18 Νοέ 2026

Δείτε επίσης

  • Home
  • Κόσμος
  • Η Κάγια Κάλας εκτός διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία – Το διπλωματικό Βατερλό στο Δουβλίνο

Η Κάγια Κάλας εκτός διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία – Το διπλωματικό Βατερλό στο Δουβλίνο

Image

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας ήθελε να αναλάβει την εκπροσώπηση της ΕΕ στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τη Ρωσία.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν, όμως, διαφορετικό δρόμο, συμφωνώντας σε μια ευρύτερη διαπραγματευτική ομάδα με τη συμμετοχή των ισχυρότερων ευρωπαϊκών χωρών. Η Κάγια Κάλας βρέθηκε εκτός του σχήματος, παρά το γεγονός ότι είχε διεκδικήσει ανοιχτά τον κεντρικό ρόλο. Η απόφαση αποκαλύπτει τις βαθιές διαφωνίες στην ευρωπαϊκή ηγεσία για τον χειρισμό του πολέμου στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Μόσχα.

Η εξέλιξη στο Δουβλίνο αποτελεί σημαντική πολιτική υποχώρηση για την Εσθονή αξιωματούχο, η οποία είχε υποστηρίξει ότι η θέση της ως Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας της έδινε το δικαίωμα να εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.

Η επιλογή των Ευρωπαίων ηγετών, ωστόσο, δεν ήταν αυτή που επιθυμούσε. Ο Αντόνιο Κόστα και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιβεβαίωσαν ότι η ευρωπαϊκή εκπροσώπηση θα στηριχθεί στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στις πέντε χώρες του λεγόμενου σχήματος E5: Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία και Πολωνία.

Η Κάλας δεν συμπεριλήφθηκε στην ειδική διαπραγματευτική ομάδα, παρότι η ίδια θεωρούσε ότι ο θεσμικός της ρόλος την καθιστούσε την καταλληλότερη επιλογή. Το αποτέλεσμα ήταν να περιοριστεί η προσωπική της παρουσία στην πρώτη γραμμή μιας διαδικασίας που αφορά άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Το παρασκήνιο της ευρωπαϊκής απόφασης – The Guardian.

Το παρασκήνιο της απόφασης και το E5+

Η διαφωνία για το ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις συνομιλίες με τη Μόσχα είχε αρχίσει αρκετές εβδομάδες νωρίτερα. Η αμερικανική πρωτοβουλία για την προώθηση ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έφερε στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος θα μιλά εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ποιος θα διασφαλίζει ότι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα θα ληφθούν υπόψη σε μια ενδεχόμενη συμφωνία;

Η Κάλας είχε διεκδικήσει ανοιχτά τον ρόλο. Στις 13 Νοεμβρίου, μιλώντας στο Δουβλίνο, υπενθύμισε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες την είχαν επιλέξει το 2024 για να εκπροσωπεί την ΕΕ στην εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια, γνωρίζοντας ότι κάποια στιγμή θα χρειάζονταν διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.

«Δεν εκπροσωπώ τον εαυτό μου. Εκπροσωπώ τους 27», ήταν το μήνυμα που έστειλε, επιμένοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει ισχυρή παρουσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Η ίδια αναγνώρισε, πάντως, ότι η Μόσχα δεν επιθυμεί να τη δει ως συνομιλήτρια. «Οι Ρώσοι δεν με θέλουν», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει στη Ρωσία να επιλέγει ποιος θα την εκπροσωπεί.

Η τελική επιλογή των ηγετών ήταν διαφορετική. Σύμφωνα με τον Αντόνιο Κόστα, η ευρωπαϊκή ομάδα θα αποτελείται από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις πέντε χώρες της E5, οι οποίες συμμετέχουν στον ευρύτερο συνασπισμό των προθύμων για τη στήριξη της Ουκρανίας.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Βρετανία αποκτούν κεντρική θέση στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής παρουσίας. Η επιλογή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η Βρετανία δεν είναι μέλος της ΕΕ, αλλά παραμένει βασικός παράγοντας στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ασφάλειας.

Η απάντηση της Κάλας: «Έτσι αποφάσισαν οι ηγέτες»

Η πιο αποκαλυπτική στιγμή ήρθε στις 16 Νοεμβρίου, όταν η Κάλας ρωτήθηκε στις Βρυξέλλες εάν συμμετέχει στη διαπραγματευτική ομάδα που συμφωνήθηκε στο Δουβλίνο.

Η απάντησή της ήταν χαρακτηριστικά συγκρατημένη: «Οι ηγέτες έτσι αποφάσισαν. Είναι δική τους απόφαση».

Έσπευσε, ωστόσο, να διευκρινίσει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τον ρόλο της στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την Ουκρανία. Υπενθύμισε ότι διαθέτει το Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών, το οποίο συνεδριάζει κάθε μήνα, καθώς και τους ειδικούς της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης που έχουν εμπειρία στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.

Η Κάλας υπογράμμισε ότι θα συνεχίσει να εργάζεται πάνω στην ουσία των ευρωπαϊκών θέσεων, ανεξάρτητα από τη σύνθεση της ειδικής ομάδας.

Η διατύπωσή της έχει σημασία. Η ίδια δεν αμφισβήτησε δημόσια την απόφαση, αλλά κατέστησε σαφές ότι η απουσία της από την ομάδα δεν σημαίνει πως αποδέχεται την αποδυνάμωση του θεσμικού της ρόλου.

Οι λόγοι που αποδυνάμωσαν τη διαπραγματευτική της θέση

Η απομάκρυνση της Κάλας από την πρώτη γραμμή των συνομιλιών δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην προσωπική αντίθεση της Μόσχας. Η Ρωσία έχει προφανώς λόγους να προτιμά έναν συνομιλητή με διαφορετικές θέσεις απέναντι στον πόλεμο, αλλά η τελική απόφαση ανήκε στους Ευρωπαίους ηγέτες.

Στο εσωτερικό της ΕΕ υπήρχαν διαφορετικές προσεγγίσεις για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί η Ρωσία. Ορισμένοι ηγέτες θεωρούν ότι η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ώστε να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον.

Άλλοι, με την Εσθονία και τις υπόλοιπες χώρες της Βαλτικής στην πρώτη γραμμή, επιμένουν ότι οποιαδήποτε διπλωματική προσέγγιση χωρίς προηγούμενες ρωσικές παραχωρήσεις θα αποτελούσε στρατηγικό λάθος.

Η Κάλας έχει ταυτιστεί με τη δεύτερη προσέγγιση. Η σκληρή γραμμή της απέναντι στη Μόσχα αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της πολιτικής της ταυτότητας, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο μπορεί να αναλάβει έναν ρόλο που απαιτεί διαπραγματευτική ευελιξία.

Υπάρχουν, επίσης, επικρίσεις για τον τρόπο με τον οποίο προωθεί ορισμένες πρωτοβουλίες, καθώς και για την ανάγκη καλύτερου συντονισμού με τις εθνικές κυβερνήσεις. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες αιτιάσεις δεν αρκούν από μόνες τους για να τεκμηριώσουν ότι υπήρξε οργανωμένη προσπάθεια πολιτικής απομόνωσής της.

Οι δηλώσεις για τη Ρωσία που επιστρέφουν ως μπούμερανγκ

Το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα για την Κάλας είναι ότι οι δημόσιες τοποθετήσεις της έχουν διαμορφώσει ένα ιδιαίτερα σαφές προφίλ απέναντι στη Ρωσία. Η στάση αυτή μπορεί να ενισχύει τη θέση της στις χώρες που αντιμετωπίζουν τη Μόσχα ως άμεση απειλή, αλλά δυσκολεύει την προσπάθεια να εμφανιστεί ως ουδέτερη ή ευέλικτη διαπραγματεύτρια.

Οι δηλώσεις της τους τελευταίους μήνες αποτυπώνουν αυτή την προσέγγιση.

30 Απριλίου 2026 – «Δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στην κανονικότητα»

Κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στην Εσθονία, η Κάλας δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να ταπεινωθεί παρακαλώντας τη Ρωσία να ξεκινήσει απευθείας συνομιλίες.

Επανέλαβε, μάλιστα, ότι δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή σε σχέσεις κανονικότητας με τη Μόσχα ακόμη και μετά τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Η θέση αυτή αποτυπώνει την αντίθεσή της στην αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία χωρίς προηγούμενες εγγυήσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά του Κρεμλίνου.

29 Ιανουαρίου 2026 – «Ο Πούτιν πρέπει να κάνει παραχωρήσεις»

Όταν εντάθηκε η συζήτηση για την ανάγκη επαναλειτουργίας των ευρωπαϊκών διαύλων επικοινωνίας με το Κρεμλίνο, η Κάλας απέρριψε την ιδέα να εμφανιστεί η ΕΕ ως πλευρά που επιδιώκει συνομιλίες με οποιοδήποτε τίμημα.

«Δεν μπορούμε να είμαστε εμείς αυτοί που θα πηγαίνουν στη Ρωσία και θα λένε: μιλήστε μας», ήταν η χαρακτηριστική τοποθέτησή της.

Υποστήριξε ότι ο Πούτιν πρέπει να προχωρήσει σε συγκεκριμένες παραχωρήσεις προτού η Ευρώπη αναλάβει πρωτοβουλία για απευθείας επικοινωνία.

17 Μαρτίου 2026 – Το «όχι» στην εξομάλυνση των σχέσεων

Η Κάλας απέρριψε την πρόταση του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ για αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία και επαναφορά της πρόσβασης σε φθηνή ρωσική ενέργεια.

Ο Ντε Βέβερ είχε υποστηρίξει ότι η Ευρώπη πρέπει να επιδιώξει μια συμφωνία με τη Μόσχα, καθώς η συνέχιση της σύγκρουσης χωρίς πλήρη αμερικανική υποστήριξη δημιουργεί σοβαρά προβλήματα.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας απάντησε ότι δεν διαπιστώνει αντίστοιχη διάθεση μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών και προειδοποίησε ότι η επιστροφή στην κανονικότητα θα μπορούσε να ενθαρρύνει νέους πολέμους.

16 Νοεμβρίου 2026 – «Οι ρωσικές απαιτήσεις είναι παράλογες»

Λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Δουβλίνου, η Κάλας χαρακτήρισε παράλογες τις ρωσικές απαιτήσεις στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.

Υποστήριξε ότι η πρώτη προτεραιότητα της διαπραγματευτικής ομάδας πρέπει να είναι η εξασφάλιση κατάπαυσης του πυρός και ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί μαξιμαλιστικές θέσεις ως πρόσχημα για να παρατείνει τον πόλεμο.

Η τοποθέτηση αυτή επιβεβαίωσε ότι, παρά τον αποκλεισμό της από το ειδικό σχήμα, η ίδια εξακολουθεί να υποστηρίζει μια στρατηγική πίεσης προς τη Ρωσία πριν από οποιαδήποτε συνολική συμφωνία.

Η Μελόνι, ο Μακρόν και οι διαφορετικές σχολές σκέψης στην Ευρώπη

Πίσω από την υπόθεση της Κάλας βρίσκεται μια ευρύτερη πολιτική σύγκρουση για το μέλλον της ευρωπαϊκής διπλωματίας.

Η Τζόρτζια Μελόνι και ο Εμανουέλ Μακρόν έχουν υποστηρίξει την ανάγκη να υπάρξει απευθείας ευρωπαϊκή επικοινωνία με τη Ρωσία. Η θέση τους βασίζεται στην εκτίμηση ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διαμορφώνει την πολιτική της για τον τερματισμό του πολέμου αποκλειστικά μέσω της αμερικανικής διπλωματίας.

Απέναντι σε αυτή την προσέγγιση βρίσκονται χώρες όπως η Εσθονία, η Λιθουανία και η Πολωνία, που θεωρούν ότι η έναρξη διαλόγου χωρίς προηγούμενες δεσμεύσεις από τη Μόσχα θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποχώρηση των ευρωπαϊκών θέσεων.

Η επιλογή του E5+ επιχειρεί να συνδυάσει αυτές τις διαφορετικές προσεγγίσεις, δίνοντας ρόλο στις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις και στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

Η συμμετοχή της Ιταλίας είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς η Μελόνι έχει υποστηρίξει την επαναλειτουργία των διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει εγκαταλείψει τη στήριξη προς την Ουκρανία.

Δεν υπάρχει, πάντως, τεκμηριωμένη δημόσια απόδειξη ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός προκάλεσε προσωπικά τον αποκλεισμό της Κάλας ή ότι έθεσε ως όρο τη μη συμμετοχή της.

Το πραγματικό διακύβευμα για την ευρωπαϊκή διπλωματία

Η υπόθεση της Κάλας αναδεικνύει ένα διαχρονικό πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: τη διαφορά ανάμεσα στη θεσμική εκπροσώπηση και την πραγματική πολιτική ισχύ.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος είναι αρμόδια για την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια της ΕΕ. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών διατηρούν τον αποφασιστικό λόγο στις μεγάλες στρατηγικές επιλογές, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν την ειρήνη, την άμυνα και τις σχέσεις με τη Ρωσία.

Η Κάλας μπορεί να συνεχίσει να συντονίζει τους υπουργούς Εξωτερικών, να διαμορφώνει προτάσεις και να εκπροσωπεί τις συμφωνημένες θέσεις των 27. Δεν μπορεί, όμως, να επιβάλει στους ηγέτες ποιος θα συμμετάσχει σε μια διαπραγματευτική διαδικασία τέτοιας σημασίας.

Το ερώτημα είναι εάν ο αποκλεισμός της θα παραμείνει μια ειδική επιλογή για τις συνομιλίες σχετικά με την Ουκρανία ή θα αποτελέσει αφετηρία ευρύτερης αποδυνάμωσης της πολιτικής της επιρροής.

Για την ώρα, η Κάλας παραμένει στο αξίωμά της και επιμένει στη σκληρή γραμμή απέναντι στη Μόσχα. Το πολιτικό μήνυμα, ωστόσο, από το Δουβλίνο ήταν σαφές: στις πιο κρίσιμες διαπραγματεύσεις για την ασφάλεια της Ευρώπης, οι ηγέτες δεν είναι διατεθειμένοι να παραχωρήσουν τον έλεγχο των αποφάσεων μόνο και μόνο επειδή το επιβάλλει η θεσμική ιεραρχία.

Δείτε επίσης