Η εκεχειρία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δοκιμάζεται μόλις λίγες ημέρες μετά την επίτευξή της. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, απαντώντας στην επίθεση που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, πραγματοποίησε η Τεχεράνη εναντίον εμπορικού πλοίου. Η ένταση αναζωπυρώνεται σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου, ενώ οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν απειλές και αλληλοκατηγορίες για παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Στόχοι πυραύλων, drones και ραντάρ στο στόχαστρο των ΗΠΑ
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη πραγματοποίησαν στοχευμένες επιδρομές εναντίον εγκαταστάσεων αποθήκευσης πυραύλων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και παράκτιων συστημάτων ραντάρ του Ιράν στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την αμερικανική στρατιωτική διοίκηση, οι επιθέσεις αποτελούσαν απάντηση στην επίθεση που είχε σημειωθεί την προηγούμενη ημέρα εναντίον εμπορικού πλοίου, την οποία η Ουάσιγκτον αποδίδει στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις.
Η CENTCOM υποστήριξε ότι η ενέργεια της Τεχεράνης συνιστούσε «σαφή παραβίαση της εκεχειρίας» και δημοσιοποίησε βίντεο από μία από τις αεροπορικές επιδρομές.
Παρά την ένταση, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις δεν σηματοδοτούν, προς το παρόν, επιστροφή σε ευρείας κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις.
Η Τεχεράνη απαντά με απειλές για αντίποινα
Η απάντηση του Ιράν ήταν άμεση. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν, μέσω του κρατικού τηλεοπτικού δικτύου Press TV, ότι πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών θέσεων στην περιοχή ως αντίποινα για τα αμερικανικά πλήγματα. Μέχρι στιγμής, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν επιβεβαιώσει ότι δέχθηκαν τέτοια επίθεση.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι απέκρουσαν αμερικανική επιχείρηση στην περιοχή Σιρίκ, στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να δώσουν περισσότερες πληροφορίες για το περιστατικό.
Το μήνυμα που εξέπεμψε η Τεχεράνη ήταν σαφές: κάθε στρατιωτική ενέργεια των ΗΠΑ θα συναντήσει «άμεση και αποφασιστική» απάντηση.
Το περιστατικό με το εμπορικό πλοίο
Η αφορμή για τη νέα κλιμάκωση ήταν η επίθεση σε φορτηγό εμπορικό πλοίο που διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι τουλάχιστον τέσσερα ιρανικά επιθετικά drones κινήθηκαν εναντίον εμπορικών πλοίων, με ένα από αυτά να πλήττει το κατάστρωμα μεγάλου φορτηγού πλοίου. Όπως ανέφερε, τρία ακόμη μη επανδρωμένα αεροσκάφη καταρρίφθηκαν από τις αμερικανικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με την υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), το πλοίο υπέστη ζημιές στη δεξιά πλευρά και στη γέφυρα από άγνωστο βλήμα, ωστόσο συνέχισε το ταξίδι του χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί ή περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Τραμπ: «Ανόητη παραβίαση της εκεχειρίας»
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την επίθεση εναντίον του εμπορικού πλοίου «ανόητη παραβίαση» της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που είχε επιτευχθεί μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social υποστήριξε ότι το Ιράν παραβίασε τη συμφωνία επιτιθέμενο σε διερχόμενα πλοία και τόνισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να προστατεύουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Η αμερικανική θέση παραμένει ότι η διέλευση από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς περιορισμούς ή οικονομικές επιβαρύνσεις.
Διαφωνία για τον έλεγχο των Στενών
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η ερμηνεία των όρων της συμφωνίας που επιτεύχθηκε μετά τον πρόσφατο πόλεμο.
Η συμφωνία προέβλεπε την αποκατάσταση της κανονικής εμπορικής κίνησης στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς όμως να ρυθμίζει λεπτομερώς τον τρόπο λειτουργίας του θαλάσσιου διαδρόμου.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι διατηρεί το δικαίωμα να επιβάλλει τέλη ή να απαιτεί προηγούμενη δήλωση διέλευσης των πλοίων, επικαλούμενη λόγους ασφαλείας. Ήδη από την Πέμπτη οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν προειδοποιήσει ότι ασφαλής διέλευση θα παρέχεται μόνο σε πλοία που θα ακολουθούν τις διαδικασίες που θέτει το Ιράν.
Αντίθετα, η Ουάσιγκτον επιμένει ότι η διεθνής ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνει απολύτως ελεύθερη, χωρίς διόδια ή άλλους περιορισμούς.
Βανς: «Η βία θα αντιμετωπιστεί με βία»
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος είχε ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία με το Ιράν, υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή γραμμή μετά τις εξελίξεις.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τήρησαν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ενώ προειδοποίησε πως «η βία θα αντιμετωπιστεί με βία».
Παράλληλα κάλεσε την ιρανική πλευρά να επιλύσει οποιαδήποτε διαφωνία σχετικά με την εφαρμογή του μνημονίου συνεννόησης μέσω της διπλωματικής οδού και όχι με στρατιωτικές ενέργειες.
Μια εύθραυστη ισορροπία
Η ανταλλαγή στρατιωτικών πληγμάτων δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η συμφωνία που έβαλε τέλος στις πρόσφατες συγκρούσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.
Παρότι καμία από τις δύο πλευρές δεν εμφανίζεται, προς το παρόν, να επιδιώκει γενικευμένη σύρραξη, η σημασία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά καθιστά κάθε επεισόδιο ιδιαίτερα κρίσιμο. Οποιαδήποτε νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να επηρεάσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα, τις αγορές ενέργειας και τη συνολική ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.
