Η κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δείχνει να εισέρχεται σε κρίσιμη φάση κατάρρευσης, με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να ανεβάζει κατακόρυφα τους τόνους και να απορρίπτει με σκληρούς χαρακτηρισμούς την απάντηση της Τεχεράνης στην αμερικανική ειρηνευτική πρόταση. Ο Τραμπ χαρακτήρισε την ιρανική στάση «ηλίθια πρόταση», μόλις μία ημέρα μετά την πρώτη του δημόσια απόρριψη, επιβεβαιώνοντας το βαθύ αδιέξοδο στις συνομιλίες.
Η ένταση κλιμακώνεται σε μια στιγμή όπου οι διπλωματικές γέφυρες φαίνεται να καταρρέουν, ενώ στο τραπέζι παραμένει η πιθανότητα επανεκκίνησης αμερικανικών επιχειρήσεων ασφαλείας στη θαλάσσια δίοδο των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα παγκοσμίως.
«Η κατάπαυση πυρός σε μηχανική υποστήριξη»
Ο Αμερικανός πρόεδρος περιέγραψε την κατάσταση με δραματική γλώσσα, λέγοντας από το Οβάλ Γραφείο ότι «η κατάπαυση του πυρός είναι σε μηχανική υποστήριξη», συγκρίνοντάς τη με ασθενή σε κρίσιμη κατάσταση με ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης. Σε άλλη του αναφορά, έκανε λόγο για «σκουπίδι» που εστάλη από την Τεχεράνη, υπογραμμίζοντας ότι δεν ολοκλήρωσε καν την ανάγνωσή του.
Την ίδια στιγμή, εξετάζεται η επανενεργοποίηση της αμερικανικής επιχείρησης συνοδείας εμπορικών πλοίων στον Περσικό Κόλπο, με στόχο την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, μετά από εβδομάδες έντασης που έχουν ήδη διαταράξει τις ενεργειακές ροές.
Οι όροι της Τεχεράνης και το διπλωματικό χάσμα
Η απάντηση της Ιράν περιλάμβανε ένα ευρύ πλαίσιο αιτημάτων: τερματισμό των συγκρούσεων, άρση του ναυτικού και οικονομικού αποκλεισμού, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και εγγυήσεις ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ υπερασπίστηκε τη θέση της Τεχεράνης, κάνοντας λόγο για «θεμιτό αίτημα» και «γενναιόδωρη και υπεύθυνη προσφορά», ενώ ενέταξε στο πλαίσιο των συνομιλιών και την κατάσταση στον Λίβανο, όπου συνεχίζονται οι συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, η πρόταση κινείται σε διαφορετική λογική: πρώτα τερματισμός του πολέμου και στη συνέχεια διαπραγμάτευση για τα πιο δύσκολα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Το ενεργειακό και γεωπολιτικό ρίσκο
Η κρίση επηρεάζει ήδη την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, με την αύξηση των τιμών καυσίμων να αποδίδεται άμεσα στην ένταση στον Περσικό Κόλπο. Η θαλάσσια δίοδος του Στενά του Ορμούζ παραμένει κομβικό σημείο για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, γεγονός που ενισχύει την πίεση για αποκλιμάκωση.
Ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς επιχειρήσεων συνοδείας εμπορικών πλοίων, ενώ παράλληλα επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να επιτύχουν «ολοκληρωτική νίκη», υποστηρίζοντας ότι σε στρατιωτικό επίπεδο η έκβαση είναι ήδη προδιαγεγραμμένη.
Παράλληλες κινήσεις στο ενεργειακό πεδίο
Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον εξετάζει μέτρα για την ανακούφιση της εσωτερικής αγοράς καυσίμων. Ο Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεση προσωρινής αναστολής του ομοσπονδιακού φόρου βενζίνης, σε μια προσπάθεια συγκράτησης των τιμών που έχουν εκτιναχθεί στα 4,52 δολάρια το γαλόνι, σύμφωνα με την American Automobile Association.
Το ζήτημα εξετάζεται παράλληλα με την κυβέρνηση και το υπουργείο Ενέργειας, ενώ ήδη ορισμένες αμερικανικές πολιτείες κινούνται προς μείωση τοπικών φόρων στα καύσιμα.
Διπλωματία υπό πίεση και αβέβαιη επόμενη μέρα
Οι συνομιλίες ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη βρίσκονται σε οριακό σημείο, με τις δημόσιες τοποθετήσεις να αποτυπώνουν πλήρη απομάκρυνση θέσεων. Η αδυναμία σύγκλισης γύρω από βασικά ζητήματα, όπως οι κυρώσεις και η ασφάλεια στη Μέση Ανατολή, εντείνει τον κίνδυνο επανεξέτασης της στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, ρόλο διαμεσολάβησης επιχειρούν να διατηρήσουν μεγάλες δυνάμεις, την ώρα που η αγορά ενέργειας και η ναυσιπλοΐα στον Κόλπο παραμένουν υπό συνεχή πίεση.
