Τραμπ – Ιράν: Απειλές για νέους βομβαρδισμούς, πυρηνικό πρόγραμμα, Λίβανος και φόβοι γενικευμένου πολέμου
Η ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν επιστρέφει σε επικίνδυνη τροχιά, καθώς ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε ανοιχτά το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών πληγμάτων εναντίον της Τεχεράνης, την ώρα που η ιρανική πλευρά απαντά με προειδοποιήσεις για «νέα μέτωπα» σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών.
Το διπλωματικό παράθυρο παραμένει ανοιχτό, αλλά ολοένα στενότερο. Οι συνομιλίες βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο, οι απαιτήσεις των δύο πλευρών απέχουν σημαντικά και η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής μοιάζει να κινείται πάνω σε μια εύθραυστη ισορροπία, με τον Λίβανο, τον Περσικό Κόλπο και το Στενό του Ορμούζ να παραμένουν εστίες υψηλού κινδύνου.
Ο Τραμπ επαναφέρει το στρατιωτικό σενάριο
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε ξανά ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εναντίον του Ιράν, παρά το γεγονός ότι εμφανίστηκε να προτιμά τη διπλωματική οδό.
«Μπορεί να χρειαστεί να τους καταφέρουμε ακόμη ένα βαρύ χτύπημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποφεύγοντας να προσδιορίσει σαφές χρονοδιάγραμμα για το πόσο χρόνο είναι διατεθειμένη να δώσει η Ουάσιγκτον στις διαπραγματεύσεις.
Όταν ρωτήθηκε για το χρονικό περιθώριο που διαθέτει η Τεχεράνη ώστε να επιστρέψει ουσιαστικά στο τραπέζι των συνομιλιών, ο αμερικανός πρόεδρος κινήθηκε σε ασαφές πλαίσιο, αναφέροντας διάστημα λίγων ημερών, έως τις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Η τοποθέτηση αυτή ενισχύει την εικόνα μιας στρατηγικής «μέγιστης πίεσης», που συνδυάζει στρατιωτικές απειλές και παράλληλες διαπραγματεύσεις.
Το παρασκήνιο της επίθεσης που δεν έγινε ποτέ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η αποκάλυψη του αμερικανού προέδρου ότι ακύρωσε την τελευταία στιγμή νέα επίθεση κατά του Ιράν, η οποία –όπως υποστήριξε– επρόκειτο να πραγματοποιηθεί την Τρίτη.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε μέσω Truth Social, η απόφαση ελήφθη έπειτα από παρεμβάσεις ηγετών του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίοι φέρονται να εκτίμησαν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια συμφωνίας.
Η αναφορά αυτή φωτίζει τον ενισχυμένο ρόλο των αραβικών κρατών του Κόλπου ως διαμεσολαβητών σε μια σύγκρουση που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα της περιοχής.
Το Κατάρ, ειδικότερα, ζήτησε δημόσια «περισσότερο χρόνο» για τη διπλωματία, επιδιώκοντας να αποτραπεί νέα κλιμάκωση.
Διπλά μηνύματα από την Ουάσιγκτον
Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έστειλε σύνθετα μηνύματα σχετικά με την πορεία των εξελίξεων.
Από τη μία πλευρά μίλησε για «πρόοδο» στις συνομιλίες που διεξάγονται μέσω Πακιστάν. Από την άλλη, ξεκαθάρισε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνατότητες βρίσκονται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
«Είτε θα υπάρξει συμφωνία είτε όχι», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσιγκτον παραμένει έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο.
Η στάση αυτή αποτυπώνει τη βασική αμερικανική στρατηγική: πίεση μέσω αποτροπής, χωρίς πλήρη εγκατάλειψη της διαπραγμάτευσης.
Η Τεχεράνη απειλεί με «νέα μέτωπα»
Η απάντηση του Ιράν υπήρξε άμεση.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού, Μοχαμάντ Ακραμινιά, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα στρατιωτική ενέργεια θα πυροδοτήσει ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.
«Αν ο εχθρός προχωρήσει σε νέα επίθεση εναντίον του Ιράν, θα ανοίξουμε νέα μέτωπα», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδεχόμενη σύγκρουση θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από τα ιρανικά σύνορα.
Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της επιρροής που ασκεί η Τεχεράνη σε δίκτυο συμμαχικών οργανώσεων και ενόπλων παρατάξεων σε διάφορα σημεία της Μέσης Ανατολής.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το μεγάλο αγκάθι
Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι στόχος της είναι να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου από το Ιράν. Η Τεχεράνη απορρίπτει εδώ και δεκαετίες ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.
Σύμφωνα με πληροφορίες ιρανικών μέσων ενημέρωσης, οι αμερικανικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν δραστικούς περιορισμούς στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας, αλλά και μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός Ιράν.
Παράλληλα, η ιρανική πλευρά επιμένει σε συγκεκριμένα ανταλλάγματα: αποδέσμευση δεσμευμένων οικονομικών πόρων και άρση διεθνών κυρώσεων που έχουν επιβαρύνει δραματικά την οικονομία της χώρας.
Το χάσμα παραμένει βαθύ.
Το Στενό του Ορμούζ και ο παγκόσμιος οικονομικός παράγοντας
Η γεωπολιτική διάσταση της κρίσης δεν περιορίζεται στο στρατιωτικό επίπεδο.
Το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί κρίσιμη επιρροή στο Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς υδρογονανθράκων παγκοσμίως.
Οποιαδήποτε νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, αυξήσεις τιμών και ευρύτερες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον διατηρεί ως εργαλείο πίεσης τον οικονομικό αποκλεισμό και τις κυρώσεις, σε μια σύγκρουση που διεξάγεται τόσο στο στρατιωτικό όσο και στο οικονομικό πεδίο.
Ο Λίβανος παραμένει ενεργό μέτωπο
Την ίδια ώρα, οι εχθροπραξίες στον Λίβανο συνεχίζονται, παρά τις συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός.
Νέοι βομβαρδισμοί στο νότιο τμήμα της χώρας, επιθέσεις πυροβολικού και συγκρούσεις ανάμεσα σε ισραηλινές δυνάμεις και τη Χεζμπολά συντηρούν ένα παράλληλο μέτωπο αστάθειας.
Σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές, οι τελευταίες επιθέσεις προκάλεσαν δεκάδες απώλειες, επιβεβαιώνοντας ότι η ευρύτερη κρίση παραμένει ενεργή παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, αλλά ταυτόχρονα ενισχύεται η στρατιωτική κινητικότητα, οι απειλές πολλαπλασιάζονται και η πιθανότητα νέας περιφερειακής ανάφλεξης εξακολουθεί να βαραίνει τις εξελίξεις.
