Μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες ο Ντόναλντ Τραμπ άλλαξε γραμμή για το αμφιλεγόμενο σχέδιο επιβολής τέλους 20% στα φορτία των πλοίων που θα διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι το μέτρο αντικαθίσταται από εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες με τις χώρες του Κόλπου, διατηρώντας ωστόσο την πίεση προς το Ιράν μέσω ενός στοχευμένου ναυτικού αποκλεισμού.
Από το «τέλος αποζημίωσης» στις επενδύσεις των κρατών του Κόλπου
Η αρχική ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές και στη ναυτιλιακή κοινότητα. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προτείνει την επιβολή ενός τέλους που θα αντιστοιχούσε στο 20% της αξίας των φορτίων των πλοίων που θα διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέχουν την ασφάλεια της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας οδού.
Η πρόταση αυτή, ωστόσο, εγκαταλείφθηκε γρήγορα. Σε νέα ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι μετά από συνομιλίες με ηγέτες χωρών της Μέσης Ανατολής αποφάσισε να αντικαταστήσει το τέλος με «τεράστιες» επενδυτικές και εμπορικές συμφωνίες προς όφελος της αμερικανικής οικονομίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επενδύσεις αυτές θα οδηγήσουν σε δημιουργία εργοστασίων, παραγωγικών μονάδων και νέων θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ, ενισχύοντας τη βιομηχανική βάση της χώρας.
Ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ, εξαίρεση μόνο για το Ιράν
Παρά την υπαναχώρηση στο οικονομικό σκέλος, ο Αμερικανός πρόεδρος διατήρησε τη σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, με εξαίρεση πλοία που συνδέονται με το Ιράν. Όπως ανέφερε, ο αποκλεισμός θα αφορά μόνο πλοία που κατευθύνονται προς ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια ή μεταφέρουν φορτία που σχετίζονται με το Ιράν.
«Το πετρέλαιο ρέει όπως ποτέ άλλοτε», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποδίδοντας την κατάσταση στη στρατιωτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Ουάσινγκτον δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Η τακτική των συνεχών ανατροπών
Η νέα αλλαγή στάσης εντάσσεται σε ένα μοτίβο αποφάσεων του Ντόναλντ Τραμπ που συχνά ξεκινούν με ιδιαίτερα επιθετικές εξαγγελίες και στη συνέχεια προσαρμόζονται μέσα από διαπραγματεύσεις.
Το τέλος 20% στα φορτία θα αποτελούσε μια πρωτοφανή παρέμβαση στη διεθνή ναυτιλία, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Από την περιοχή διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε απειλή περιορισμού της ναυσιπλοΐας παράγοντα αστάθειας για τις διεθνείς αγορές.
Με την αντικατάσταση του τέλους από επενδυτικές συμφωνίες, ο Τραμπ μεταφέρει το βάρος από έναν άμεσο εμπορικό περιορισμό σε ένα μοντέλο οικονομικής πίεσης και προσέλκυσης κεφαλαίων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το μήνυμα προς το Ιράν και οι ισορροπίες στον Κόλπο
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, η ανακοίνωση έχει σαφή γεωπολιτική στόχευση. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να διατηρήσει την πίεση προς την Τεχεράνη, χωρίς να δημιουργήσει μια ευρύτερη κρίση που θα επηρέαζε το παγκόσμιο εμπόριο και τις ενεργειακές τιμές.
Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής. Από τη μία πλευρά εξαρτώνται από την ασφάλεια της θαλάσσιας οδού του Ορμούζ και από την άλλη αποτελούν σημαντικούς επενδυτές στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η επιλογή του Τραμπ δείχνει ότι η οικονομική διάσταση της εξωτερικής πολιτικής παραμένει βασικό εργαλείο της κυβέρνησής του: αντί για άμεσες κυρώσεις που μπορεί να προκαλέσουν αναταράξεις, επιδιώκει συμφωνίες που παρουσιάζονται ως οικονομικά επωφελείς για την αμερικανική οικονομία.
