Σε μια αιφνιδιαστική κίνηση λίγες ώρες πριν την εκπνοή του τελεσιγράφου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων αντί για στρατιωτική κλιμάκωση κατά του Ιράν. Η απόφαση συνοδεύεται από σαφή όρο: το άμεσο και πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη συμφωνία «αμφίπλευρη», αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο αυτόνομων κινήσεων από το Ισραήλ. Παρά την αρχική πολεμική ρητορική και τις απειλές για εκτεταμένα πλήγματα, η Ουάσινγκτον επιλέγει προσωρινά την οδό της αποκλιμάκωσης.
Ο ρόλος του Ιράν και οι όροι για τα Στενά του Ορμούζ
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, επιβεβαίωσαν την ύπαρξη συμφωνίας, παρουσιάζοντάς την ως ένδειξη υποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν ξεκαθάρισε ότι η παύση των ιρανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων εξαρτάται άμεσα από τη διακοπή των επιθέσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν υπό την εποπτεία των Φρουρών της Επανάστασης και με συγκεκριμένους τεχνικούς περιορισμούς, στοιχείο που υπογραμμίζει ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας θα παραμείνει ελεγχόμενη.
Σκιές και διφορούμενα μηνύματα για τον ρόλο του Ισραήλ
Παρότι ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το Ισραήλ διατηρεί την αυτονομία των κινήσεών του, πηγή του Λευκού Οίκου ανέφερε στο CNN ότι το Τελ Αβίβ αποτελεί μέρος της συμφωνίας. Αντίστοιχες πληροφορίες μεταδίδουν και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση από την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι η συνέχιση ισραηλινών επιθέσεων χωρίς την αμερικανική στήριξη θεωρείται εξαιρετικά απίθανη, γεγονός που ενισχύει την εικόνα μιας ευρύτερης, άτυπης συμφωνίας.
Διπλωματικός δίαυλος μέσω Πακιστάν και πρόταση 10 σημείων
Καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη της εκεχειρίας φαίνεται να διαδραμάτισε η μεσολάβηση της κυβέρνησης του Πακιστάν, όπως αποκάλυψε ο ίδιος ο Τραμπ. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έλαβε από το Ιράν πρόταση δέκα σημείων, την οποία χαρακτηρίζει «λειτουργική βάση» για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, το διάστημα των δύο εβδομάδων θα αξιοποιηθεί για την επίτευξη μιας πιο μακροπρόθεσμης συμφωνίας ειρήνης, τόσο με το Ιράν όσο και σε ευρύτερο επίπεδο στη Μέση Ανατολή.
Άμεση αντίδραση των αγορών και πτώση του πετρελαίου
Η ανακοίνωση της εκεχειρίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η τιμή του πετρελαίου κατέγραψε απότομη πτώση της τάξης του 18%, αντανακλώντας τη μείωση του γεωπολιτικού ρίσκου.
Το αμερικανικό αργό υποχώρησε στα περίπου 92 δολάρια ανά βαρέλι, από τα 117 δολάρια που είχε αγγίξει νωρίτερα μέσα στην ημέρα, αποτυπώνοντας τη νευρικότητα αλλά και την ταχύτητα προσαρμογής των αγορών στις εξελίξεις.
Ένα εύθραυστο παράθυρο ειρήνης
Η προσωρινή κατάπαυση του πυρός δημιουργεί ένα στενό παράθυρο ευκαιρίας για διπλωματική διευθέτηση, χωρίς να αίρει τις βαθιές εντάσεις στην περιοχή. Οι όροι της συμφωνίας, η στάση του Ισραήλ και η εφαρμογή των δεσμεύσεων από το Ιράν θα κρίνουν την πορεία των εξελίξεων.
Για την ώρα, η Μέση Ανατολή παραμένει σε κατάσταση επιφυλακής, με την επόμενη κίνηση να καθορίζει αν η εκεχειρία θα αποτελέσει προάγγελο σταθερότητας ή απλώς μια σύντομη ανάπαυλα πριν από έναν νέο κύκλο σύγκρουσης.
