Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με την ενεργειακή εκεχειρία και την αεράμυνα της Ουκρανίας να βρίσκονται στο επίκεντρο. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε ενώ οι ρωσικές και ουκρανικές επιθέσεις συνεχίζονται και οι δύο πλευρές προετοιμάζονται για έναν ακόμη δύσκολο χειμώνα.
Ο Ζελένσκι δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να συμφωνήσει σε κατάπαυση των επιθέσεων κατά ενεργειακών υποδομών, υπό την προϋπόθεση ότι η Ρωσία θα τηρήσει τους ίδιους όρους. Η πρόταση επαναφέρει στο προσκήνιο μια αμερικανική προσπάθεια περιορισμού των πληγμάτων που απειλούν την ενεργειακή επάρκεια της Ευρώπης και της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα.
Το ζήτημα δεν είναι καινούργιο. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι δύο πλευρές συνέχισαν να πλήττουν ενεργειακούς στόχους παρά την προηγούμενη ανακοίνωση του Τραμπ περί συμφωνίας για περιορισμό των επιθέσεων στον ενεργειακό τομέα. Το νέο σχέδιο επιχειρεί να μετατρέψει αυτή την πολιτική δέσμευση σε πιο συγκεκριμένη διαδικασία αποκλιμάκωσης.
Στη συνάντηση συζητήθηκε επίσης η χειμερινή στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο, με ιδιαίτερη έμφαση στην αεράμυνα και στους πυραύλους Patriot. Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η Ουκρανία χρειάζεται αμερικανικές άδειες για συμπαραγωγή Patriot, αλλά και εγγυήσεις ασφαλείας. Το θέμα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ουκρανία εισέρχεται σε έναν ακόμη χειμώνα με τις ενεργειακές υποδομές στο στόχαστρο.
Η ενεργειακή εκεχειρία στο επίκεντρο
Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε τη συνάντηση με τον Τραμπ «θετική και παραγωγική» και ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν βήματα αποκλιμάκωσης που θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για διπλωματία.
Η πρόταση για ενεργειακή εκεχειρία έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή αφορά έναν τομέα στον οποίο οι επιθέσεις έχουν άμεσες συνέπειες για τον πληθυσμό. Η Ρωσία έχει πλήξει επανειλημμένα ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ η Ουκρανία έχει πραγματοποιήσει επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια και εγκαταστάσεις του ενεργειακού τομέα.
Ακριβώς αυτό το στοιχείο αποτελεί και το δύσκολο σημείο της πρότασης: για να λειτουργήσει, θα πρέπει να εφαρμοστεί αμοιβαία.
Ο Τραμπ και το μήνυμα προς τον Ζελένσκι
Ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται πρόθυμος να συμμετάσχει σε μια διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παύση των εχθροπραξιών.
Παράλληλα, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά από τη συνάντηση, ο Αμερικανός πρόεδρος πίεσε τον Ζελένσκι να αποφεύγονται τα πλήγματα στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, υποστηρίζοντας ότι οι επιθέσεις αυτές έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά ντίζελ.
Ο Τραμπ έχει συνδέσει επανειλημμένα την κατάσταση στις ενεργειακές αγορές με τον πόλεμο, καθώς οι τιμές των καυσίμων αποτελούν πλέον και εσωτερικό πολιτικό ζήτημα στις ΗΠΑ.
Το αγκάθι των Patriot
Για την ουκρανική πλευρά, ωστόσο, η ενεργειακή εκεχειρία δεν είναι το μοναδικό ζητούμενο.
Ο Ζελένσκι έθεσε στον Τραμπ το ζήτημα της αεράμυνας, ζητώντας ένα «χειμερινό πακέτο» πυραύλων Patriot. Παράλληλα, το Κίεβο επιδιώκει αμερικανικές άδειες για την εγχώρια συμπαραγωγή των συστημάτων και ζητά εγγυήσεις ασφαλείας για την επόμενη περίοδο.
Η ανάγκη ενίσχυσης της αεράμυνας συνδέεται άμεσα με την εκτίμηση της ουκρανικής κυβέρνησης ότι οι ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές και κρίσιμες υποδομές θα ενταθούν όσο πλησιάζει ο χειμώνας.
Το ζήτημα της στρατιωτικής βοήθειας παραμένει επομένως παράλληλο με τη διπλωματική προσπάθεια. Η Ουάσιγκτον αναζητά δρόμο προς τις διαπραγματεύσεις, ενώ το Κίεβο θέλει ταυτόχρονα να διασφαλίσει ότι θα διαθέτει επαρκή άμυνα όσο οι συνομιλίες παραμένουν χωρίς συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Νέες επιθέσεις ενώ αναζητείται διπλωματική έξοδος
Την ίδια ώρα, η πραγματικότητα στο πεδίο εξακολουθεί να κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση.
Ρωσική επίθεση έπληξε την περιοχή της Οδησσού, με ζημιές σε λιμενικές και μη στρατιωτικές υποδομές, ενώ αναφέρθηκαν πλήγματα σε αποθήκες φαρμάκων, τροφίμων και αγαθών για νοικοκυριά. Παράλληλα, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι κατά τη διάρκεια της νύχτας έπληξε αμυντικές και ενεργειακές εγκαταστάσεις, κέντρα υλικοτεχνικής υποστήριξης και στρατιωτικά σκάφη στην Ουκρανία.
Οι επιθέσεις αυτές καταγράφονται ενώ η Ουάσιγκτον επιχειρεί να δημιουργήσει έναν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων.
Ρούμπιο – Λαβρόφ με φόντο τις μάχες
Το επόμενο κρίσιμο διπλωματικό τεστ είναι η συνάντηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο με τον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ στη Νέα Υόρκη.
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική διπλωματία προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν η πρόταση για ενεργειακή εκεχειρία μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο περιορισμένο μέτρο αποκλιμάκωσης ή αν θα παραμείνει μία ακόμη συμφωνία που θα δοκιμαστεί άμεσα από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Για τον Ζελένσκι, το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον είναι διπλό: διάθεση για περιορισμό των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές, αλλά ταυτόχρονα ανάγκη για περισσότερα όπλα και εγγυήσεις ασφαλείας. Για τον Τραμπ, η πρόκληση είναι να μετατρέψει την αμερικανική μεσολάβηση σε συγκεκριμένη διαδικασία που θα οδηγήσει σε συνομιλίες, ενώ ο πόλεμος εξακολουθεί να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
