Μια πιθανή διπλωματική διέξοδος στην κρίση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να διαμορφώνεται τις τελευταίες ώρες, καθώς πληθαίνουν οι πληροφορίες για προχωρημένες διαπραγματεύσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και ένα πρώτο πλαίσιο συνεννόησης γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τη διεθνή οικονομία και τις αγορές ενέργειας, καθώς το στρατηγικό πέρασμα των Στενών του Ορμούζ αποτελεί κομβικό σημείο για τη μεταφορά πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Το προσχέδιο συμφωνίας των 60 ημερών
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε το Axios, επικαλούμενο Αμερικανό αξιωματούχο, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη βρίσκονται κοντά στην υπογραφή συμφωνίας που προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, συνοδευόμενη από σειρά αμοιβαίων δεσμεύσεων.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα Στενά του Ορμούζ προβλέπεται να παραμείνουν ανοικτά χωρίς τέλη διέλευσης, ενώ το Ιράν φέρεται να αναλαμβάνει την υποχρέωση απομάκρυνσης ναρκών από την περιοχή, ώστε να αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν τη χαλάρωση μέτρων οικονομικής πίεσης προς την Τεχεράνη. Στο τραπέζι βρίσκεται η άρση του αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, εξαιρέσεις από κυρώσεις για τις εξαγωγές πετρελαίου, καθώς και πιθανή αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Παράλληλα, το προσχέδιο φέρεται να περιλαμβάνει ρητή δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, ενώ θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για την αναστολή του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου και τη διαχείριση αποθεμάτων υψηλού εμπλουτισμού.
Οι αντιφατικές τοποθετήσεις της Τεχεράνης
Το τοπίο παραμένει σύνθετο, καθώς από την ιρανική πλευρά καταγράφονται διαφορετικά μηνύματα.
Το πρακτορείο Fars αρχικά διέψευσε τους ισχυρισμούς περί σχεδόν ολοκληρωμένης συμφωνίας για τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οι New York Times, ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν πως η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί ένα πλαίσιο «μνημονίου κατανόησης» με στόχο τη διακοπή των εχθροπραξιών και την επαναλειτουργία του στρατηγικού περάσματος.
Παράλληλα, το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim μετέδωσε ότι το Ιράν δεν έχει ακόμη δώσει οριστική έγκριση σε ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, εξετάζεται μοντέλο που προβλέπει περίοδο 30 ημερών για τα ζητήματα που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ και 60 ημέρες για τις συνομιλίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα.
Η παρέμβαση Τραμπ και οι τηλεφωνικές επαφές
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μέσω Truth Social ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και προανήγγειλε σύντομα ανακοινώσεις.
Στην ανάρτησή του ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν», ενώ γνωστοποίησε ότι είχε σειρά τηλεφωνικών επικοινωνιών με ηγέτες της Μέσης Ανατολής και της ευρύτερης περιοχής.
Μεταξύ άλλων, επικοινώνησε με τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, την Τουρκία, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, το Μπαχρέιν και το Πακιστάν, με βασικό αντικείμενο ένα πιθανό «Μνημόνιο Κατανόησης για την Ειρήνη» που θα αφορά το Ιράν.
Την ίδια στιγμή, διπλωματικές πρωτοβουλίες καταγράφονται και από ευρωπαϊκής πλευράς, με επαφές υψηλού επιπέδου να επικεντρώνονται στην ανάγκη εξεύρεσης πολιτικής λύσης που θα αποτρέψει νέα κλιμάκωση.
Το μεγάλο αγκάθι του εμπλουτισμένου ουρανίου
Παρά την πρόοδο που καταγράφεται, οι διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να συναντούν κρίσιμα εμπόδια.
Σύμφωνα με πληροφορίες αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο δεν επιλύει ακόμη το ζήτημα του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Τεχεράνη.
Πρόκειται για το πιο ευαίσθητο τμήμα της διαπραγμάτευσης, καθώς αφορά τον πυρήνα των διεθνών ανησυχιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Οι σχετικές αποφάσεις φαίνεται πως μετατίθενται για επόμενο κύκλο συνομιλιών, ο οποίος μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Η παγκόσμια οικονομία περιμένει το αποτέλεσμα
Η σημασία των εξελίξεων ξεπερνά τα γεωπολιτικά όρια της Μέσης Ανατολής.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει ήδη προκαλέσει ισχυρές πιέσεις στις αγορές ενέργειας, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη αστάθεια στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει πληθωρισμό, μεταφορές, ενεργειακό κόστος και διεθνές εμπόριο.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό ποσοστό εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Την ίδια ώρα, ενδείξεις κοινωνικής και πολιτικής κόπωσης εμφανίζονται τόσο στο εσωτερικό του Ιράν όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, στοιχείο που προσθέτει πίεση στις ηγεσίες των δύο χωρών να αναζητήσουν διπλωματική διέξοδο.
Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς οι πληροφορίες παραμένουν αντικρουόμενες και το ενδεχόμενο συμφωνίας συνυπάρχει ακόμη με το ρίσκο νέας εμπλοκής.
