Η Σαουδική Αραβία αποδείχθηκε ο κρίσιμος παράγοντας που ανέτρεψε τους σχεδιασμούς του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την επιχείρηση «Ελευθερία» στο Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του NBC News. Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση της αμερικανικής πρωτοβουλίας προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στο Ριάντ, το οποίο φέρεται να αρνήθηκε τη χρήση του εναέριου χώρου και στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ, οδηγώντας τελικά τον Τραμπ στην αναστολή του σχεδίου.
Η εξέλιξη φωτίζει τις εύθραυστες ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο και αποκαλύπτει ότι ακόμη και οι πιο στενοί περιφερειακοί σύμμαχοι της Ουάσιγκτον δεν ήταν διατεθειμένοι να εμπλακούν σε μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση απέναντι στο Ιράν χωρίς προηγούμενο συντονισμό και πολιτικές εγγυήσεις.
Αιφνιδιασμός στο Ριάντ και διπλωματικό μπλόκο
Σύμφωνα με το NBC News, η σαουδαραβική ηγεσία αιφνιδιάστηκε από την ανακοίνωση του Τραμπ για την έναρξη της επιχείρησης την Κυριακή. Ο Αμερικανός πρόεδρος επικοινώνησε αργότερα με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ωστόσο οι συνομιλίες δεν οδήγησαν σε συμφωνία.
Η στάση της Σαουδικής Αραβίας είχε καθοριστική σημασία. Χωρίς πρόσβαση στις κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές και τον εναέριο χώρο του βασιλείου, η αμερικανική επιχείρηση έχανε το βασικό επιχειρησιακό της πλεονέκτημα στην περιοχή του Κόλπου.
Πηγή από τη σαουδαραβική πλευρά ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «τα πράγματα συμβαίνουν γρήγορα σε πραγματικό χρόνο», αποφεύγοντας να επιβεβαιώσει ευθέως τη ρήξη με την Ουάσιγκτον, αλλά αφήνοντας σαφές το κλίμα δυσφορίας που επικράτησε στο Ριάντ.
Οι χώρες του Κόλπου ζητούν αποκλιμάκωση
Το πρόβλημα για την αμερικανική πλευρά δεν περιορίστηκε στη Σαουδική Αραβία. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, και άλλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο αιφνιδιάστηκαν από τις κινήσεις της Ουάσιγκτον.
Ο Τραμπ επικοινώνησε με την ηγεσία του Κατάρ αφού είχε ήδη ξεκινήσει η προσπάθεια ενεργοποίησης του σχεδίου. Καταρινός αξιωματούχος ανέφερε ότι στις συνομιλίες τέθηκαν τα ζητήματα της κατάπαυσης του πυρός, της ασφάλειας στη ναυσιπλοΐα και των πιθανών επιπτώσεων στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
Το μήνυμα της Ντόχα ήταν σαφές: αποφυγή γενικευμένης σύγκρουσης και ανάγκη αποκλιμάκωσης πριν η κρίση περάσει σε ανεξέλεγκτη φάση.
Ανάλογη εικόνα προέκυψε και από το Ομάν. Διπλωματική πηγή από τη Μέση Ανατολή δήλωσε στο NBC ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν προηγουμένως συντονιστεί με τη χώρα, αλλά ενημέρωσαν την ηγεσία της αφού ο Τραμπ είχε ήδη κάνει δημόσια την ανακοίνωση.
Παρά τις διαβεβαιώσεις του Λευκού Οίκου ότι οι περιφερειακοί σύμμαχοι είχαν ενημερωθεί εγκαίρως, η εικόνα που μεταδίδεται από τις πρωτεύουσες του Κόλπου δείχνει έναν βαθύ προβληματισμό για την ταχύτητα και τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον επιχείρησε να κινηθεί.
Το Πακιστάν και η διπλωματική διέξοδος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και η αναφορά ότι η Σαουδική Αραβία στηρίζει ενεργά τις πρωτοβουλίες του Πακιστάν για μεσολάβηση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Η πληροφορία δείχνει ότι το Ριάντ επιδιώκει να αποφύγει μια στρατιωτική αναμέτρηση που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή και να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στις ενεργειακές ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Το Στενό αποτελεί τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο και οποιαδήποτε στρατιωτική εμπλοκή εκεί θα είχε άμεσες συνέπειες στις τιμές ενέργειας, στις μεταφορές και στο παγκόσμιο εμπόριο.
«Θέμα αξιοπρέπειας» για την Τεχεράνη
Παράλληλα, ανώτερος αξιωματούχος αραβικής χώρας του Κόλπου δήλωσε στο Politico ότι ο Τραμπ επιδιώκει να τερματίσει γρήγορα την κρίση, ωστόσο η Τεχεράνη αναζητά έναν τρόπο να αποχωρήσει χωρίς πολιτική ταπείνωση.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «οι Ιρανοί χρειάζονται έναν τρόπο να διατηρήσουν την αξιοπρέπειά τους». Η ίδια πηγή εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά δεν αντιλαμβάνεται πλήρως τη σημασία αυτού του στοιχείου για το ιρανικό καθεστώς.
Η παρατήρηση αυτή αποτυπώνει ένα ευρύτερο πρόβλημα στις διαπραγματεύσεις της περιοχής: οι στρατιωτικές κινήσεις συχνά εξαρτώνται λιγότερο από την επιχειρησιακή ισχύ και περισσότερο από την πολιτική δυνατότητα κάθε πλευράς να εμφανιστεί ισχυρή απέναντι στο εσωτερικό της κοινό.
Η κρίση που αποκάλυψε τα όρια της αμερικανικής επιρροής
Η αναστολή του «Σχεδίου Ελευθερία» δείχνει ότι η αμερικανική επιρροή στον Κόλπο παραμένει ισχυρή, αλλά όχι ανεξέλεγκτη. Οι χώρες της περιοχής, παρά τις στρατηγικές τους σχέσεις με τις ΗΠΑ, επιδιώκουν πλέον μεγαλύτερη αυτονομία στις αποφάσεις ασφαλείας και εμφανίζονται απρόθυμες να στηρίξουν κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άμεση σύγκρουση με το Ιράν.
Για τον Τραμπ, η υπόθεση αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η Μέση Ανατολή έχει εισέλθει σε μια νέα περίοδο ρευστότητας, όπου οι παλιοί συσχετισμοί δεν θεωρούνται δεδομένοι και οι περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν οι ίδιες τους όρους της ισορροπίας.
