Η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών, η ενίσχυση της αμυντικής αποτροπής και η αξιοποίηση των διεθνών συμμαχιών αποτελούν το κεντρικό πολιτικό μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη στην κυριακάτικη ανασκόπησή του.
Μετά την παρουσία του στη Νέα Υόρκη και την προεδρία στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη θαλάσσια ασφάλεια, ο πρωθυπουργός επανέρχεται στο ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου και επιμένει ότι οι μονομερείς συμφωνίες δεν μπορούν να ακυρώσουν τα δικαιώματα της Ελλάδας.
Η παρέμβασή του έχει σαφή αποδέκτη την Άγκυρα, αλλά απευθύνεται ταυτόχρονα στο εσωτερικό ακροατήριο. Ο πρωθυπουργός επιχειρεί να συνδέσει την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια της χώρας με την καθημερινότητα των πολιτών, παρουσιάζοντας στην ίδια ανασκόπηση τις παρατάσεις στις επιδοτήσεις καυσίμων, τις παρεμβάσεις για τους αγρότες και το νέο πρόγραμμα ανακαίνισης κατοικιών.
Η επιλογή αυτή αποτυπώνει και την ευρύτερη κυβερνητική στόχευση: η διπλωματική παρουσία της Ελλάδας στο διεθνές περιβάλλον να συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές στο εσωτερικό, από την ενεργειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μέχρι τη στέγαση και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Τα ελληνικά νησιά και το μήνυμα προς την Άγκυρα
«Πίσω από τις γραμμές των χαρτών υπάρχουν άνθρωποι, ζωντανές κοινότητες, ιστορία και μέλλον», σημειώνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη δημογραφική, κοινωνική και οικονομική διάσταση της ελληνικής παρουσίας στα νησιά.
Ο πρωθυπουργός επαναλαμβάνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 δεν μπορεί να διαγράψει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Η ελληνική θέση είναι ότι η συγκεκριμένη συμφωνία αγνοεί τη γεωγραφία της περιοχής και τα δικαιώματα νησιών όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος.
Η αναφορά του στο Διεθνές Δίκαιο συνοδεύεται από μια προσεκτικά διατυπωμένη πολιτική γραμμή: «Με αυτοπεποίθηση, χωρίς μεγαλοστομίες. Με αποφασιστικότητα, χωρίς να κλείνει την πόρτα στον διάλογο». Πρόκειται για μια διατύπωση που επιχειρεί να συνδυάσει την αποτρεπτική ισχύ με τη διπλωματική διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Το μήνυμα έρχεται σε συνέχεια της πρόσφατης ελληνικής παρέμβασης στον ΟΗΕ και της συζήτησης για τον χάρτη που παρουσίασε ο πρωθυπουργός, αλλά και της κριτικής που διατυπώθηκε για το περιεχόμενο και τα όριά του.
Αποτροπή με νέες φρεγάτες και ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρεται στην ύψωση της ελληνικής σημαίας στη φρεγάτα «Νέαρχος» στη Γαλλία, την Παρασκευή. Τον Δεκέμβριο αναμένεται να ακολουθήσει ο «Φορμίων», ενώ στη συνέχεια θα ενταχθεί στον ελληνικό στόλο και ο «Θεμιστοκλής».
Η αναφορά δεν είναι τυχαία. Η ανανέωση του στόλου και η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Πολεμικού Ναυτικού αποτελούν βασικούς πυλώνες της κυβερνητικής στρατηγικής αποτροπής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο πρωθυπουργός επιχειρεί έτσι να συνδέσει τη διπλωματική επιχειρηματολογία της Αθήνας με την αμυντική της ισχύ. Η θέση της κυβέρνησης είναι ότι η υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων προϋποθέτει ταυτόχρονα διεθνή νομιμοποίηση, συμμαχίες και αξιόπιστες στρατιωτικές δυνατότητες.
Παράταση στις επιδοτήσεις καυσίμων έως τις 15 Νοεμβρίου
Στο οικονομικό σκέλος της ανασκόπησης, ο πρωθυπουργός ανακοινώνει την παράταση των επιδοτήσεων στα καύσιμα έως τις 15 Νοεμβρίου, επιχειρώντας να περιορίσει τις επιπτώσεις των αυξημένων ενεργειακών δαπανών στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις.
Οι ενισχύσεις διαμορφώνονται ως εξής:
- 20 λεπτά ανά λίτρο για το πετρέλαιο θέρμανσης.
- 15 λεπτά ανά λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης.
- 10 λεπτά ανά λίτρο για τη βενζίνη.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο αγροτικό πετρέλαιο. Από σήμερα, οι αγρότες μπορούν να προμηθεύονται καύσιμα με την έκπτωση απευθείας στην αντλία, χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν την επιστροφή του φόρου.
Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω ψηφιακού κουπονιού από την εφαρμογή myDiesel της ΑΑΔΕ. Το όφελος φτάνει τα 50,84 λεπτά ανά λίτρο, ενώ οι δικαιούμενες ποσότητες αυξάνονται κατά 50% σε σύγκριση με πέρυσι.
Πρόκειται για μια αλλαγή στον τρόπο χορήγησης της ενίσχυσης, καθώς η έκπτωση μεταφέρεται στο σημείο αγοράς και περιορίζεται η ανάγκη προκαταβολής του σχετικού ποσού από τους παραγωγούς.
Νέα ΚΑΠ με έμφαση στους μικρούς και νέους αγρότες
Στην ανασκόπηση περιλαμβάνεται και η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική. Ο πρωθυπουργός αναφέρεται στην πολιτική συμφωνία που προβλέπει μεγαλύτερη στήριξη για τους νέους και τους μικρούς παραγωγούς, καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία στην προσαρμογή των ευρωπαϊκών ενισχύσεων στις ανάγκες της ελληνικής γεωργίας.
Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η διαπραγμάτευση για τα διαθέσιμα κονδύλια δεν έχει ολοκληρωθεί. Το ύψος των πόρων που θα κατευθυνθούν στην αγροτική παραγωγή παραμένει ένα από τα κρίσιμα ζητήματα της ευρωπαϊκής συζήτησης, με άμεσες συνέπειες για το εισόδημα των παραγωγών και τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων.
Ανακαίνιση κατοικιών με επιδότηση έως 36.000 ευρώ
Σημαντικό μέρος της ανασκόπησης καταλαμβάνει το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», για το οποίο άρχισε η υποβολή αιτήσεων.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων και προβλέπει επιδότηση από 70% έως 95% του επιλέξιμου κόστους, με ανώτατο ποσό τις 36.000 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση έως 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες.
Στην πρώτη φάση, δικαίωμα συμμετοχής έχουν ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών, με στόχο την επαναφορά τους στην αγορά είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για ενοικίαση. Σε επόμενο στάδιο προβλέπεται η επέκταση του προγράμματος και σε κατοικούμενα ακίνητα.
Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα anakainisi.tee.gov.gr έως τις 11 Ιανουαρίου 2027, με απαραίτητη προϋπόθεση την εξασφάλιση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας του ακινήτου.
Η παρέμβαση εντάσσεται στην προσπάθεια αξιοποίησης του ανενεργού στεγαστικού αποθέματος, σε μια περίοδο κατά την οποία η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και το αυξημένο κόστος στέγασης εξακολουθούν να πιέζουν την αγορά.
Επιστρέφουν 323 εκατ. ευρώ από 141 επενδυτικά σχέδια
Στο πεδίο της αναπτυξιακής πολιτικής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρεται στην επιστροφή κρατικών ενισχύσεων άνω των 323 εκατ. ευρώ, μετά την απένταξη 141 επενδυτικών σχεδίων που είχαν υπαχθεί στον Αναπτυξιακό Νόμο του 2016, αλλά δεν ολοκληρώθηκαν.
Οι έλεγχοι του υπουργείου Ανάπτυξης κάλυψαν συνολικά 572 επενδυτικά σχέδια. Σύμφωνα με την κυβερνητική ενημέρωση, η διαδικασία οδήγησε στην ανάκτηση των ενισχύσεων που είχαν καταβληθεί για τα σχέδια που δεν υλοποιήθηκαν.
Οι έλεγχοι επεκτείνονται και σε παλαιότερους αναπτυξιακούς νόμους, με στόχο να διαπιστωθεί εάν έχουν τηρηθεί οι όροι χορήγησης των δημόσιων ενισχύσεων.
Θαλάσσια πάρκα σε Κυκλάδες και Ιόνιο
Στην περιβαλλοντική πολιτική, ο πρωθυπουργός παρουσιάζει την πρόοδο των διαδικασιών για τη δημιουργία των δύο νέων θαλάσσιων πάρκων.
Για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίων Κυκλάδων, το Προεδρικό Διάταγμα έχει ήδη υποβληθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Παράλληλα, εγκρίθηκε η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για 22 περιοχές Natura 2000 στο Ιόνιο, από τους Οθωνούς και την Κέρκυρα μέχρι τη Ζάκυνθο και τις Στροφάδες.
Επόμενο βήμα είναι η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίζει τους κανόνες προστασίας και τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες στις συγκεκριμένες περιοχές.
Ο κυβερνητικός στόχος παραμένει η προστασία περισσότερου από το 30% των ελληνικών θαλασσών πριν από το 2030. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η εφαρμογή του Σχεδίου Διαχείρισης για τη Γυάρο, με μέτρα για την προστασία της θαλάσσιας ζωής και την οργανωμένη επισκεψιμότητα.
Ελικοδρόμια σε Ερεικούσα και Οθωνούς
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα Διαπόντια Νησιά και στις εργασίες αποκατάστασης των ελικοδρομίων στην Ερεικούσα και τους Οθωνούς.
Στην Ερεικούσα έχει ολοκληρωθεί το 80% των εργασιών, ενώ παρεμβάσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και στους Οθωνούς. Η λειτουργία των εγκαταστάσεων θεωρείται κρίσιμη για τις επείγουσες αεροδιακομιδές και την πρόσβαση των κατοίκων σε υπηρεσίες υγείας.
Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μικρά και απομακρυσμένα νησιά, όπου οι αποστάσεις και οι περιορισμένες υποδομές καθιστούν την ταχεία διακομιδή ζήτημα πρώτης γραμμής.
Νέα όρια έκθεσης σε επικίνδυνες ουσίες για τους εργαζομένους
Στα εργασιακά, ο πρωθυπουργός αναφέρεται σε νέο Προεδρικό Διάταγμα που ενσωματώνει ευρωπαϊκή οδηγία και προβλέπει αυστηρότερα μέτρα προστασίας από την έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες.
Ειδικότερα, μειώνονται τα επιτρεπόμενα όρια έκθεσης στον μόλυβδο, ενώ για πρώτη φορά θεσπίζονται όρια για τις διισοκυανικές ενώσεις, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης ενισχυμένη ιατρική παρακολούθηση των εργαζομένων και αυστηρότερους ελέγχους στους χώρους εργασίας.
Ο νέος φωτισμός του Λευκού Πύργου και οι παρεμβάσεις στη Θεσσαλονίκη
Η ανασκόπηση ολοκληρώνεται με αναφορές στη Θεσσαλονίκη και σε παρεμβάσεις που αφορούν την πολιτιστική της κληρονομιά και τη δημόσια εικόνα της πόλης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεχωρίζει τον νέο φωτισμό του Λευκού Πύργου, που πραγματοποιήθηκε με δωρεά της METLEN. Αντίστοιχες παρεμβάσεις προγραμματίζονται έως τον Ιανουάριο του 2027 στο Επταπύργιο και σε τμήματα των Βυζαντινών Τειχών.
Παράλληλα, αναφέρεται στις πρώτες Design Dialogue Days της πρωτοβουλίας DNA Thessaloniki. Η δράση περιλαμβάνει υπαίθρια έκθεση στην πλατεία Αριστοτέλους και εκθέματα σε 30 βιτρίνες του ιστορικού κέντρου, με ελεύθερη πρόσβαση έως την επόμενη Κυριακή.
Η κυριακάτικη ανασκόπηση συνδυάζει έτσι την εξωτερική πολιτική και την αμυντική στρατηγική με μέτρα οικονομικής στήριξης, αγροτικές ενισχύσεις, στεγαστικές παρεμβάσεις και περιβαλλοντικές δράσεις. Στο επίκεντρο της πολιτικής της αφήγησης βρίσκεται η εικόνα μιας χώρας που επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στο διεθνές περιβάλλον, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτά τα μέτωπα της καθημερινότητας.
