Με πολυμελή κυβερνητική αποστολή μεταβαίνει στην Άγκυρα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στο πλαίσιο της συνεδρίασης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, σε μια συγκυρία κατά την οποία η επανεκκίνηση του θεσμοθετημένου διαλόγου αποκτά συμβολική βαρύτητα, χωρίς ωστόσο να καλλιεργούνται προσδοκίες για ουσιαστικές πολιτικές ή διπλωματικές υπερβάσεις. Το βασικό ζητούμενο της συνάντησης δεν είναι τα απτά αποτελέσματα, αλλά το ίδιο το γεγονός ότι το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας πραγματοποιείται έπειτα από αλλεπάλληλες αναβολές.
Η σημασία της επανέναρξης του Ανώτατου Συμβουλίου
Η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας είχε αρχικά προγραμματιστεί για τον περασμένο Δεκέμβριο, μετατέθηκε για τον Ιανουάριο και στη συνέχεια για την άνοιξη, πριν τελικά οριστικοποιηθεί. Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η ίδια η διεξαγωγή του Συμβουλίου αποτελεί ένδειξη πολιτικής βούλησης για τη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Την ίδια ώρα, καθίσταται σαφές ότι στα μεγάλα και δομικά ζητήματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων δεν αναμένεται πρόοδος. Οι θέσεις των δύο πλευρών παραμένουν παγιωμένες, με την Αθήνα να επαναλαμβάνει ότι μοναδική διαφορά προς συζήτηση είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ενώ η Άγκυρα επιμένει σε ένα ευρύτερο πακέτο θεμάτων, στο οποίο περιλαμβάνονται και ζητήματα που η ελληνική πλευρά θεωρεί αμιγώς κυριαρχικά, όπως τα χωρικά ύδατα.
Χάρτες θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού και όρια του διαλόγου
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους χάρτες θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού που έχουν δημοσιοποιήσει τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία. Για πρώτη φορά, όπως σημειώνεται, οι θέσεις των δύο χωρών αποτυπώνονται επί χάρτου με σαφήνεια, γεγονός που προσδίδει μεγαλύτερη διαφάνεια αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει το βάθος των διαφορών. Παρά ταύτα, διπλωματικές πηγές ξεκαθαρίζουν ότι δεν έχει ακόμη ωριμάσει το στάδιο διαπραγμάτευσης για την οριοθέτηση, με τον διάλογο να παραμένει σε προκαταρκτικό επίπεδο.
Αιχμές Φιντάν και το μήνυμα προς την Αθήνα
Στο κλίμα της συνάντησης βαραίνει και η πρόσφατη συνέντευξη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στο CNN, μόλις ένα 24ωρο πριν από την άφιξη της ελληνικής αποστολής. Η στοχοποίηση του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, ο οποίος δεν θα συμμετάσχει στην αντιπροσωπεία λόγω της παρουσίας του σε ΝΑΤΟϊκή σύνοδο στις Βρυξέλλες, ερμηνεύεται από ελληνικής πλευράς ως πάγια τουρκική τακτική μετατόπισης ευθυνών.
Σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις, η Άγκυρα επιχειρεί να αποσυνδέσει τη στασιμότητα στις συνομιλίες από την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, αξιοποιώντας επικοινωνιακά και προπαγανδιστικά εργαλεία. Ο ίδιος ο Χακάν Φιντάν αναγνώρισε πάντως ότι τόσο ο Έλληνας πρωθυπουργός όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης εμφανίζονται πρόθυμοι να επιδιώξουν λύσεις, υπογραμμίζοντας όμως ότι κάθε τέτοια προσπάθεια συνεπάγεται πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των δύο χωρών.
Η ευρωπαϊκή διάσταση και οι τουρκικές επιδιώξεις
Σημαντική παράμετρος των συνομιλιών είναι και η ευρωπαϊκή διάσταση. Η Τουρκία δείχνει αυξημένο ενδιαφέρον για την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης και για τη θέση της στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, ωστόσο τα εμπόδια παραμένουν. Η μη εφαρμογή του πρωτοκόλλου της τελωνειακής ένωσης προς όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνιστά θεσμικό και πολιτικό αγκάθι που περιορίζει τα περιθώρια προόδου.
Το πρόγραμμα, η αποστολή και ο συντονισμός με Λευκωσία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να φθάσει στην Άγκυρα στη 1:00 ώρα Τουρκίας, με την επίσημη υποδοχή στο Προεδρικό Μέγαρο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να ακολουθεί. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν οι διευρυμένες συνεδριάσεις των δύο αντιπροσωπειών, ενώ αργά το απόγευμα έχουν προγραμματιστεί οι κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών.
Η τελική σύνθεση της ελληνικής αποστολής δεν έχει πλήρως οριστικοποιηθεί, ωστόσο, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, τον πρωθυπουργό θα συνοδεύσουν ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο υφυπουργός Χάρης Θεοχάρης, καθώς και οι υπουργοί Θάνος Πλεύρης, Χρίστος Δήμας, Γιάννης Κεφαλογιάννης και Λίνα Μενδώνη, με αντίστοιχη παρουσία των Τούρκων ομολόγων τους. Μαζί του θα βρίσκονται επίσης ο επικεφαλής του διπλωματικού γραφείου του πρωθυπουργού Μίλτων Νικολαΐδης και η σύμβουλος επί διεθνών θεμάτων Αριστοτελία Πελώνη.
Ενόψει της επίσκεψης, ο πρωθυπουργός είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, τον οποίο ενημέρωσε για την επικείμενη συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο. Στο επίκεντρο της συνομιλίας βρέθηκαν και οι τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό, με την Αθήνα και τη Λευκωσία να επιβεβαιώνουν τον διαρκή συντονισμό τους στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συνάντηση στην Άγκυρα αντιμετωπίζεται περισσότερο ως άσκηση διαχείρισης προσδοκιών και διατήρησης της διπλωματικής επαφής, παρά ως σημείο καμπής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
