Σε νέα εποχή περνά η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ), μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης κατά πυλώνες (Pillar Assessment) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 15 Ιουλίου. Η πιστοποίηση ανοίγει τον δρόμο για φθηνότερα δάνεια, περισσότερες εγγυήσεις και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, ενώ περίπου 2 δισ. ευρώ αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης μπορούν, μέσω μόχλευσης, να κινητοποιήσουν συνολική χρηματοδότηση έως και 5-5,5 δισ. ευρώ.
Από εθνικό εργαλείο σε απευθείας εταίρο της Κομισιόν
Η ολοκλήρωση του Pillar Assessment αποτελεί σημαντική αλλαγή στον ρόλο της ΕΑΤ. Η Τράπεζα δεν περιορίζεται πλέον στον ρόλο του εθνικού εργαλείου στήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αλλά αποκτά τη δυνατότητα να λειτουργεί ως πιστοποιημένος εταίρος υλοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
Πρακτικά, η ΕΑΤ μπορεί πλέον να διαχειρίζεται ευρωπαϊκούς πόρους με απευθείας πρόσβαση στα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να απαιτείται η ίδια αλυσίδα ενδιάμεσων φορέων που ίσχυε μέχρι σήμερα.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς ολοκληρώνεται ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034.
Τα 2 δισ. ευρώ μπορούν να γίνουν 5,5 δισ.
Στο άμεσο μέλλον, το σημαντικότερο όφελος είναι η αξιοποίηση περίπου 2 δισ. ευρώ από αδιάθετους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η ΕΑΤ δεν πρόκειται απλώς να διοχετεύσει το ποσό αυτό στην αγορά. Στόχος είναι να το χρησιμοποιήσει ως βάση για τη μόχλευση επιπλέον κεφαλαίων από το τραπεζικό σύστημα.
Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι κάθε ευρώ που διοχετεύεται μέσω των χρηματοδοτικών εργαλείων της ΕΑΤ μπορεί να κινητοποιεί πολλαπλάσια κεφάλαια από τον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα. Με μέσο πολλαπλασιαστή περίπου 2,7, τα 2 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συνολική χρηματοδότηση της τάξης των 5 έως 5,5 δισ. ευρώ.
Τα κεφάλαια αυτά αναμένεται να κατευθυνθούν κυρίως προς μικρομεσαίες και αγροτικές επιχειρήσεις, προσφέροντας πρόσβαση σε χρηματοδότηση με ευνοϊκότερους όρους.
Πάνω από 88.000 δάνεια από το 2019
Η νέα δυνατότητα της ΕΑΤ έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη σημαντικό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία.
Από το 2019 έως σήμερα έχουν εγκριθεί περισσότερα από 88.000 δάνεια, συνολικού ύψους 15,15 δισ. ευρώ, προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αποτυπώνουν την οικονομική επίδραση των χρηματοδοτήσεων, η δραστηριότητα της ΕΑΤ έχει συνδεθεί με:
- 12,5 δισ. ευρώ πρόσθετο ΑΕΠ
- 383.600 θέσεις εργασίας
- 7,3 δισ. ευρώ πρόσθετο εισόδημα εργαζομένων
- 5 δισ. ευρώ επιπλέον δημόσια έσοδα
Με την πρόσβαση σε περισσότερους ευρωπαϊκούς πόρους, ο στόχος είναι το οικονομικό αυτό αποτύπωμα να διευρυνθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Νέο Ταμείο για τους αγρότες
Η αγροτική επιχειρηματικότητα αποτελεί έναν από τους νέους τομείς στους οποίους αναμένεται να επεκταθεί η δραστηριότητα της ΕΑΤ.
Στα σχέδια βρίσκεται η δημιουργία νέου Ταμείου για την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, με χρηματοδοτικά εργαλεία που θα συνδυάζουν δάνεια και επιχορηγήσεις.
Η στόχευση είναι να διευκολυνθεί η πρόσβαση των αγροτών σε κεφάλαια, ιδιαίτερα για επενδύσεις που απαιτούν σημαντικούς πόρους και δύσκολα χρηματοδοτούνται αποκλειστικά μέσω των παραδοσιακών τραπεζικών προϊόντων.
Από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην ενεργειακή μετάβαση
Μέχρι σήμερα, η ΕΑΤ έχει γίνει περισσότερο γνωστή στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω προγραμμάτων όπως το ΤΕΠΙΧ και το «Εξοικονομώ».
Ο ρόλος της, ωστόσο, διευρύνεται πλέον σε τομείς που βρίσκονται στην καρδιά των ευρωπαϊκών και εθνικών αναπτυξιακών προτεραιοτήτων.
Η ενεργειακή μετάβαση είναι ένας από αυτούς. Οι επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα, στις νέες τεχνολογίες και στη μείωση του ενεργειακού κόστους θεωρούνται πλέον κρίσιμοι παράγοντες για την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στην καινοτομία. Το Ταμείο Καινοτομίας της ΕΑΤ διαχειρίζεται ήδη πόρους ύψους 155 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας μια βάση για την περαιτέρω χρηματοδότηση επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες και καινοτόμες επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Και στα νοικοκυριά μέσω της προσιτής στέγης
Η νέα εποχή της ΕΑΤ δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2», μέσω του οποίου χιλιάδες νοικοκυριά ήρθαν για πρώτη φορά σε άμεση επαφή με χρηματοδοτικό εργαλείο της Αναπτυξιακής Τράπεζας προκειμένου να αποκτήσουν πρώτη κατοικία.
Η δυνατότητα απευθείας άντλησης ευρωπαϊκών πόρων δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό και νέων προγραμμάτων στον τομέα της προσιτής στέγης, ανάλογα με τις κυβερνητικές προτεραιότητες και τις δυνατότητες που θα προσφέρει το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πλαίσιο.
Το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας
Η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική πιστοποίηση. Στην πράξη, σηματοδοτεί τη μετατροπή της ΕΑΤ σε έναν ευρύτερο μηχανισμό διοχέτευσης ευρωπαϊκών κεφαλαίων στην ελληνική οικονομία.
Η συγκυρία είναι κρίσιμη, καθώς η Ελλάδα περνά από την περίοδο των έκτακτων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης σε μια νέα φάση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Το ζητούμενο είναι πλέον η δημιουργία εργαλείων που θα επιτρέπουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στους αγρότες αλλά και στα νοικοκυριά να αποκτούν πρόσβαση σε κεφάλαια με καλύτερους όρους.
Οι σχετικές εξαγγελίες αναμένεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σαφήνεια στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου αναμένεται να παρουσιαστεί μέρος των νέων χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
Για την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, το στοίχημα είναι πλέον μεγαλύτερο: από έναν μηχανισμό που κάλυπτε τα κενά της τραπεζικής χρηματοδότησης, να εξελιχθεί σε ένα «πολυεργαλείο ανάπτυξης», ικανό να μετατρέπει ευρωπαϊκούς πόρους σε πολλαπλάσια κεφάλαια για την πραγματική οικονομία.
