Μετά από σχεδόν εννέα μήνες πλήρους αποκλεισμού, το πέρασμα της Ράφα, το μοναδικό σημείο διέλευσης της Λωρίδας της Γάζας προς την Αίγυπτο που δεν ελέγχεται άμεσα από το Ισραήλ, άνοιξε εκ νέου σήμερα και προς τις δύο κατευθύνσεις για τους κατοίκους.
Το πέρασμα παρέμενε κλειστό από τον Μάιο του 2024, συμβάλλοντας στον ασφυκτικό αποκλεισμό του παλαιστινιακού θύλακα και στην επιδείνωση της ήδη δραματικής ανθρωπιστικής κρίσης.
Ο ρόλος της ευρωπαϊκής αποστολής EUBAM
Καθοριστικός παράγοντας για την επαναλειτουργία του περάσματος υπήρξε η άφιξη της ευρωπαϊκής αποστολής EUBAM (European Union Border Assistance Mission). Όπως δήλωσε ισραηλινός αξιωματούχος στο Γαλλικό Πρακτορείο, «από τώρα και μετά την άφιξη της ευρωπαϊκής αποστολής EUBAM, το πέρασμα της Ράφα είναι ανοικτό για τους κατοίκους, για τις εισόδους και τις εξόδους».
Η παρουσία της EUBAM θεωρείται κρίσιμη για τη διαχείριση και την επιτήρηση του συνοριακού σταθμού, προσδίδοντας διεθνή χαρακτήρα και περιορισμένη θεσμική εγγύηση στη λειτουργία του, σε ένα περιβάλλον όπου οι μονομερείς αποφάσεις και τα αιφνίδια κλεισίματα αποτελούν τον κανόνα.
Αυστηροί συνοριακοί έλεγχοι και περιορισμένη χωρητικότητα
Παρά το άνοιγμα, το Ισραήλ ξεκαθαρίζει ότι η διέλευση θα γίνεται υπό αυστηρούς ελέγχους ασφαλείας. Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, το πέρασμα θα εξυπηρετεί αποκλειστικά Παλαιστίνιους που επιθυμούν να φύγουν από τη Γάζα, καθώς και όσους είχαν εγκαταλείψει τον θύλακα στους πρώτους μήνες του πολέμου και τώρα επιδιώκουν να επιστρέψουν.
Ισραηλινός αξιωματούχος στον τομέα της άμυνας δήλωσε ότι η δυναμικότητα του περάσματος δεν ξεπερνά συνολικά τους 150-200 ανθρώπους ημερησίως και στις δύο κατευθύνσεις. Όπως ανέφερε, οι εξερχόμενοι θα είναι περισσότεροι από όσους επιστρέφουν, καθώς οι ασθενείς που φεύγουν συνοδεύονται συνήθως από μέλη των οικογενειών τους.
Κατάλογοι με τα ονόματα των κατοίκων της Γάζας που πρόκειται να περάσουν έχουν υποβληθεί από την Αίγυπτο και εγκρίνονται από το Ισραήλ, γεγονός που υπογραμμίζει τον απόλυτο έλεγχο της διαδικασίας.
Αγώνας δρόμου για ασθενείς και τραυματίες
Μεγάλο μέρος όσων αναμένεται να περάσουν τα σύνορα είναι άρρωστοι και τραυματίες που χρειάζονται επείγουσα ιατρική περίθαλψη στο εξωτερικό. Το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας έχει προειδοποιήσει ότι περίπου 20.000 ασθενείς παραμένουν εγκλωβισμένοι στη Γάζα, περιμένοντας άδεια εξόδου για θεραπεία.
Δύο Αιγύπτιοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι τουλάχιστον 50 Παλαιστίνιοι ασθενείς αναμένεται να διασχίσουν σήμερα τη Ράφα προς την Αίγυπτο για νοσηλεία. Τις πρώτες ημέρες, περίπου 200 άνθρωποι –ασθενείς και συνοδοί– θα περνούν καθημερινά προς την Αίγυπτο, ενώ περίπου 50 άτομα θα επιστρέφουν κάθε μέρα στη Γάζα.
Η Ράφα στο επίκεντρο του σχεδίου Τραμπ
Η επαναλειτουργία του περάσματος της Ράφα αποτελεί κρίσιμο προαπαιτούμενο της πρώτης φάσης του σχεδίου του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου Ισραήλ–Χαμάς. Το σχέδιο προβλέπει, σε επόμενες φάσεις, τη μεταβίβαση της διακυβέρνησης της Γάζας σε Παλαιστίνιους τεχνοκράτες, τον αφοπλισμό της Χαμάς, την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων και την παρουσία διεθνούς δύναμης που θα εγγυάται την ασφάλεια και την ανοικοδόμηση της περιοχής.
Ωστόσο, η Χαμάς απορρίπτει μέχρι στιγμής κάθε ενδεχόμενο αφοπλισμού, ενώ το Ισραήλ έχει καταστήσει σαφές ότι, αν αυτός δεν επιτευχθεί ειρηνικά, θα επιχειρήσει να τον επιβάλει με στρατιωτικά μέσα.
Εύθραυστη εκεχειρία και νέος κύκλος βίας
Η κατάπαυση του πυρός, που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο έπειτα από δύο χρόνια πολέμου, παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Σύμφωνα με τοπικές υγειονομικές αρχές, τουλάχιστον 500 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από την έναρξη της εκεχειρίας, ενώ παλαιστινιακές επιθέσεις έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τέσσερις Ισραηλινούς στρατιώτες, σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές.
Όπως μεταδίδει το Ρόιτερς, το Ισραήλ εξαπέλυσε το Σάββατο ορισμένες από τις σφοδρότερες αεροπορικές επιδρομές μετά την εκεχειρία, σκοτώνοντας τουλάχιστον 30 ανθρώπους. Οι επιθέσεις αυτές ήρθαν ως απάντηση, σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό, σε παραβίαση της εκεχειρίας από τη Χαμάς, όταν μαχητές φέρονται να βγήκαν από σήραγγα στη Ράφα την Παρασκευή.
Μια ανάσα με αβέβαιο ορίζοντα
Το άνοιγμα του περάσματος της Ράφα προσφέρει μια περιορισμένη αλλά κρίσιμη ανάσα στους κατοίκους της Γάζας, ιδίως στους ασθενείς που βρίσκονται σε αγώνα δρόμου με τον χρόνο. Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει τα όρια μιας εύθραυστης αποκλιμάκωσης, η οποία εξαρτάται από στρατιωτικές ισορροπίες, πολιτικούς υπολογισμούς και ένα ειρηνευτικό σχέδιο που παραμένει, προς το παρόν, περισσότερο υπόσχεση παρά πραγματικότητα.
