18 Νοέ 2026

Δείτε επίσης

  • Home
  • Πολιτισμός
  • Cambridge Dictionary: Το «human» λέξη της χρονιάς 2026 – Ο φόβος της ΤΝ και τα όρια μεταξύ ανθρώπων και μηχανών

Cambridge Dictionary: Το «human» λέξη της χρονιάς 2026 – Ο φόβος της ΤΝ και τα όρια μεταξύ ανθρώπων και μηχανών

Image

Το επίθετο «human» (ανθρώπινος, ανθρώπινη, ανθρώπινο) επέλεξε το Cambridge Dictionary ως λέξη της χρονιάς για το 2026, αποτυπώνοντας έναν από τους μεγαλύτερους προβληματισμούς της εποχής: τι είναι εκείνο που εξακολουθεί να ξεχωρίζει τον άνθρωπο από μια μηχανή που μπορεί να σκέφτεται, να δημιουργεί, να επικοινωνεί και να παίρνει αποφάσεις.

Η επιλογή του βρετανικού λεξικού έρχεται σε μια χρονιά κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη έχει περάσει από το πεδίο της τεχνολογικής καινοτομίας στην καθημερινότητα, στην εκπαίδευση, στην εργασία και στην παραγωγή γνώσης. Ταυτόχρονα, εντείνονται οι ανησυχίες για την αντικατάσταση εργαζομένων, την υποχώρηση της ανθρώπινης δημιουργικότητας και την εξάρτηση από συστήματα που αναλαμβάνουν ολοένα περισσότερες λειτουργίες.

Το Cambridge Dictionary ορίζει τη λέξη «human» ως το επίθετο που περιγράφει την κατοχή των ιδιοτήτων, των ελαττωμάτων και των συναισθημάτων που χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους, σε αντιδιαστολή με τους θεούς, τα ζώα ή τις μηχανές. Πρόκειται για έναν ορισμό που αποκτά νέα σημασία σε μια εποχή κατά την οποία η διάκριση ανάμεσα στο ανθρώπινο και το τεχνητό γίνεται όλο και πιο δύσκολη.

Η Φραντσέσκα Γούντγουορντ, λεξικογράφος που συμμετέχει στο έργο του Cambridge Dictionary, εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η λέξη αποτυπώνει με ακρίβεια το «πνεύμα της εποχής» για το 2026. Όπως σημείωσε, οι άνθρωποι αναρωτιούνται όλο και περισσότερο τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, κυρίως εξαιτίας των φόβων ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αντικαταστήσει επαγγελματικές δραστηριότητες και ολόκληρες κατηγορίες εργαζομένων.

Από το human-made στον φόβο της αντικατάστασης

Η επιλογή δεν βασίστηκε μόνο στη θεωρητική συζήτηση γύρω από την ανθρώπινη φύση. Οι λεξικογράφοι του Cambridge παρατήρησαν ότι αυξάνεται η χρήση της λέξης σε σύνθετες εκφράσεις όπως «human-made» (φτιαγμένο από άνθρωπο) και «human author» (ανθρώπινος δημιουργός ή συγγραφέας).

Η γλωσσική αυτή μετατόπιση έχει ιδιαίτερη σημασία. Όταν χρειάζεται να διευκρινίσουμε ότι ένα κείμενο, ένα έργο ή ένα προϊόν δημιουργήθηκε από άνθρωπο, σημαίνει ότι η ανθρώπινη προέλευση παύει να θεωρείται αυτονόητη. Η ανάγκη να δηλώνεται ρητά ότι κάτι είναι ανθρώπινο αντανακλά την εξάπλωση της παραγωγής περιεχομένου από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Στην πραγματικότητα, η λέξη «human» αποκτά έναν πρόσθετο ρόλο: λειτουργεί ως ένδειξη αυθεντικότητας. Σε έναν ψηφιακό κόσμο όπου εικόνες, κείμενα, μουσική και βίντεο μπορούν να παράγονται από αλγορίθμους, η ανθρώπινη συμμετοχή γίνεται ένα χαρακτηριστικό που χρειάζεται να αναγνωρίζεται και ενδεχομένως να πιστοποιείται.

Τι μας ξεχωρίζει από την τεχνητή νοημοσύνη;

Ο Τομ Μακλίλαντ, ειδικός στη φιλοσοφία της επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, θεωρεί ότι η επιλογή είναι ιδιαίτερα εύστοχη, επειδή η ίδια η αντίληψή μας για την ανθρωπότητα βρίσκεται σε περίοδο αλλαγής.

«Προσπαθούμε να κατανοήσουμε τη διαφορά ανάμεσα σε έναν ανθρώπινο νου και έναν τεχνητό νου, ανάμεσα σε έμβια όντα όπως εμείς και σε τεχνητά όντα που κατευθυνόμαστε να δημιουργήσουμε. Τι είναι αυτό που μας διακρίνει; Η συνείδηση, η δημιουργικότητα ή η ενσυναίσθηση;», αναρωτήθηκε.

Τα ερωτήματα αυτά έχουν ξεπεράσει τα όρια των πανεπιστημιακών και επιστημονικών συζητήσεων. Αφορούν πλέον την εκπαίδευση, την τέχνη, τη δημοσιογραφία, την αγορά εργασίας και την ίδια την έννοια της πνευματικής δημιουργίας.

Στο πεδίο της δημοσιογραφίας, για παράδειγμα, η συζήτηση για την ανθρώπινη δημιουργία και την αξιοπιστία των κειμένων έχει ήδη αποκτήσει πρακτικές διαστάσεις. Χαρακτηριστικές είναι οι υποθέσεις που έχουν απασχολήσει διεθνή μέσα ενημέρωσης, όπως καταγράφεται και στο ρεπορτάζ για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία. Αντίστοιχα, η συζήτηση για την αναγνώριση κειμένων που παράγονται από AI δείχνει πόσο δύσκολη γίνεται η διάκριση ανάμεσα στην ανθρώπινη και την αλγοριθμική παραγωγή γνώσης.

Agent, FOBO και dusking: Οι άλλες λέξεις της χρονιάς

Ανάμεσα στις υπόλοιπες υποψηφιότητες για τη λέξη της χρονιάς βρέθηκε το «agent», ένας όρος που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στην τεχνολογική βιομηχανία.

Περιγράφει ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να εκτελεί σύνθετες λειτουργίες, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να παίρνει αποφάσεις χωρίς συνεχή ανθρώπινη παρέμβαση. Οι λεγόμενοι AI agents αποτελούν το επόμενο μεγάλο βήμα στην εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς μετακινούν το ενδιαφέρον από τα συστήματα που απαντούν σε ερωτήσεις σε συστήματα που μπορούν να αναλαμβάνουν και να ολοκληρώνουν εργασίες.

Το Cambridge Dictionary εξετάζει επίσης την πιθανότητα να εντάξει στο λεξιλόγιό του τον όρο FOBO, από τα αρχικά των λέξεων Fear of Becoming Obsolete. Πρόκειται για τον φόβο ότι κάποιος θα καταστεί επαγγελματικά ξεπερασμένος, επειδή η δουλειά του μπορεί να εκτελείται πλέον από ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης.

Το FOBO περιγράφει μια ανησυχία που αποκτά όλο και μεγαλύτερη κοινωνική διάσταση: την αβεβαιότητα για το μέλλον της εργασίας, την αξία των επαγγελματικών δεξιοτήτων και τη δυνατότητα των εργαζομένων να προσαρμοστούν στις τεχνολογικές αλλαγές.

Στον αντίποδα αυτής της αγωνίας βρίσκεται το «dusking», μια λέξη που περιγράφει την πρακτική του να παρακολουθεί κάποιος τη δύση του ήλιου, τη στιγμή που το φυσικό φως μετατρέπεται σταδιακά σε σκοτάδι, προκειμένου να χαλαρώσει και να αποφορτιστεί.

Η πρακτική, που συνδέεται με ολλανδική παράδοση, επανέρχεται ως ένας τρόπος επανασύνδεσης με τη φύση και απομάκρυνσης από τη συνεχή ψηφιακή δραστηριότητα.

Στις υπόλοιπες υποψηφιότητες περιλαμβανόταν και το «wholesome», που περιγράφει κάτι θετικό για τη σωματική, ηθική ή συναισθηματική ευεξία, καθώς και το «analogue», που παραπέμπει σε εμπειρίες και αντικείμενα έξω από τον ψηφιακό κόσμο.

Από το «hallucinate» στο «human»

Η φετινή επιλογή εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στις επιλογές των μεγάλων λεξικών. Η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει πλέον όχι μόνο τη γλώσσα της τεχνολογίας, αλλά και τις λέξεις με τις οποίες περιγράφουμε την κοινωνία και τις αλλαγές της.

Το 2023, το Collins Dictionary είχε επιλέξει ως λέξη της χρονιάς το «AI», ενώ το Cambridge Dictionary είχε αναδείξει το «hallucinate», αναφερόμενο στην τάση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης να παράγουν ανακριβείς ή επινοημένες πληροφορίες παρουσιάζοντάς τες ως αληθείς.

Το 2025, το Cambridge είχε επιλέξει το «parasocial», που περιγράφει την αίσθηση προσωπικής σύνδεσης με ένα διάσημο πρόσωπο ή έναν φανταστικό χαρακτήρα, χωρίς να υπάρχει πραγματική προσωπική σχέση.

Για το 2026, το λεξικό πρόσθεσε επίσης νέες εκφράσεις και όρους της ψηφιακής κουλτούρας, όπως το «aura farming», που περιγράφει την προσπάθεια κάποιου να προβάλλει μια εντυπωσιακή και ελκυστική προσωπικότητα, και το «looksmaxxing», την επιδίωξη της βελτίωσης της εξωτερικής εμφάνισης.

Η επιλογή, πάντως, του «human» έχει μια διαφορετική βαρύτητα. Για πρώτη φορά, η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη οδηγεί τόσο καθαρά σε μια λέξη που δεν περιγράφει μια νέα τεχνολογία, αλλά την ανάγκη να επαναπροσδιοριστεί ο άνθρωπος απέναντί της.

Το ερώτημα που αφήνει πίσω της η επιλογή του Cambridge Dictionary είναι τελικά απλό και δύσκολο μαζί: σε έναν κόσμο όπου οι μηχανές μπορούν να γράφουν, να δημιουργούν, να συνομιλούν και να αποφασίζουν, ποια ανθρώπινα χαρακτηριστικά θα εξακολουθήσουν να έχουν μοναδική αξία;

Δείτε επίσης