Σε νέα επικίνδυνη κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εξελίσσεται η αντιπαράθεση για το Στενό του Ορμούζ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι προτίθεται να ανακηρύξει τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό «έδαφος των ΗΠΑ», ενώ το Ιράν απάντησε ότι το Στενό «ήταν, είναι και θα παραμείνει ιρανικό», διαμηνύοντας ότι δεν μπορεί να καταληφθεί ούτε με στρατιωτική ισχύ ούτε με προεδρικά διατάγματα.
Η δήλωση Τραμπ που προκαλεί νέα ένταση
Ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε με ιδιαίτερα σκληρή φρασεολογία στο ζήτημα του Στενού του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε μια πρωτοφανή κίνηση.
«Σύντομα θα ανακηρύξω το Στενό του Ορμούζ έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε εκδήλωση αστυνομικής σχολής στο Γκάρντεν Σίτι, κοντά στη Νέα Υόρκη.
Ο Τραμπ επανέλαβε, παράλληλα, τον ισχυρισμό ότι οι ΗΠΑ έχουν πλέον τον «απόλυτο έλεγχο» της θαλάσσιας διόδου, ενώ συνέδεσε την προοπτική αλλαγής του καθεστώτος του Στενού με την έκβαση του πολέμου με το Ιράν.
Η δήλωση προκάλεσε άμεση αντίδραση από την Τεχεράνη, η οποία απορρίπτει κατηγορηματικά την αμερικανική εκδοχή για τον έλεγχο του Ορμούζ. Το Στενό αποτελεί διεθνή θαλάσσια οδό ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, με ιδιαίτερη σημασία για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Γαριμπαμπαντί: «Δεν καταλαμβάνεται με τιτιβίσματα ή αεροπλανοφόρα»
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γαριμπαμπαντί απάντησε αργά το βράδυ της Παρασκευής μέσω X, απορρίπτοντας τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου.
«Το Στενό του Ορμούζ δεν μπορεί να καταληφθεί με τιτιβίσματα» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, «ούτε με αεροπλανοφόρα, ούτε με την έκδοση διατάγματος, ούτε με προεκλογικές ομιλίες», ανέφερε.
Ο Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον θα πρέπει κάποια στιγμή να «αποδεχτεί την πραγματικότητα», υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν υποστεί «στρατηγικές και βαριές ήττες».
«Το Στενό του Ορμούζ ήταν ιρανικό, είναι ιρανικό και θα παραμείνει ιρανικό», τόνισε, προσθέτοντας ότι παραμένει κλειστό και θα ανοίξει ξανά μόνο με απόφαση της Τεχεράνης.
Ο Γαριμπαμπαντί προειδοποίησε ακόμη ότι όσο οι ΗΠΑ δεν αποδέχονται, όπως υποστηρίζει η ιρανική πλευρά, την ήττα τους, το Ιράν θα συνεχίσει να επιβάλλει τον αποκλεισμό.
Η θέση αυτή δεν είναι καινούργια. Ήδη από τον Ιούλιο ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών είχε δηλώσει ότι το Στενό «δεν θα επιστρέψει ποτέ» στην προπολεμική του κατάσταση, απορρίπτοντας παράλληλα πρόταση του Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας.
Στο επίκεντρο η παγκόσμια ενεργειακή αγορά
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης ενέργειας παγκοσμίως και η αντιπαράθεση για τον έλεγχό του έχει άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Στην παρούσα φάση, η θαλάσσια οδός παραμένει κλειστή με απόφαση της Τεχεράνης, ενώ η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει σε αντίποινα αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια του Κόλπου.
Η σύγκρουση γύρω από το Ορμούζ έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές ενέργειας. Τον Ιούλιο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και η αντιπαράθεση για τον έλεγχο του Στενού είχαν οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά τεσσάρων εβδομάδων.
Τραμπ: «Το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο»
Στην ίδια ομιλία, ο Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε ότι το Ιράν δεν πρόκειται «ποτέ» να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, απορρίπτει εδώ και χρόνια ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου και υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υπερασπίστηκε επίσης την απόφασή του να προχωρήσει στον πόλεμο, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται να ζητήσει συγγνώμη για τις συνέπειες της σύγκρουσης.
«Αν χρειάζεται να πληρώνετε λίγα περισσότερα για καύσιμα, είναι εντάξει», είπε απευθυνόμενος ουσιαστικά στους Αμερικανούς πολίτες, υπογραμμίζοντας ότι θεωρεί πως πήρε τη σωστή απόφαση.
Η ακρίβεια στα καύσιμα πιέζει τον Λευκό Οίκο
Οι δηλώσεις του Τραμπ έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία το αυξημένο κόστος των καυσίμων αποτελεί σημαντικό πολιτικό και οικονομικό πρόβλημα για την αμερικανική κυβέρνηση.
Σε σύγκριση με τα προπολεμικά επίπεδα, η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σημαντικά, επιβαρύνοντας τα νοικοκυριά και ενισχύοντας τη δυσαρέσκεια για την οικονομική επίπτωση του πολέμου.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν ανασταλεί, τουλάχιστον προς το παρόν.
Βανς: Πρώτος στόχος να μείνουν φθηνά το πετρέλαιο και η βενζίνη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, μία ημέρα πριν από την τοποθέτηση του Τραμπ.
Μιλώντας στο Fox News, ο Βανς έδωσε διαφορετική έμφαση στις προτεραιότητες της αμερικανικής κυβέρνησης, τοποθετώντας στην κορυφή της λίστας την ενεργειακή αγορά.
«Ο στόχος υπ’ αριθμόν ένα» είναι να εξασφαλιστεί ότι «το πετρέλαιο και η βενζίνη θα παραμείνουν φθηνά για τους Αμερικανούς», είπε, υποστηρίζοντας ότι η τιμή του πετρελαίου έχει υποχωρήσει από τα υψηλά επίπεδα που είχε φτάσει στην αρχή της σύρραξης.
Ως δεύτερο στόχο έθεσε τη διασφάλιση ότι το Ιράν «δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Η τοποθέτηση του Βανς αποτυπώνει την αυξανόμενη βαρύτητα που αποκτά το οικονομικό κόστος της σύγκρουσης για την αμερικανική κυβέρνηση.
Χωρίς απόφαση για νέες συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν
Την ίδια ώρα, η διπλωματική οδός παραμένει ουσιαστικά παγωμένη.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με το πρακτορείο ISNA.
Όπως ανέφερε, το Κατάρ και το Πακιστάν, που έχουν αναλάβει ρόλο μεσολαβητή, διατηρούν επαφές με την Τεχεράνη και μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ των πλευρών.
Ωστόσο, ο Αραγτσί ξεκαθάρισε ότι αυτό δεν σημαίνει πως διεξάγονται διαπραγματεύσεις.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο της επόμενης ημέρας
Η αντιπαράθεση για το Στενό του Ορμούζ έχει πλέον εξελιχθεί σε ένα από τα βασικότερα ζητήματα της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν.
Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι το Στενό πρέπει να ανοίξει για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και επιχειρεί να συνδέσει το ζήτημα με την άσκηση αμερικανικής στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης στην Τεχεράνη.
Το Ιράν, αντίθετα, επιμένει ότι δεν θα αποδεχθεί επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς και θέτει τους δικούς του όρους για οποιαδήποτε επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού.
Έτσι, πίσω από τις δηλώσεις Τραμπ για «αμερικανικό έδαφος» και τις κατηγορηματικές απαντήσεις της Τεχεράνης βρίσκεται μια πολύ ευρύτερη διαμάχη για τον έλεγχο μιας θαλάσσιας αρτηρίας από την οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ενεργειακή ασφάλεια της παγκόσμιας οικονομίας.
