Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Τι σημαίνουν οι δηλώσεις Φιντάν για τις NAVTEX
Η δήλωση του Χακάν Φιντάν ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά» και η διαβεβαίωση τουρκικών πηγών ότι το ζήτημα των NAVTEX έχει επιλυθεί δημιουργούν προσδοκίες αποκλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς ωστόσο να σημαίνουν ότι η Τουρκία έχει εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της. Η Αθήνα κρατά αποστάσεις από την τουρκική περιγραφή των εξελίξεων και ξεκαθαρίζει ότι δεν υπήρξε καμία συνεννόηση με την Άγκυρα για την αδειοδότηση των ερευνών στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Το ελληνικό μήνυμα είναι συγκεκριμένο: η Ελλάδα αποτελεί τη μόνη αρμόδια αδειοδοτούσα χώρα για τις εργασίες που εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία και η έκδοση της NAVTEX έγινε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo θα συνεχίσει τις εργασίες του βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, παρά την τουρκική αντι-NAVTEX και την αμφισβήτηση της Άγκυρας.
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει ουσιαστική: η Τουρκία θεωρεί ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται στην υφαλοκρηπίδα που έχει μονομερώς οριοθετήσει και ζητά τη δική της συναίνεση. Η Ελλάδα απορρίπτει αυτή την αξίωση, επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Η Αθήνα: «Η εσωτερική διαχείριση της Τουρκίας δεν μας αφορά»
Η αντίδραση της ελληνικής διπλωματίας έρχεται μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX 1411/26 και την άμεση απάντηση της Άγκυρας με αντι-NAVTEX, η οποία αμφισβητεί την αρμοδιότητα της Αθήνας να εγκρίνει τις ερευνητικές εργασίες στην περιοχή.
Οι διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η Ελλάδα «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει», απορρίπτοντας ουσιαστικά την τουρκική προσπάθεια να εμφανίσει την εξέλιξη ως αποτέλεσμα κάποιας διμερούς συνεννόησης.
Ο Φιντάν μιλά για λύση, η Αθήνα αποφεύγει να αναγνωρίσει συμφωνία
Η δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έγινε μετά την έντονη αντίδραση της Άγκυρας στην έκδοση της ελληνικής NAVTEX.
Ερωτηθείς από τον ανταποκριτή του ΣΚΑΪ για το ζήτημα των ναυτικών αναγγελιών και τις εργασίες του καλωδίου, ο Χακάν Φιντάν απάντησε ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις για το τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί ή αλλάξει στην τουρκική στάση.
Την ίδια στιγμή, τουρκικές πηγές υποστήριζαν ότι το ζήτημα των NAVTEX έχει επιλυθεί. Η διατύπωση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη πρόθεσης αποκλιμάκωσης, δεν συνοδεύεται όμως από κάποια επίσημη ανακοίνωση αναθεώρησης της τουρκικής αντι-NAVTEX.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, δεν επιβεβαιώνει ότι υπήρξε οποιαδήποτε διευθέτηση με την Τουρκία. Αντιθέτως, επιμένει ότι η αδειοδοτική διαδικασία ολοκληρώθηκε αποκλειστικά από τις ελληνικές αρχές και ότι δεν υπήρξε αίτημα ή συνεννόηση με την Άγκυρα.
Χατζηβασιλείου: Άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα
Το ελληνικό στίγμα είχε δώσει νωρίτερα ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, μιλώντας στην ΕΡΤ. Ήταν κατηγορηματικός ότι δεν υπήρξε καμία συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας για την αδειοδότηση των ερευνών.
«Άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι στην περιοχή του καλωδίου κυριαρχικά δικαιώματα ασκούν αποκλειστικά η Ελληνική και η Κυπριακή Δημοκρατία.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών επανέλαβε, επίσης, τη θέση της κυβέρνησης ότι το έργο θα προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό του. Επικαλέστηκε μάλιστα τις δηλώσεις του Γιώργου Γεραπετρίτη, σύμφωνα με τις οποίες η Ελλάδα θα συνεχίσει να προστατεύει τα δικαιώματά της και το εθνικό συμφέρον.
«Το σχέδιο προχωράει και η κυβέρνηση δεν φοβάται, ούτε δειλιάζει να ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματά μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη διεθνή διάσταση του Great Sea Interconnector. Όπως σημείωσε, το έργο συνδέεται πλέον όχι μόνο με τα συμφέροντα της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, αλλά και με γαλλικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα, καθώς χρηματοδοτείται σημαντικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει τη στήριξη εταίρων και συμμάχων, μεταξύ των οποίων και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η τουρκική αντι-NAVTEX και η διαφωνία για την υφαλοκρηπίδα
Η νέα αντιπαράθεση ξεκίνησε αμέσως μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX 1411/26, με την οποία ο σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού δέσμευσε θαλάσσιες περιοχές για τις εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo.
Η οδηγία έχει ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027 και αφορά τις έρευνες που απαιτούνται για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Η Τουρκία αντέδρασε εκδίδοντας τη δική της αντι-NAVTEX, με την οποία υποστήριξε ότι μέρος της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, τα εξωτερικά όρια της οποίας έχει γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ από τις 18 Μαρτίου 2020.
Στην ανακοίνωση 214 του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, η Άγκυρα χαρακτήρισε παράνομες τις ερευνητικές δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εξασφάλισης της τουρκικής συναίνεσης για τις εργασίες που, κατά τους ισχυρισμούς της, πραγματοποιούνται στην υφαλοκρηπίδα της.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι ακυρώνει τις ναυτιλιακές αναγγελίες που εξέδωσαν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.
Η ελληνική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την προσέγγιση. Ο Τάσος Χατζηβασιλείου χαρακτήρισε τα τουρκικά επιχειρήματα παράλογα και ασύμβατα με το διεθνές δίκαιο, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να στηρίξει τις διεκδικήσεις της στον χάρτη που έχει καταθέσει στον ΟΗΕ.
Το γαλλικό πλοίο θα συνεχίσει τις έρευνες βάσει του προγραμματισμού
Το βασικό μήνυμα της Αθήνας αφορά πλέον την εξέλιξη των εργασιών στη θάλασσα.
Ελληνικές διπλωματικές πηγές διαβεβαιώνουν ότι οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τον επιχειρησιακό προγραμματισμό της εταιρείας, τόσο στα ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα όσο και στις περιοχές της ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας.
«Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών», σημειώνουν οι ίδιες πηγές, υπογραμμίζοντας ότι η έκδοση της ελληνικής NAVTEX και η αδειοδότηση των ερευνών αποτελούν άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι έρευνες στην περιοχή ανοικτά της Κάσου είχαν διακοπεί το καλοκαίρι του 2024, μετά την εμφάνιση τουρκικών πολεμικών πλοίων και την ένταση που είχε δημιουργηθεί γύρω από την όδευση του καλωδίου.
Η επανέναρξή τους αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για το Great Sea Interconnector, ένα έργο που έχει ήδη αντιμετωπίσει σημαντικές καθυστερήσεις και γεωπολιτικές δυσκολίες.
Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η εφαρμογή στην πράξη
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Χακάν Φιντάν, η Αθήνα γνωρίζει ότι η αποκλιμάκωση δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη μόνο από τις δημόσιες τοποθετήσεις της τουρκικής ηγεσίας.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί στην έκδοση αντι-NAVTEX και σε διπλωματικές διαμαρτυρίες ή εάν θα επιχειρήσει να επηρεάσει την εξέλιξη των ερευνών με παρουσία τουρκικών πλοίων στην περιοχή.
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο χώρες δεν έχει εξαφανιστεί. Η Τουρκία εξακολουθεί να διεκδικεί αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ελλάδα απορρίπτει οποιαδήποτε διαδικασία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αναγνώριση τουρκικού δικαιώματος αδειοδότησης.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Αθήνα αποφεύγει να παρουσιάσει τις δηλώσεις Φιντάν ως αποτέλεσμα διπλωματικής συμφωνίας. Η πιθανή αποκλιμάκωση είναι καλοδεχούμενη, αλλά δεν μεταβάλλει τις ελληνικές θέσεις ούτε δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών.
Η συνέχεια των ερευνών του Abeille Marengo θα δείξει εάν η τουρκική διαβεβαίωση ότι «όλα είναι καλά» θα μεταφραστεί και σε έμπρακτη αποφυγή νέας έντασης.
