Οι Σουηδοί προσέρχονται σήμερα, Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, στις κάλπες σε μια εκλογική αναμέτρηση που μπορεί να αλλάξει τον πολιτικό χάρτη της χώρας.
Η κεντροαριστερή αντιπολίτευση διατηρεί μικρό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, όμως ο πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον έχει περιορίσει την απόσταση τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες της Μαγκνταλένα Άντερσον εμφανίζουν απώλειες.
Το μεγάλο διακύβευμα βρίσκεται στον ρόλο των Σουηδών Δημοκρατών του Τζίμι Όκεσον. Το ακροδεξιό κόμμα, που επί χρόνια βρισκόταν εκτός του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος, έχει ήδη εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα του δεξιού μπλοκ και διεκδικεί πλέον ανοιχτά συμμετοχή στην κυβέρνηση.
Η Ακροδεξιά από τη στήριξη στην κυβέρνηση
Οι Σουηδοί Δημοκράτες έχουν κάνει μέσα σε λίγα χρόνια μια εντυπωσιακή διαδρομή από το πολιτικό περιθώριο προς το κέντρο των κυβερνητικών αποφάσεων.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια στήριξαν κοινοβουλευτικά την κυβέρνηση μειοψηφίας του Κρίστερσον, αποκτώντας ουσιαστική επιρροή στην πολιτική της. Τώρα ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει δεσμευθεί ότι, εφόσον το δεξιό μπλοκ επικρατήσει, οι Σουηδοί Δημοκράτες μπορούν να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση.
Αυτό είναι και το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής κάλπης. Η συζήτηση δεν αφορά πλέον το αν η Ακροδεξιά μπορεί να γίνει ισχυρή εκλογικά. Αφορά το αν θα αποκτήσει για πρώτη φορά άμεσο κυβερνητικό ρόλο.
Η εξέλιξη θα έχει ευρωπαϊκή σημασία, καθώς θα ενισχύσει την τάση συνεργασίας παραδοσιακών συντηρητικών κομμάτων με την Ακροδεξιά, η οποία έχει ήδη εμφανιστεί σε αρκετές χώρες της Ευρώπης.
Μετανάστευση και εγκληματικότητα στην πρώτη γραμμή
Η πολιτική του Κρίστερσον στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην αυστηρότερη αντιμετώπιση της μετανάστευσης και στην καταπολέμηση της εγκληματικότητας των συμμοριών.
Το κυβερνητικό στρατόπεδο υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πολιτική συνέβαλε στη μείωση της βίας και στη δραστική υποχώρηση των μεταναστευτικών ροών. Για τους υποστηρικτές της κυβέρνησης, μια νέα εκλογική νίκη θα αποτελούσε επιβεβαίωση αυτής της κατεύθυνσης.
Η αντιπολίτευση βλέπει διαφορετικά την εικόνα. Η Μαγκνταλένα Άντερσον υποστηρίζει ότι η χώρα έχει γίνει πιο σκληρή και λιγότερο κοινωνικά συνεκτική, ενώ παράλληλα τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της ακρίβειας και της μειωμένης αγοραστικής δύναμης.
Έτσι, η εκλογική μάχη έχει δύο βασικούς άξονες: ασφάλεια και μετανάστευση από τη μία πλευρά, κοινωνικό κράτος και οικονομική πίεση από την άλλη.
Το οικονομικό μέτωπο μπορεί να κρίνει την αναμέτρηση
Παρά την ένταση της συζήτησης για τη μετανάστευση και την εγκληματικότητα, η οικονομία παραμένει καθοριστική για τους ψηφοφόρους.
Η κρίση του κόστους ζωής έχει περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και έχει δημιουργήσει δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση. Η αντιπολίτευση επιχειρεί να μεταφέρει την προεκλογική συζήτηση από την ασφάλεια στην καθημερινότητα των πολιτών.
Την ίδια ώρα, τα δύο μεγάλα στρατόπεδα έχουν συγκλίνει σε ορισμένα ζητήματα, όπως η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών και η ανάγκη αντιμετώπισης των συνεπειών της ακρίβειας.
Αυτό περιορίζει τα περιθώρια μιας καθαρής ιδεολογικής αντιπαράθεσης και κάνει ακόμη πιο σημαντική τη μάχη των μικρότερων κομμάτων.
Το 4% των Φιλελευθέρων μπορεί να αλλάξει τα πάντα
Το εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί να κριθεί από ένα κόμμα που κινείται κοντά στο όριο εισόδου στη Βουλή.
Οι Φιλελεύθεροι χρειάζονται τουλάχιστον 4% για να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Εάν παραμείνουν εκτός Βουλής, η αριθμητική του δεξιού μπλοκ θα αλλάξει σημαντικά και ο σχηματισμός κυβέρνησης θα γίνει δυσκολότερος.
Στο δεξιό στρατόπεδο βρίσκονται οι Μετριοπαθείς του Κρίστερσον, οι Χριστιανοδημοκράτες, οι Φιλελεύθεροι και οι Σουηδοί Δημοκράτες. Η μεταξύ τους ισορροπία είναι κρίσιμη, καθώς ακόμη και μια μικρή μεταβολή στα ποσοστά μπορεί να επηρεάσει το συνολικό αποτέλεσμα των εδρών.
Γι’ αυτό η αποψινή βραδιά δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος θα έρθει πρώτος. Θα κριθεί από το ποιο μπλοκ θα μπορέσει να συγκεντρώσει τις απαιτούμενες έδρες.
Η Άντερσον έχει μπροστά της δύσκολο κυβερνητικό παζλ
Ακόμη και αν οι Σοσιαλδημοκράτες αναδειχθούν πρώτο κόμμα, η επιστροφή της Μαγκνταλένα Άντερσον στην πρωθυπουργία δεν είναι δεδομένη.
Οι Σοσιαλδημοκράτες, οι Πράσινοι, το Αριστερό Κόμμα και το Κεντρώο Κόμμα έχουν κοινές θέσεις σε αρκετά ζητήματα κοινωνικής πολιτικής και ενίσχυσης του δημόσιου τομέα. Οι διαφορές τους, όμως, είναι σημαντικές.
Το Κεντρώο Κόμμα δεν θέλει να στηρίξει κυβέρνηση στην οποία θα συμμετέχει το Αριστερό Κόμμα. Υπάρχουν επίσης διαφορετικές θέσεις για τη μετανάστευση, τη φορολόγηση των μεγάλων περιουσιών και την κατασκευή νέων πυρηνικών αντιδραστήρων.
Η Άντερσον, επομένως, χρειάζεται κάτι περισσότερο από μια εκλογική πρωτιά. Χρειάζεται μια συμφωνία μεταξύ κομμάτων που έχουν διαφορετικές προτεραιότητες και διαφορετικές κόκκινες γραμμές.
Η Σουηδία μπροστά σε μια νέα πολιτική εποχή
Το αποτέλεσμα της Κυριακής θα δείξει αν η μετατόπιση της σουηδικής πολιτικής προς τα δεξιά θα ολοκληρωθεί με τη συμμετοχή της Ακροδεξιάς στην κυβέρνηση ή αν οι Σοσιαλδημοκράτες θα μπορέσουν να ανακτήσουν την πρωτοβουλία.
Ακόμη και στην περίπτωση επιστροφής της Άντερσον, όμως, η Σουηδία δεν θα επιστρέψει απλώς στο πολιτικό σκηνικό προηγούμενων δεκαετιών. Η μετατόπιση στο μεταναστευτικό, η αυξημένη σημασία της ασφάλειας και η εκλογική άνοδος των Σουηδών Δημοκρατών έχουν ήδη αλλάξει τους όρους της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Αντίστοιχα, μια νίκη του Κρίστερσον θα σηματοδοτήσει κάτι περισσότερο από μια δεύτερη κυβερνητική θητεία. Θα αποτελέσει την πρώτη καθαρή επιβράβευση μιας δεξιάς στρατηγικής που έχει ενσωματώσει την Ακροδεξιά στον κυβερνητικό σχεδιασμό.
Το κρίσιμο ερώτημα της σουηδικής κάλπης είναι τελικά ποιος θα κυβερνήσει, αλλά και με ποιους. Και σε αυτή την εκλογή, η απάντηση μπορεί να καθορίσει όχι μόνο την επόμενη σουηδική κυβέρνηση, αλλά και το επόμενο στάδιο της ευρωπαϊκής πολιτικής στροφής προς τα δεξιά.
