Πέθανε η ιδρύτρια του ΕΜΣΤ – Η πορεία, το έργο και η παρακαταθήκη της στη σύγχρονη τέχνη
Η ελληνική και διεθνής εικαστική κοινότητα αποχαιρετά μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της σύγχρονης τέχνης. Η Άννα Καφέτση, ιστορικός τέχνης, επιμελήτρια εκθέσεων και η γυναίκα που συνέδεσε το όνομά της με τη δημιουργία και την πορεία του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών, αφήνοντας πίσω της μια βαριά πολιτιστική παρακαταθήκη.
Με διαδρομή δεκαετιών στον χώρο του πολιτισμού, συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης εικαστικής σκηνής στην Ελλάδα, δίνοντας χώρο σε νέες καλλιτεχνικές φωνές, προωθώντας πρωτοποριακές ιδέες και ενισχύοντας τη σύνδεση της ελληνικής δημιουργίας με το διεθνές περιβάλλον.
Η γυναίκα πίσω από το ΕΜΣΤ
Η Άννα Καφέτση γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Θεατρολογία στη Γαλλία, αποκτώντας ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο και βαθιά γνώση των σύγχρονων καλλιτεχνικών ρευμάτων.
Το μεγαλύτερο αποτύπωμά της στον πολιτισμό συνδέθηκε με το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ως ιδρυτική και πρώτη διευθύντρια του ΕΜΣΤ, ανέλαβε από το 2000 τη δύσκολη αποστολή να χτίσει έναν εθνικό θεσμό σύγχρονης τέχνης ουσιαστικά από το μηδέν.
Οργάνωσε τις πρώτες συλλογές, καθόρισε τη φυσιογνωμία του μουσείου και έδωσε επί χρόνια μάχη για τη μετατροπή του ιστορικού κτιρίου του πρώην εργοστασίου ΦΙΞ στη μόνιμη έδρα του μουσείου.
Σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα δεν διέθετε ακόμη οργανωμένο εθνικό φορέα αφιερωμένο αποκλειστικά στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, η ίδια εργάστηκε με επιμονή και στρατηγική στόχευση, επιδιώκοντας να φέρει το ελληνικό κοινό σε επαφή με τις μεγάλες τάσεις της διεθνούς τέχνης.
Οι εκθέσεις, οι καλλιτέχνες και η διεθνής εξωστρέφεια
Η πορεία της χαρακτηρίστηκε από σημαντικές εκθέσεις, διεθνείς συνεργασίες και διαρκή στήριξη νέων δημιουργών.
Πριν από το ΕΜΣΤ είχε εργαστεί για χρόνια στην Εθνική Πινακοθήκη, όπου επιμελήθηκε σημαντικές παρουσιάσεις, ανάμεσά τους και μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στη ρωσική πρωτοπορία.
Μέσα από τη δουλειά της ανέδειξε Έλληνες και διεθνείς καλλιτέχνες, ενώ υποστήριξε με συνέπεια τα νέα μέσα και τις σύγχρονες μορφές έκφρασης. Μετά την αποχώρησή της από το ΕΜΣΤ το 2014 συνέχισε τη δράση της ως διευθύντρια του annexM στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, επιμελούμενη πρωτοποριακές εικαστικές παραγωγές.
Άνθρωποι που συνεργάστηκαν μαζί της κάνουν λόγο για μια προσωπικότητα με υψηλή αισθητική, διορατικότητα και απόλυτη αφοσίωση στον πολιτισμό.
«Η τέχνη είναι κοινωνική ανάγκη»
Η Άννα Καφέτση αντιμετώπιζε την τέχνη ως αναπόσπαστο στοιχείο της κοινωνικής ζωής και όχι ως προνόμιο λίγων.
Υπερασπίστηκε την καλλιτεχνική ελευθερία, επένδυσε στην πολιτιστική παιδεία και υποστήριξε την εξωστρέφεια της ελληνικής δημιουργίας, πιστεύοντας ότι η σύγχρονη τέχνη οφείλει να βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με την κοινωνία.
Παρά τις δυσκολίες που συνόδευσαν τη διαδρομή της, παρέμεινε προσηλωμένη στο όραμά της για μια Ελλάδα που θα δίνει ενεργό χώρο στη σύγχρονη δημιουργία και στον καλλιτεχνικό πειραματισμό.
Η ανακοίνωση του ΕΜΣΤ
Με ανακοίνωσή του το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης αποχαιρέτησε «με βαθιά θλίψη» την ιστορικό τέχνης και ιδρυτική διευθύντριά του.
Το μουσείο υπογράμμισε ότι η Άννα Καφέτση υπήρξε η καθοριστική προσωπικότητα πίσω από τη δημιουργία του θεσμού, τον οποίο οργάνωσε βήμα προς βήμα, διαμορφώνοντας τη συλλογή, την ταυτότητα και τον θεσμικό του χαρακτήρα.
Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ακόμη πως η συμβολή της στην ανάπτυξη των θεσμών σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα αποτελεί διαρκές σημείο αναφοράς για τον πολιτιστικό χώρο.
Λίνα Μενδώνη: «Είχε ακόμη να δώσει πολλά»
Τη βαθιά της θλίψη για την απώλεια εξέφρασε και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Όπως ανέφερε, η Άννα Καφέτση υπήρξε μια ακούραστη δημιουργός με διορατικότητα, διοικητικές ικανότητες και βαθιά γνώση της τέχνης, που ταυτίστηκε όσο λίγοι με την πορεία του ΕΜΣΤ.
Η υπουργός υπογράμμισε ότι ακόμη και μετά την αποχώρησή της από το μουσείο παρέμεινε ενεργή και δημιουργική, συνεχίζοντας να στηρίζει την καλλιτεχνική παραγωγή.
«Χάθηκε στην πιο ώριμη στιγμή της και είχε ακόμη να δώσει πολλά», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μια παρακαταθήκη που παραμένει ζωντανή
Η απώλεια της Άννας Καφέτση αφήνει ένα ισχυρό κενό στον ελληνικό πολιτισμό.
Οι θεσμοί που υπηρέτησε, οι καλλιτέχνες που στήριξε και το όραμα που υπερασπίστηκε επί δεκαετίες συνθέτουν μια παρακαταθήκη που συνεχίζει να επηρεάζει τη σύγχρονη ελληνική τέχνη.
Το αποτύπωμά της παραμένει παρόν στους πολιτιστικούς οργανισμούς που διαμόρωσε και στις επόμενες γενιές δημιουργών που βρήκαν χώρο έκφρασης μέσα από τη δική της επιμονή.
