Οι ενδιάμεσες εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν προσελκύσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον, εν μέρει διότι αποτελούν και την τελευταία εκλογική αναμέτρηση της προεδρίας Τραμπ πριν από την ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας του. Μετά από μια δεκαετία παρουσίας στον κεντρικό πολιτικό στίβο του πλανήτη, ο πρόεδρος-ριάλιτι βαίνει προς την έξοδο, έχοντας ανατρέψει πολλά από τα δεδομένα σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
Του Πέτρου Βαμβακά*
Οι εκλογές της 3ης Νοεμβρίου θα πρέπει να αξιολογηθούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο και, για τον λόγο αυτό, είναι δύσκολο να εκτιμηθούν αποκλειστικά με βάση τα δεδομένα και τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων, οι οποίες δείχνουν, ως επί το πλείστον, ένα σαρωτικό μπλε κύμα τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία.
Επειδή, όμως, βρισκόμαστε στην εποχή του Τραμπ και στον αστερισμό των κοινωνικών δικτύων και του θεάματος, τα αποτελέσματα της 3ης Νοεμβρίου ενδέχεται να μην είναι τα αναμενόμενα, παρά τις ενδείξεις των δημοσκοπήσεων. Τρεις παράγοντες είναι ιδιαίτερα σημαντικοί, ενώ υπάρχει και ο μεγάλος άγνωστος παράγοντας, που δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον Τραμπ. Ο γενικότερος κοινωνικός αναβρασμός, ο οποίος εκδηλώνεται τις τελευταίες εβδομάδες στη Γαλλία και ευρύτερα στην Ευρώπη, η άνοδος των σοσιαλδημοκρατικών δυνάμεων σε εκλογικές αναμετρήσεις κατά τον τελευταίο χρόνο, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την εκλογή του Μαμντάνι, καθώς και η συνεχιζόμενη αντιμεταναστευτική ρητορική αποτελούν παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει επιδοθεί σε έναν ιδιόμορφο προεκλογικό αγώνα, τον οποίο συνήθως βλέπουμε σε υποψηφίους που διαισθάνονται την ήττα, αλλά προσπαθούν να ανατρέψουν το αποτέλεσμα μέσα από έναν ύστατο, υπαρξιακό αγώνα. Από την αρχή του φθινοπώρου, ο πρόεδρος Τραμπ έχει ανακοινώσει ότι η συγκεκριμένη εκλογική αναμέτρηση αποτελεί για τον ίδιο ένα δημοψήφισμα και ότι οι ψηφοφόροι πρέπει να ψηφίσουν σαν να ήταν και εκείνος υποψήφιος. Η στάση αυτή προκάλεσε επιφυλάξεις σε πολλούς Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους, ενώ έγινε δεκτή με ικανοποίηση από πολλούς Δημοκρατικούς.
Το μεγάλο στοίχημα για τον Τραμπ είναι κατά πόσο θα καταφέρει να πείσει τους ψηφοφόρους του ότι εξακολουθεί να αποτελεί τον ανατρεπτικό παράγοντα και όχι μέρος του κατεστημένου, παρόλο που διανύει τη δεύτερη τετραετία του στην προεδρία. Παράλληλα, θα πρέπει να τους πείσει ότι η οικονομική δυσχέρεια του μέσου πολίτη οφείλεται στην παράνομη μετανάστευση και στον σοσιαλισμό και όχι στις δικές του πολιτικές και γεωπολιτικές επιλογές, τις οποίες οι επικριτές του θεωρούν λανθασμένες.
Η έκβαση των εκλογών της 3ης Νοεμβρίου δεν θα είναι τόσο σημαντική όσο ίσως υποδηλώνει η μεγάλη προσοχή που τους έχει δοθεί. Οι σημαντικότερες συνέπειες θα αφορούν τους επόμενους δύο μήνες και τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας Τραμπ. Ο ίδιος είναι πιθανό να ανακόψει εν μέρει το αναμενόμενο μπλε κύμα και, σε ορισμένες εκλογικές περιφέρειες, να διαψεύσει τις δημοσκοπήσεις. Το βράδυ των εκλογών θα εμφανιστεί ως νικητής, καθώς θα καρπωθεί οποιαδήποτε νίκη και θα αποστασιοποιηθεί από κάθε ήττα.
Οι αμέσως επόμενες εβδομάδες και μήνες θα είναι ιδιαίτερα σημαντικοί, καθώς ο Τραμπ αναμένεται να επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου, αναλαμβάνοντας περισσότερες πρωτοβουλίες από ποτέ, προκειμένου να υλοποιήσει την ατζέντα του. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, ο διαθέσιμος χρόνος του θα περιοριστεί και λόγω των εσωτερικών πολιτικών αντιπαραθέσεων και των φιλοδοξιών πιθανών διαδόχων του από την κυβέρνησή του, οι οποίοι θα διεκδικήσουν το χρίσμα για τις εκλογές του 2028.
Οι ημέρες πριν από τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου αποτελούν το κύκνειο άσμα του προεκλογικού Τραμπ. Το μεγάλο στοίχημα για τον ίδιο είναι αν θα καταφέρει να πείσει το κοινό του ότι παραμένει αντισυστημικός και ότι το αφήγημά του εξακολουθεί να είναι διασκεδαστικά πειστικό, ακόμη και μετά την τρίτη σεζόν. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο Τραμπ άλλαξε τις ισορροπίες εντός και εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών και ότι οι επιπτώσεις θα είναι αισθητές για δεκαετίες μετά την 3η Νοεμβρίου.
* Πέτρος Βαμβακάς, Αναπληρωτής καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Επιστημών & Διεθνών Σχέσεων, Emmanuel College, Διευθυντής στο Ινστιτούτο Μελετών Ανατολικής Μεσογείου
