Με ευρεία πλειοψηφία και σε κλίμα έντονου πολιτικού διαλόγου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα στο Στρασβούργο το πακέτο των δύο κανονισμών που ενεργοποιούν τη δασμολογική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών, όπως αυτή αποτυπώθηκε στη κοινή δήλωση του Αυγούστου 2025.
Η απόφαση σηματοδοτεί την τελική ευρωβουλευτική έγκριση μιας συμφωνίας που φιλοδοξεί να αναδιαμορφώσει το πλαίσιο των διατλαντικών εμπορικών ροών, με στόχο τη μείωση εμπορικών εντάσεων αλλά και τη δημιουργία ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου συστήματος ανταλλαγών ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Ισχυρή πολιτική πλειοψηφία για το νέο εμπορικό πλαίσιο
Η κύρια νομοθετική πρόταση, που προβλέπει την κατάργηση των δασμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλα τα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, εγκρίθηκε με 440 ψήφους υπέρ, 151 κατά και 50 αποχές.
Η ίδια ρύθμιση ανοίγει παράλληλα την ευρωπαϊκή αγορά σε ευρύτερη γκάμα αμερικανικών θαλασσινών και γεωργικών προϊόντων, ενισχύοντας το σκέλος της πρόσβασης στην αγορά, το οποίο αποτέλεσε βασικό αντικείμενο της διαπραγμάτευσης.
Η δεύτερη πρόταση, που αφορά την παράταση της αναστολής δασμών για τις εισαγωγές αστακού από τις Ηνωμένες Πολιτείες – πλέον και σε μεταποιημένη μορφή – εγκρίθηκε με 444 ψήφους υπέρ, 152 κατά και 54 αποχές.
Οι δύο ψηφοφορίες αποτυπώνουν μια σαφή πολιτική πλειοψηφία υπέρ της εμπορικής προσέγγισης ΕΕ–ΗΠΑ, αν και δεν έλειψαν οι αντιρρήσεις από ευρωβουλευτές που προειδοποιούν για πιθανές πιέσεις σε ευαίσθητους κλάδους της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Σημαντικές εγγυήσεις: η ρήτρα λήξης και ο έλεγχος του 2029
Κεντρικό σημείο της διαπραγμάτευσης στο εσωτερικό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποτέλεσε η ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας της συμφωνίας.
Το σώμα επέβαλε τη λεγόμενη ρήτρα λήξης (sunset clause), σύμφωνα με την οποία το βασικό κανονιστικό πλαίσιο για τις βιομηχανικές και αγροδιατροφικές παραχωρήσεις θα λήξει αυτοδικαίως στις 31 Δεκεμβρίου 2029, εκτός αν αποφασιστεί παράταση με νέα νομοθετική πράξη.
Παράλληλα, έως τις 30 Ιουνίου 2029, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να παρουσιάσει συνολική έκθεση αξιολόγησης για τις επιπτώσεις της συμφωνίας σε κρίσιμους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η αξιολόγηση θα καλύπτει τη βιομηχανία, τη γεωργία και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και θα συνοδεύεται από πρόταση για το μέλλον του πλαισίου.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται πολιτικά κρίσιμη, καθώς διασφαλίζει ότι η εμπορική συμφωνία παραμένει υπό αναθεώρηση και δεν αποκτά μόνιμο χαρακτήρα χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Πίεση για αμοιβαιότητα στον χάλυβα και το αλουμίνιο
Ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της συμφωνίας αφορά τον τομέα του χάλυβα και του αλουμινίου, όπου οι εμπορικές εντάσεις ανάμεσα σε Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον έχουν επανειλημμένα οξυνθεί.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέταξε στο τελικό κείμενο ενισχυμένη ρήτρα αναστολής, η οποία δίνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη δυνατότητα να αναστείλει τις δασμολογικές παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ, εφόσον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 παραμένουν σε ισχύ αμερικανικοί δασμοί άνω του 15% σε παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να υποβάλει ειδική έκθεση προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έως την 1η Δεκεμβρίου 2026, αποτυπώνοντας την πορεία εφαρμογής και τις επιπτώσεις των μέτρων.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αντανακλά την πολιτική πίεση από κράτη-μέλη με ισχυρή βαριά βιομηχανία, τα οποία ζητούν σαφή εργαλεία αντίδρασης σε περίπτωση εμπορικών ανισορροπιών.
Μηχανισμός προστασίας για βιομηχανία και αγροτικό τομέα
Πέρα από τις ειδικές διατάξεις, το Κοινοβούλιο ενίσχυσε και το γενικό πλαίσιο προστασίας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Εισήχθη μηχανισμός διασφάλισης, ο οποίος επιτρέπει την ενεργοποίηση μέτρων προστασίας σε περίπτωση που η αύξηση των εισαγωγών από τις Ηνωμένες Πολιτείες προκαλέσει ή απειλήσει να προκαλέσει σοβαρή ζημία σε ευρωπαϊκούς παραγωγικούς κλάδους.
Ο μηχανισμός αυτός θεωρείται κομβικός για την πολιτική ισορροπία της συμφωνίας, καθώς επιχειρεί να συνδυάσει το άνοιγμα των αγορών με την προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης.
Πολιτικές αντιδράσεις στις Βρυξέλλες
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου και εισηγητής του φακέλου, Μπερντ Λάνγκε, χαιρέτισε την έγκριση της συμφωνίας, κάνοντας λόγο για μια δύσκολη αλλά αναγκαία πολιτική ισορροπία.
Σε ανάρτησή του ανέφερε ότι το Κοινοβούλιο πέτυχε σημαντικές βελτιώσεις στο τελικό κείμενο και διασφάλισε ουσιαστικά εργαλεία ελέγχου, υπό συνθήκες έντονης διαπραγματευτικής πίεσης.
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει συνεπής στις διεθνείς της δεσμεύσεις, τονίζοντας ότι η συμφωνία αποτελεί βήμα προς μια πιο σταθερή και προβλέψιμη διατλαντική εμπορική σχέση.
Όπως σημείωσε, η Ένωση βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στην πλήρη εφαρμογή της δέσμευσης για κατάργηση των δασμών στα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα.
Από το πολιτικό deal στην τελική νομοθέτηση
Η συμφωνία έχει τις ρίζες της στο πολιτικό πλαίσιο που διαμορφώθηκε στις 27 Ιουλίου 2025 στο Turnberry της Σκωτίας, όπου ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατέληξαν σε κοινή δήλωση αποκλιμάκωσης των εμπορικών εντάσεων.
Ακολούθησε η νομοθετική εξειδίκευση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 28 Αυγούστου 2025, η οποία μετέτρεψε το πολιτικό πλαίσιο σε δύο κανονιστικές προτάσεις που σήμερα βρίσκονται ένα βήμα πριν από την τελική τους υιοθέτηση.
Το επόμενο βήμα της διαδικασίας
Μετά την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το επόμενο και τυπικά τελευταίο στάδιο είναι η επικύρωση από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μετά τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ, ολοκληρώνοντας έναν πολυετή κύκλο διαπραγματεύσεων για τη διαμόρφωση του νέου διατλαντικού εμπορικού πλαισίου.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης γεωοικονομικής έντασης, η συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ αναδεικνύεται σε κρίσιμο τεστ ισορροπίας ανάμεσα στο άνοιγμα των αγορών και την ανάγκη προστασίας των ευρωπαϊκών παραγωγικών συμφερόντων.
