Η στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ κατά του Ιράν, οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και το ενδεχόμενο μιας νέας συμφωνίας βρέθηκαν στο επίκεντρο των δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιχείρησε να εξηγήσει το σκεπτικό πίσω από τις αμερικανικές ενέργειες στη Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα αύξησε την πίεση προς το ιρανικό καθεστώς.
Ο Αμερικανός πρόεδρος συνδύασε αναφορές στο παρελθόν των αμερικανικών επεμβάσεων με σαφείς προειδοποιήσεις για το μέλλον των συνομιλιών, την ώρα που δημοσιεύματα των New York Times και Axios αποκαλύπτουν ότι ο Λευκός Οίκος απέστειλε μια αυστηρότερη εκδοχή του υπό διαπραγμάτευση μνημονίου προς την Τεχεράνη.
«Δεν έπρεπε να είμαστε εκεί» – Η αναδρομή του Τραμπ στους πολέμους της Μέσης Ανατολής
Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε στη γνωστή του κριτική απέναντι στις αμερικανικές στρατιωτικές επεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τον πόλεμο στο Ιράκ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χαρακτήρισε λανθασμένες τις επιλογές που οδήγησαν σε πολυετείς πολεμικές εμπλοκές στην περιοχή, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον δεν έπρεπε εξαρχής να βρεθεί σε τέτοιες συγκρούσεις.
Παράλληλα, όμως, υπερασπίστηκε τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις των βομβαρδιστικών B-2 πριν από εννέα μήνες απέτρεψαν την απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, χωρίς εκείνα τα πλήγματα η κατάσταση στη Μέση Ανατολή θα ήταν σήμερα εντελώς διαφορετική, καθώς το Ιράν θα είχε ήδη καταφέρει να αποκτήσει πυρηνικές δυνατότητες.
Η στρατηγική των ΗΠΑ και η επιλογή να μην διαλυθεί ο στρατός ξηράς
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν οι αποκαλύψεις του Τραμπ για τον τρόπο με τον οποίο επιλέχθηκαν οι στόχοι των αμερικανικών επιθέσεων.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ απέφυγαν να πλήξουν με την ίδια ένταση τον ιρανικό στρατό ξηράς, θεωρώντας ότι αποτελεί έναν πιο «μετριοπαθή» θεσμό σε σχέση με άλλους πυλώνες εξουσίας του καθεστώτος.
Αντίθετα, όπως ανέφερε, το ναυτικό και η αεροπορία του Ιράν υπέστησαν συντριπτικά πλήγματα.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η ολοκληρωτική καταστροφή όλων των κρατικών δομών μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια αποσταθεροποίηση μιας χώρας, επικαλούμενος παραδείγματα από προηγούμενες πολεμικές επιχειρήσεις όπου τα κράτη αδυνατούσαν να ανακάμψουν για δεκαετίες.
Η «κόκκινη γραμμή» των πυρηνικών
Παρά τις διακυμάνσεις στις συνομιλίες, ο Λευκός Οίκος εξακολουθεί να παρουσιάζει το πυρηνικό πρόγραμμα ως το μοναδικό ζήτημα στο οποίο δεν υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία είναι η οριστική διασφάλιση πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα ούτε άμεσα ούτε μέσω έμμεσων μηχανισμών.
Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς Ιρανοί αξιωματούχοι δεν έχουν μέχρι στιγμής επιβεβαιώσει δημοσίως ότι αποδέχονται έναν τέτοιο όρο, γεγονός που διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εντάσεων στις διαπραγματεύσεις.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών, δηλώνοντας ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε μια συμφωνία, αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να πιεστεί χρονικά προκειμένου να κλείσει μια συμφωνία με οποιοδήποτε κόστος.
Το νέο τελεσίγραφο προς την Τεχεράνη
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσαν οι New York Times και το Axios, ο Τραμπ εμφανίζεται δυσαρεστημένος τόσο με την αργή ανταπόκριση της ιρανικής ηγεσίας όσο και με ορισμένες προβλέψεις του υπό διαπραγμάτευση πλαισίου.
Ειδικότερα, εκφράζει επιφυλάξεις για τη δυνατότητα αποδέσμευσης παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την κριτική που είχε ασκήσει επί χρόνια στη συμφωνία της εποχής του Μπαράκ Ομπάμα.
Ως αποτέλεσμα, η αμερικανική πλευρά απέστειλε μια αναθεωρημένη και αυστηρότερη εκδοχή του μνημονίου κατανόησης προς την Τεχεράνη, με στόχο να επιταχύνει τις αποφάσεις της ιρανικής ηγεσίας.
Ο ρόλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και το αδιέξοδο των συνομιλιών
Καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων φαίνεται να είναι η διαδικασία έγκρισης της συμφωνίας από τον αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η επικοινωνία με την κορυφή της ιρανικής εξουσίας αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη, γεγονός που καθυστερεί την αξιολόγηση των αμερικανικών προτάσεων και επιμηκύνει το διπλωματικό θρίλερ.
Η νέα πρόταση της Ουάσιγκτον φέρεται να επιδιώκει μια αρχική συμφωνία που θα προβλέπει τον τερματισμό της στρατιωτικής εκστρατείας ΗΠΑ και Ισραήλ με αντάλλαγμα την άρση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.
Τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα, μεταξύ των οποίων και το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος, θα παραπεμφθούν σε δεύτερη φάση διαπραγματεύσεων.
Το μήνυμα Τραμπ: Συμφωνία ή νέα κλιμάκωση
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο των τελευταίων δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ ήταν η προσπάθειά του να συνδυάσει την πίεση με την προοπτική μιας διπλωματικής διευθέτησης.
Από τη μία πλευρά, υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις κινούνται προς θετική κατεύθυνση. Από την άλλη, διατύπωσε μια σαφή προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η αποτυχία των συνομιλιών θα οδηγήσει σε διαφορετικού τύπου αμερικανική απάντηση.
Καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παραμένουν ρευστές, η νέα αμερικανική πρόταση και οι δηλώσεις του Τραμπ δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διατηρήσει ταυτόχρονα ανοικτούς τους διαύλους της διπλωματίας και την απειλή περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης, σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις της αντιπαράθεσης με το Ιράν.
