Η πιο ασυνήθιστη διπλωματική συνάντηση των τελευταίων δεκαετιών ετοιμάζεται να πραγματοποιηθεί αύριο, Πέμπτη, στη Σεντζέν της Κίνας. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα βρεθούν στο ίδιο τραπέζι, σε μια τριμερή σύνοδο κορυφής που ενδέχεται να επηρεάσει τις ισορροπίες στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, την Ασία και το διεθνές σύστημα ασφαλείας. Το βασικό ερώτημα είναι εάν οι τρεις ηγέτες θα επιχειρήσουν να διαμορφώσουν ένα νέο πλαίσιο συνεννόησης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων και, κυρίως, εάν αυτό θα γίνει με όρους που θα αφήνουν εκτός τις χώρες τις οποίες αφορούν άμεσα οι αποφάσεις τους.
Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει ανοιχτός, η αμερικανοϊρανική σύγκρουση απειλεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρο τον Κόλπο και η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Κίνας για την οικονομική και τεχνολογική κυριαρχία συνεχίζεται. Παράλληλα, η Ευρώπη παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, φοβούμενη ότι μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα ασφαλείας που θα έχει συμφωνηθεί χωρίς τη δική της συμμετοχή.
Το ιστορικό προηγούμενο που επανέρχεται στις συζητήσεις είναι η πρόταση για μια τριμερή συνάντηση Τραμπ, Σι και Πούτιν, η οποία είχε αρχικά προκαλέσει έντονες αντιδράσεις λόγω της απουσίας του Βολοντίμιρ Ζελένσκι από το τραπέζι των πιθανών διαπραγματεύσεων.
Η συνάντηση Σι – Πούτιν πριν από το μεγάλο ραντεβού
Ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε σήμερα, Τετάρτη, τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σεντζέν, μία ημέρα πριν από την προγραμματισμένη συνάντησή τους με τον Αμερικανό πρόεδρο. Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), η οποία συγκεντρώνει 21 οικονομίες της περιοχής.
Πρόκειται για την πέμπτη επαφή τους μέσα στο 2026, συμπεριλαμβανομένης μιας τηλεδιάσκεψης, γεγονός που αποτυπώνει την πυκνότητα των σχέσεων Πεκίνου και Μόσχας. Η σημερινή συνάντηση είχε διπλό περιεχόμενο: αφενός την ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας και αφετέρου τον συντονισμό των δύο πλευρών ενόψει της συνάντησης με τον Τραμπ.
Στις συνομιλίες με τη συμμετοχή των αντιπροσωπειών αναμένεται να εξεταστούν η ενέργεια, οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές, η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη. Στη συνέχεια, οι δύο πρόεδροι θα συζητήσουν σε πιο περιορισμένο σχήμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, μεταξύ των οποίων η Ουκρανία και η κορεατική χερσόνησος.
Ο Πούτιν δήλωσε ότι προσδοκά μια συνάντηση «μεγάλης χρησιμότητας», επιχειρώντας παράλληλα να παρουσιάσει τη Ρωσία ως δύναμη που εξακολουθεί να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις.
Μιλώντας σε επιχειρηματικούς παράγοντες στη Σεντζέν, υποστήριξε ότι οι δυτικές κυρώσεις, παρά τη διάρκεια και την έκτασή τους, δεν κατάφεραν να καταστρέψουν τη ρωσική οικονομία. Απέρριψε επίσης τις πολιτικές που βασίζονται στην απομόνωση και στα τελεσίγραφα, στέλνοντας ένα μήνυμα προς την Ουάσιγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η νέα Γιάλτα και ο φόβος της Ευρώπης
Η σύγκριση με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945 έχει ήδη αρχίσει να κυριαρχεί στις αναλύσεις για την επικείμενη σύνοδο.
Τότε, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συζήτησαν τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική της Ευρώπης και τις σφαίρες επιρροής των νικητών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι αποφάσεις τους επηρέασαν καθοριστικά την τύχη των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και διαμόρφωσαν το πλαίσιο της μεταπολεμικής αντιπαράθεσης μεταξύ Δύσης και Σοβιετικής Ένωσης.
Σήμερα, η αναλογία δεν αφορά απλώς την παρουσία τριών ηγετών με τεράστια στρατιωτική και οικονομική ισχύ. Αφορά κυρίως το ενδεχόμενο να επιχειρηθεί μια νέα κατανομή ρόλων και επιρροής σε έναν κόσμο όπου οι παραδοσιακές ισορροπίες έχουν αποδυναμωθεί.
Η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της ανησυχίας. Ο Ζελένσκι δεν θα συμμετάσχει στη συνάντηση, παρότι η χώρα του ενδέχεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά αντικείμενα των συνομιλιών. Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει θέση στο συγκεκριμένο τριμερές σχήμα, παρά το γεγονός ότι οι συνέπειες οποιασδήποτε συμφωνίας για τον πόλεμο θα επηρεάσουν άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Το Κίεβο γνωρίζει ότι μια συμφωνία μεταξύ Τραμπ και Πούτιν, με την Κίνα να λειτουργεί ως συνομιλητής ή εγγυητής, θα μπορούσε να δημιουργήσει ασφυκτικές πιέσεις για εδαφικές και πολιτικές παραχωρήσεις.
Η πρόσφατη συζήτηση για το μέλλον του Ντονμπάς και τη σύνδεση της ουκρανικής εδαφικής κυριαρχίας με τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ καθιστά το ενδεχόμενο ακόμη πιο ανησυχητικό. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αμερικανική πρόταση για το Ντονμπάς και την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
Τι θέλει ο καθένας από τους τρεις ηγέτες
Πίσω από τη συμβολική εικόνα της κοινής συνάντησης βρίσκονται τρεις διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις.
Ο Τραμπ αναζητεί μια διπλωματική νίκη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος φθάνει στην Κίνα έχοντας υποστεί σοβαρή πολιτική ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών της κυβέρνησής του για το υπόλοιπο της θητείας.
Μια συμφωνία με τη Ρωσία και την Κίνα ή, έστω, η έναρξη μιας διαδικασίας συνεννόησης για τα πυρηνικά όπλα και τις διεθνείς συγκρούσεις θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό επικοινωνιακό και πολιτικό κέρδος για τον Λευκό Οίκο.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει να συζητήσει την αποπυρηνικοποίηση, τον πόλεμο στο Ιράν και την Ουκρανία. Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει επίσης να ανοίξει έναν δίαυλο για τον έλεγχο των στρατηγικών πυρηνικών οπλοστασίων, μετά τη λήξη της τελευταίας διμερούς συμφωνίας ΗΠΑ – Ρωσίας για τα πυρηνικά όπλα τον Φεβρουάριο του 2026.
Ο Σι Τζινπίνγκ θέλει να κατοχυρώσει την κινεζική πρωτοκαθεδρία.
Για τον Κινέζο πρόεδρο, η συνάντηση αποτελεί ευκαιρία να εμφανιστεί ως ισότιμος συνομιλητής της Ουάσιγκτον και της Μόσχας, αλλά και ως παράγοντας χωρίς τον οποίο δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική διευθέτηση των μεγάλων διεθνών κρίσεων.
Η Κίνα επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή της θέση, να διασφαλίσει την πρόσβαση στις αγορές και στις ενεργειακές πηγές και να περιορίσει τις αμερικανικές πιέσεις στην τεχνολογία και στο εμπόριο.
Η σημερινή παρέμβαση του Σι στην APEC, με την έκκληση για εξάλειψη των εμπορικών φραγμών και την ανάδειξη των οικονομικών ευκαιριών της κινεζικής αγοράς, εντάσσεται σε αυτήν ακριβώς τη στρατηγική.
Ο Πούτιν θέλει να επιστρέψει στο κέντρο της διεθνούς διπλωματίας.
Για τον Ρώσο πρόεδρο, η συνάντηση έχει και ισχυρό συμβολικό περιεχόμενο. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία και την επιβολή εκτεταμένων δυτικών κυρώσεων, η Μόσχα επιδιώκει να αποδείξει ότι δεν έχει απομονωθεί διεθνώς και ότι εξακολουθεί να αποτελεί αναγκαίο συνομιλητή για οποιαδήποτε νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Το Κρεμλίνο θέλει να αξιοποιήσει τη συνάντηση ώστε να ενισχύσει τη θέση του στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, να διατηρήσει την αμερικανική πίεση προς το Κίεβο και να εξασφαλίσει μεγαλύτερη διεθνή αναγνώριση των ρωσικών απαιτήσεων.
Η Ουκρανία χτυπά τη γέφυρα της Κριμαίας πριν από τη σύνοδο
Η χρονική συγκυρία της συνάντησης επιβαρύνεται από τις εξελίξεις στο ουκρανικό μέτωπο.
Η Ουκρανία ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε νέα μεγάλη επιχείρηση κατά της γέφυρας του Κερτς, η οποία συνδέει τη ρωσική επικράτεια με την κατεχόμενη Κριμαία. Η επιχείρηση, σύμφωνα με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αποτέλεσε το τελικό στάδιο ενός πολυήμερου σχεδιασμού της ουκρανικής υπηρεσίας ασφαλείας και του Γενικού Επιτελείου.
Η επίθεση πραγματοποιήθηκε με συνδυασμό μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων. Σύμφωνα με τις ουκρανικές ανακοινώσεις, καταστράφηκε τμήμα του οδικού καταστρώματος και υπέστη ζημιές η σιδηροδρομική υποδομή.
Ο Ζελένσκι παρουσίασε την επιχείρηση ως σημαντικό πλήγμα στη ρωσική στρατιωτική εφοδιαστική αλυσίδα. Η γέφυρα της Κριμαίας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς τη χερσόνησο και τις ρωσικές δυνάμεις που επιχειρούν στην Ουκρανία.
Η επίθεση έχει και ισχυρό συμβολισμό, καθώς η γέφυρα αποτελεί προσωπικό πολιτικό και επικοινωνιακό έργο του Πούτιν, συνδεδεμένο με την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014.
Η Μόσχα επιχείρησε αρχικά να υποβαθμίσει τις συνέπειες των επιθέσεων, ενώ η ουκρανική πλευρά υποστηρίζει ότι προκάλεσε σοβαρές ζημιές. Το Κίεβο, με την επιχείρηση αυτή, στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι δεν προτίθεται να αφήσει τις διαπραγματεύσεις να εξελιχθούν χωρίς να διατηρεί στρατιωτική πίεση στη Ρωσία.
Ο πόλεμος στο Ιράν περιπλέκει τη συνάντηση
Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι η σύνοδος πραγματοποιείται ενώ η σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο παραμένει ενεργή.
Την Τρίτη, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν πλήγματα στο νησί Κεσμ του Ιράν, στοχεύοντας, σύμφωνα με Αμερικανό στρατιωτικό αξιωματούχο, εγκατάσταση εκτόξευσης πυραύλων των Φρουρών της Επανάστασης.
Η αμερικανική επιχείρηση ήρθε ως απάντηση σε ιρανική επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά αμερικανικής στρατιωτικής εγκατάστασης στο Μπαχρέιν. Η Τεχεράνη συνεχίζει να αμφισβητεί την αμερικανική παρουσία στην περιοχή, ενώ οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την αγορά ενέργειας.
Για τον Τραμπ, η Κίνα έχει ιδιαίτερη σημασία και σε αυτό το μέτωπο. Το Πεκίνο διατηρεί στενές οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη και σημαντικά συμφέροντα στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Μια συνεννόηση με τον Σι θα μπορούσε να διευκολύνει την αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ενδείξεις ότι η Κίνα είναι διατεθειμένη να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο με όρους που θα εξυπηρετούν αποκλειστικά την Ουάσιγκτον.
Ο Κιμ Γιονγκ Ουν και η απρόβλεπτη διάσταση της συνόδου
Ο Ντόναλντ Τραμπ πρόσθεσε ακόμη ένα στοιχείο αβεβαιότητας, αναφέροντας ότι θα ήθελε να συναντήσει και τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν, κατά την παραμονή του στη Σεντζέν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι ο Κιμ θα επιθυμούσε επίσης μια τέτοια συνάντηση, χωρίς όμως να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση από την Πιονγκγιάνγκ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας στη Μανίλα, απέφυγε να επιβεβαιώσει ότι έχει προγραμματιστεί κάποια συνάντηση. Τόνισε, ωστόσο, ότι ο διάλογος αποτελεί τον μόνο τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων με τη Βόρεια Κορέα.
Μια πιθανή επαφή Τραμπ – Κιμ θα έδινε στη σύνοδο ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς θα συνέδεε τις συνομιλίες για την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και τα πυρηνικά με την ασφάλεια της κορεατικής χερσονήσου.
Γιατί μπορεί να μην υπάρξει καμία μεγάλη συμφωνία
Παρά τις ιστορικές συγκρίσεις και τις υψηλές προσδοκίες, οι αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς το ενδεχόμενο μιας ουσιαστικής συμφωνίας.
Οι τρεις ηγέτες προσέρχονται με διαφορετικές προτεραιότητες και χωρίς μέχρι στιγμής να έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένη, κοινά αποδεκτή ημερήσια διάταξη.
Η Κίνα περιορίζεται σε γενικές αναφορές στην παγκόσμια ειρήνη και στη στρατηγική σταθερότητα των σχέσεων μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Η αμερικανική πλευρά θέλει να συζητήσει τα πυρηνικά, το Ιράν και την Ουκρανία, ενώ η Ρωσία επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συνάντηση για να ενισχύσει τις θέσεις της απέναντι στο Κίεβο και τη Δύση.
Υπάρχει επίσης ένα βαθύτερο πρόβλημα: η Κίνα και η Ρωσία έχουν αναπτύξει μια στενή στρατηγική σχέση, αλλά δεν ταυτίζονται σε όλα τα ζητήματα. Το Πεκίνο δεν επιθυμεί μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση που θα απειλούσε το διεθνές εμπόριο και τις ενεργειακές του προμήθειες. Ταυτόχρονα, δεν έχει κανένα συμφέρον να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αναδιαμορφώσουν μονομερώς τις διεθνείς ισορροπίες.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, χρειάζεται αποτελέσματα που θα μπορούν να παρουσιαστούν ως διπλωματική επιτυχία. Ο Πούτιν χρειάζεται να διατηρήσει τη στρατιωτική και πολιτική πίεση στην Ουκρανία, ενώ ο Σι θέλει να αποφύγει δεσμεύσεις που θα περιορίσουν τη στρατηγική αυτονομία της Κίνας.
Το πιθανότερο είναι ότι η σύνοδος θα λειτουργήσει περισσότερο ως αφετηρία νέων διαπραγματεύσεων παρά ως χώρος άμεσης επίλυσης των μεγάλων συγκρούσεων.
Ωστόσο, ακόμη και χωρίς κάποια θεαματική συμφωνία, η εικόνα των τριών ηγετών γύρω από το ίδιο τραπέζι έχει τη δική της πολιτική σημασία.
Το πραγματικό διακύβευμα στη Σεντζέν είναι εάν ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο νέας συνεννόησης των μεγάλων δυνάμεων, με διαφορετικούς κανόνες και συσχετισμούς, ή εάν πρόκειται για μια προσωρινή διπλωματική συνάντηση που θα αποκαλύψει περισσότερο τις αντιθέσεις παρά τις δυνατότητες συνεργασίας τους.
Και αυτό είναι που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στην Ευρώπη: ότι μπορεί να βρεθεί μπροστά σε αποφάσεις για την ασφάλεια και το μέλλον της χωρίς να έχει συμμετάσχει στη διαμόρφωσή τους.












