Η προοπτική μιας συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τον τερματισμό της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή παραμένει ανοιχτή, αλλά ο δρόμος προς την οριστικοποίησή της αποδεικνύεται πιο σύνθετος από ό,τι αρχικά εκτιμούσε η Ουάσιγκτον. Παρά το συγκρατημένο κλίμα αισιοδοξίας στον Λευκό Οίκο, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι απαιτείται ακόμη χρόνος ώστε η ιρανική ηγεσία να δώσει το τελικό «πράσινο φως», ενώ παράλληλα εντείνονται οι εσωτερικές αντιδράσεις στο στρατόπεδο του Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios, ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν αναμένεται να κλείσει άμεσα, καθώς ενδέχεται να χρειαστούν αρκετές ημέρες προκειμένου να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες έγκρισης στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Τραμπ χαμηλώνει τους τόνους
Παρά το γεγονός ότι τις προηγούμενες ημέρες υπήρξαν ενδείξεις πως οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμβιβασμό, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος.
Με ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται να κινηθεί βιαστικά.
«Ζήτησα από τους εκπροσώπους μου να μην βιαστούν να συνάψουν μια συμφωνία, διότι ο χρόνος είναι με το μέρος μας», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι «τα δύο μέρη πρέπει να πάρουν το χρόνο τους και να το κάνουν σωστά».
Παράλληλα, διεμήνυσε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι να υπάρξει τελική, επικυρωμένη και υπογεγραμμένη συμφωνία.
Η στάση αυτή αποτυπώνει τη νέα γραμμή του Λευκού Οίκου: συνέχιση των διαπραγματεύσεων, χωρίς όμως χαλάρωση της πίεσης προς την Τεχεράνη.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Καθοριστικό σημείο της διαπραγμάτευσης παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Ο στρατιωτικός σύμβουλος της ιρανικής ηγεσίας, Μοχσέν Ρεζάι, διαμήνυσε ότι η διαχείριση της περιοχής από το Ιράν αποτελεί «νόμιμο δικαίωμα» της χώρας για τη διασφάλιση της εθνικής της ασφάλειας.
«Η διαχείριση από το Ιράν των Στενών του Ορμούζ τερματίζει 50 χρόνια ανασφάλειας στον Περσικό Κόλπο», δήλωσε, σύμφωνα με ιρανικά πρακτορεία.
Το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού αποτελεί κεντρικό στοιχείο των συζητήσεων, καθώς η περιοχή βρίσκεται σε κατάσταση ντε φάκτο αποκλεισμού από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, μετά την ισραηλινοαμερικανική επίθεση κατά του Ιράν.
Τι προβλέπει το σχέδιο συμφωνίας
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο περιλαμβάνει παράταση της υφιστάμενης κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες.
Κατά το διάστημα αυτό:
- Θα επαναλειτουργήσουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ.
- Το Ιράν θα μπορεί να εξάγει ελεύθερα πετρέλαιο.
- Θα ξεκινήσει νέος γύρος διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
- Η Ουάσιγκτον θα εξετάσει σταδιακή χαλάρωση κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων.
- Η Τεχεράνη αναμένεται να συζητήσει περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου και ζητήματα που αφορούν τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού.
Παρά την πρόοδο, Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η συμφωνία δεν έχει κλειδώσει και εξακολουθεί να υπάρχει ο κίνδυνος κατάρρευσης των συνομιλιών.
Εσωκομματικές αντιδράσεις στους Ρεπουμπλικανούς
Σημαντικό εμπόδιο για τον Ντόναλντ Τραμπ αποδεικνύεται και η εσωτερική πολιτική πίεση.
Στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος θεωρούν ότι οι όροι που συζητούνται ενδέχεται να προσφέρουν υπερβολικά ανταλλάγματα στην Τεχεράνη.
Ο Τεντ Κρουζ χαρακτήρισε το ενδεχόμενο ελεύθερης διάθεσης ιρανικού πετρελαίου ως πιθανό «καταστροφικό λάθος», ενώ ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο εξέφρασε επίσης επιφυλάξεις.
Αντίστοιχα, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις αμφισβήτησε δημόσια τη λογική μιας συμφωνίας που, όπως υποστήριξε, θα μπορούσε να αφήσει στο Ιράν κρίσιμες πυρηνικές δυνατότητες.
«Αυτό για εμένα δεν έχει κανένα νόημα», δήλωσε στο CNN, εκφράζοντας προβληματισμό τόσο για τη διαχείριση του πυρηνικού ζητήματος όσο και για την προτεινόμενη κατάπαυση πυρός.
Η σκιά της συμφωνίας Ομπάμα
Ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε επίσης στην πάγια κριτική του απέναντι στη συμφωνία του 2015 για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, που είχε υπογραφεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε εκ νέου τη συμφωνία εκείνη ως «μία από τις πιο κακές συμφωνίες» που έχουν συναφθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιχειρώντας να διαφοροποιήσει το νέο πλαίσιο διαπραγμάτευσης από το παρελθόν.
Την ίδια ώρα, Δημοκρατικοί εκφράζουν ανησυχία ότι το υπό συζήτηση σχέδιο κινδυνεύει να οδηγήσει σε επιστροφή στο σημείο εκκίνησης.
Ο γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη «θα επαναφέρει την κατάσταση στο προπολεμικό status quo», χωρίς να αντιμετωπίζονται οι βαθύτερες αιτίες της κρίσης.
Με τις συνομιλίες να συνεχίζονται και το γεωπολιτικό θερμόμετρο στη Μέση Ανατολή να παραμένει υψηλό, οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες για το αν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη θα περάσουν από τη διπλωματική προσέγγιση στην τελική συμφωνία ή αν το παράθυρο ευκαιρίας θα κλείσει ξανά.
