Νέα επικίνδυνη διάσταση παίρνει η αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ευθέως το Ομάν με βομβαρδισμούς, εάν το σουλτανάτο «σταθεί εμπόδιο» σε μια συμφωνία για την επαναλειτουργία της στρατηγικής θαλάσσιας οδού. Την ίδια ώρα, Μουσκάτ και Τεχεράνη συνεχίζουν τις μεταξύ τους διαπραγματεύσεις, χωρίς τη συμμετοχή της Ουάσινγκτον.
Η απειλή Τραμπ προς το Ομάν
«Αν το Ομάν σταθεί εμπόδιο στην πορεία μας, θα τους ταράξουμε στους βομβαρδισμούς», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφο του Fox News, απαντώντας σε ερώτηση για τις συνομιλίες ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν.
Η δήλωση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή, καθώς το Μουσκάτ επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή για την εξεύρεση λύσης στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Οι συνομιλίες με την Τεχεράνη βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και εβδομάδες και αφορούν τους όρους υπό τους οποίους θα μπορούν να διέρχονται τα πλοία από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Η απειλή του Τραμπ μεταφέρει πλέον την αμερικανοϊρανική σύγκρουση σε ένα ακόμη επίπεδο, καθώς στο στόχαστρο μπαίνει ένας από τους βασικούς περιφερειακούς συνομιλητές που επιχειρούν να αποτρέψουν μια ευρύτερη κλιμάκωση.
Μουσκάτ και Τεχεράνη συνεχίζουν τις συνομιλίες
Παρά τις αμερικανικές πιέσεις, οι επαφές Ομάν και Ιράν συνεχίζονται. Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι οι συνομιλίες διεξάγονται «με σοβαρότητα», ενώ οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν απόψεις για το κείμενο ενός κοινού ανακοινωθέντος.
Το γεγονός ότι η διαδικασία εξελίσσεται χωρίς την άμεση συμμετοχή των ΗΠΑ έχει ιδιαίτερη σημασία. Το Ομάν επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτό έναν δίαυλο επικοινωνίας με την Τεχεράνη, την ώρα που η Ουάσινγκτον απαιτεί ουσιαστικά από το Ιράν να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.
Για το Μουσκάτ, το ζήτημα δεν είναι μόνο διπλωματικό. Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται ακριβώς ανάμεσα στις ακτές του Ομάν και του Ιράν και αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή αγορά.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο του πολέμου
Η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά περιορίσει τη λειτουργία των Στενών από τα τέλη Φεβρουαρίου, μετά την ισραηλινο-αμερικανική επίθεση εναντίον του Ιράν που πυροδότησε τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Η εξέλιξη αυτή είχε άμεσες συνέπειες για τη ναυσιπλοΐα, ενώ η Ουάσινγκτον απάντησε επιβάλλοντας αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Έκτοτε, το Ορμούζ έχει μετατραπεί από έναν κρίσιμο εμπορικό δίαυλο σε ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Ο έλεγχος της διέλευσης των πλοίων αποτελεί πλέον μέρος της ευρύτερης σύγκρουσης για το ποιος θα καθορίσει τους όρους της επόμενης ημέρας στην περιοχή.
«Το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ιρανικό»
Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται την αμερικανική αντίληψη για το μέλλον των Στενών.
Το Σάββατο επανέλαβε ότι το Στενό του Ορμούζ «θα παραμείνει ιρανικό», απαντώντας στις δηλώσεις Τραμπ ότι η συγκεκριμένη θαλάσσια οδός θα αποτελέσει μέρος του αμερικανικού εδάφους εφόσον το Ιράν «ηττηθεί».
Πρόκειται για δύο εκ διαμέτρου αντίθετες αντιλήψεις. Η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει το Ορμούζ ως κρίσιμο στρατηγικό σημείο που πρέπει να παραμείνει ανοιχτό υπό όρους που θα διασφαλίζουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Η Τεχεράνη, αντίθετα, συνδέει τον έλεγχο και τη λειτουργία του Στενού με την κυριαρχία και την ασφάλειά της.
«Λευκή σημαία» ζητά ο Τραμπ από το Ιράν
Παράλληλα με την απειλή προς το Ομάν, ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε νέο μήνυμα προς την Τεχεράνη, καλώντας την να «υψώσει τη λευκή σημαία της συνθηκολόγησης».
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι δεν βιάζεται και δήλωσε πως οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ δεν επηρεάζουν τη στάση του.
Η τοποθέτηση αυτή δείχνει ότι ο Τραμπ δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να χαλαρώσει την πίεση προς την ιρανική ηγεσία, παρά τις παράλληλες προσπάθειες διαμεσολάβησης που βρίσκονται σε εξέλιξη στην περιοχή.
Ανοιχτός δίαυλος ΗΠΑ – Φρουρών της Επανάστασης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά στην ύπαρξη απευθείας γραμμής επικοινωνίας μεταξύ της Ουάσινγκτον και των Φρουρών της Επανάστασης, της ισχυρής στρατιωτικής δύναμης του Ιράν.
Η ύπαρξη ενός τέτοιου διαύλου, εφόσον επιβεβαιωθεί στην πράξη, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία οι δημόσιες δηλώσεις ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν εξαιρετικά σκληρές.
Το παράδοξο είναι εμφανές: ενώ ο Τραμπ απειλεί το Ομάν με βομβαρδισμούς και ζητά από το Ιράν να συνθηκολογήσει, την ίδια ώρα παραμένουν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αποτροπή μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Το Ομάν βρίσκεται στη μέση
Η νέα αμερικανική απειλή φέρνει το Ομάν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Το σουλτανάτο επιχειρεί να διατηρήσει τον ρόλο του ως ενδιάμεσος μεταξύ αντιπάλων, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται γεωγραφικά δίπλα σε ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της σύγκρουσης.
Μια αποτυχία των συνομιλιών για το Ορμούζ θα μπορούσε να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν και του Ομάν. Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, η μεταφορά ενέργειας και η σταθερότητα των αγορών συνδέονται άμεσα με το αν θα παραμείνει ανοιχτός ο θαλάσσιος διάδρομος.
Γι’ αυτό και η απειλή εναντίον του Μουσκάτ δεν αποτελεί απλώς άλλη μία σκληρή δήλωση του Τραμπ. Εισάγει έναν νέο παράγοντα αστάθειας σε μια ήδη εύθραυστη διπλωματική προσπάθεια και αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε αποτυχίας στο Ορμούζ.
