει πλήρως την ασφάλεια στην περιοχή, καθώς οι εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο βασικός παράγοντας αστάθειας.
Ποια είναι η συμφωνία που διαμορφώνουν Ιράν και Ομάν
Οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν για το Στενό του Ορμούζ βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και περίπου δύο μήνες, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ.
Όπως ανέφερε, οι γεωγραφικές συντεταγμένες της θαλάσσιας διαδρομής έχουν ήδη συμφωνηθεί και η κοινή ανακοίνωση των δύο χωρών βρίσκεται στο τελικό στάδιο σύνταξης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν παρεμβάσεις από τρίτες πλευρές.
Η συμφωνία αφορά ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Από το Στενό του Ορμούζ περνά μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές, γεγονός που καθιστά κάθε εξέλιξη στην περιοχή άμεσα συνδεδεμένη με την παγκόσμια οικονομία.
Τι σημαίνει ο «έλεγχος» των πλοίων από το Ιράν
Το βασικό σημείο των διαπραγματεύσεων αφορά τον ρόλο που θα έχει το Ιράν στη διαχείριση της θαλάσσιας κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες που είχαν μεταδοθεί από το Reuters, το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει ότι η Τεχεράνη θα αποκτήσει τη δυνατότητα ελέγχου των πλοίων που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Ωστόσο, παραμένουν ανοιχτά σημαντικά ζητήματα, κυρίως σχετικά με το αν ο ιρανικός ρόλος θα επεκτείνεται και στα πλοία που κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο.
Οι χώρες του Κόλπου φέρονται να επιδιώκουν οι έλεγχοι να πραγματοποιούνται με τη συμμετοχή περιφερειακών κρατών και όχι αποκλειστικά από την Τεχεράνη, ενώ επιμένουν ότι οποιαδήποτε οικονομική επιβάρυνση ή τέλος διέλευσης θα πρέπει να έχει εθελοντικό χαρακτήρα.
Γιατί η συμφωνία δεν λύνει το πρόβλημα ασφαλείας στο Ορμούζ
Παρά την πρόοδο στις συνομιλίες, η ιρανική πλευρά υπογραμμίζει ότι μια συμφωνία με το Ομάν δεν αρκεί για να καταστήσει το Στενό του Ορμούζ ασφαλές.
Ο Εσμαΐλ Μπαγκαΐ συνέδεσε την αστάθεια στην περιοχή με τις αμερικανικές στρατιωτικές κινήσεις, τις κυρώσεις και τις ενέργειες που, όπως υποστηρίζει η Τεχεράνη, απειλούν τα ιρανικά συμφέροντα.
Η δήλωση αυτή αντανακλά τη βαθιά αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, η οποία έχει μετατρέψει το Ορμούζ σε σημείο στρατηγικού ανταγωνισμού. Για την Ουάσινγκτον, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα αποτελεί ζήτημα διεθνούς ασφάλειας, ενώ για την Τεχεράνη η παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή αποτελεί πηγή έντασης.
Η διαφωνία με την εκτίμηση Τραμπ για άμεσο άνοιγμα του Στενού
Οι εξελίξεις έρχονται μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι επίκειται συμφωνία για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Ωστόσο, πηγές που επικαλείται το Reuters ανέφεραν ότι, παρά την πρόοδο, δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία και παραμένουν κρίσιμες λεπτομέρειες προς επίλυση.
Το βασικό ερώτημα αφορά το εύρος της ιρανικής αρμοδιότητας: αν πρόκειται για έναν μηχανισμό συντονισμού της ναυσιπλοΐας ή για ουσιαστικό έλεγχο της κίνησης των πλοίων σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου.
Το Ορμούζ ως πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στον παγκόσμιο χάρτη. Η γεωγραφική του θέση, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, το έχει μετατρέψει σε κρίσιμο παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ασίας και της Ευρώπης.
Κάθε περιορισμός στη λειτουργία του μπορεί να επηρεάσει τις τιμές πετρελαίου, τις θαλάσσιες μεταφορές και τις διεθνείς αγορές. Για τον λόγο αυτό, η υπό διαμόρφωση συμφωνία Ιράν – Ομάν δεν αποτελεί μόνο μια περιφερειακή διευθέτηση, αλλά μια εξέλιξη με ευρύτερες γεωπολιτικές επιπτώσεις.
Το επόμενο στάδιο θα κριθεί από το αν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να μετατρέψουν τη συμφωνία επί των χαρτών και των συντεταγμένων σε έναν πρακτικό μηχανισμό λειτουργίας, χωρίς νέες παρεμβάσεις και κλιμακώσεις.
