Η ακροδεξιά υποχώρησε στις εκλογές της Σουηδίας, την ώρα που το πολιτικό σκηνικό παραμένει αμφίρροπο και η μάχη για τον σχηματισμό κυβέρνησης κρίνεται σε μόλις τρεις έδρες. Οι τέσσερις δυνάμεις της αντιπολίτευσης υπό τη Μαγκνταλένα Άντερσον προηγούνται με 176 έδρες έναντι 173 της δεξιάς συμμαχίας του Ουλφ Κρίστερσον, όμως οι μεταξύ τους διαφορές προμηνύουν δύσκολες διαπραγματεύσεις.
Το σημαντικότερο πολιτικό μήνυμα της κάλπης είναι η υποχώρηση των «Σουηδών Δημοκρατών» του Τζίμι Άκεσον. Το ακροδεξιό κόμμα συγκεντρώνει 17,6% των ψήφων, από 20,6% το 2022, καταγράφοντας για πρώτη φορά μείωση της εκλογικής του δύναμης από τότε που εισήλθε στη σουηδική Βουλή.
Η ακροδεξιά χάνει έδαφος για πρώτη φορά
Οι «Σουηδοί Δημοκράτες» είχαν εξελιχθεί σε καθοριστικό παράγοντα της σουηδικής πολιτικής μετά την είσοδό τους στο Κοινοβούλιο το 2010. Από το 2022 αποτέλεσαν τον βασικό κοινοβουλευτικό στηλοβάτη της κυβέρνησης Κρίστερσον, χωρίς να συμμετέχουν τυπικά σε αυτήν.
Η φετινή κάλπη, ωστόσο, ανέκοψε την ανοδική τους πορεία. Από το 20,6% του 2022 υποχωρούν στο 17,6%, χάνοντας περίπου τρεις ποσοστιαίες μονάδες.
Ο Τζίμι Άκεσον αναγνώρισε τη μείωση του ποσοστού, σημειώνοντας ότι το κόμμα του έχει χάσει «μερικές ποσοστιαίες μονάδες» σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Παράλληλα, επιχείρησε να παρουσιάσει ως πολιτική επιτυχία το γεγονός ότι η υποστήριξη προς τους «Σουηδούς Δημοκράτες» έχει πλέον απενοχοποιηθεί και εκφράζεται πιο ανοιχτά.
Η υποχώρηση, πάντως, δεν σημαίνει ότι το κόμμα χάνει την πολιτική του επιρροή. Αντίθετα, η παρουσία του παραμένει κρίσιμη για το δεξιό στρατόπεδο και το ερώτημα είναι αν ο Κρίστερσον θα θελήσει αυτή τη φορά να του παραχωρήσει και υπουργικές θέσεις.
Μόλις τρεις έδρες χωρίζουν τα δύο στρατόπεδα
Με την καταμέτρηση να έχει ξεπεράσει το 90%, τα τέσσερα κόμματα της αντιπολίτευσης υπό την ηγεσία της Μαγκνταλένα Άντερσον προηγούνται με 176 έδρες έναντι 173 της δεξιάς συμμαχίας.
Η σουηδική Βουλή διαθέτει 349 έδρες και για την πλειοψηφία απαιτούνται 175. Με τα σημερινά δεδομένα, επομένως, η αντιπολίτευση βρίσκεται μόλις μία έδρα πάνω από το απαιτούμενο όριο.
Η Άντερσον έσπευσε να δηλώσει έτοιμη να σχηματίσει κυβέρνηση. «Προς το παρόν, προηγούμαστε. Και αν αυτό επιβεβαιωθεί, η Σουηδία θα αποκτήσει νέα κυβέρνηση», είπε στους υποστηρικτές της.
Ο Κρίστερσον, ωστόσο, δεν αναγνώρισε την ήττα. «Ποια κυβέρνηση θα κυβερνήσει τη Σουηδία τα επόμενα χρόνια παραμένει ανοιχτό ερώτημα», δήλωσε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας προσπάθειας σχηματισμού κυβέρνησης από τη δεξιά.
Το δύσκολο σταυρόλεξο της Άντερσον
Το προβάδισμα των 176 εδρών δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε εύκολο σχηματισμό κυβέρνησης.
Οι τέσσερις δυνάμεις της αντιπολίτευσης έχουν σημαντικές πολιτικές διαφορές. Ιδιαίτερα δύσκολη θεωρείται η συνύπαρξη του Κόμματος της Αριστεράς, που συγκεντρώνει 8,2%, με το Κόμμα του Κέντρου, που λαμβάνει 7,1%.
Η Άντερσον θα χρειαστεί επομένως να ισορροπήσει ανάμεσα σε κόμματα με διαφορετικές προτεραιότητες και να διαμορφώσει ένα κοινό κυβερνητικό πρόγραμμα. Η διαδικασία αναμένεται να είναι χρονοβόρα και οι σχετικές διαπραγματεύσεις μπορεί να καθορίσουν τελικά αν το σημερινό προβάδισμα θα μετατραπεί σε κυβερνητική πλειοψηφία.
Το Κόμμα των Σοσιαλδημοκρατών παραμένει η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρας, αλλά με ποσοστό 28,1% οδεύει προς ένα από τα χειρότερα εκλογικά αποτελέσματα της ιστορίας του.
Ο Κρίστερσον αναζητά δρόμο για νέα κυβέρνηση
Ο Ουλφ Κρίστερσον βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα διαφορετικό πρόβλημα. Ακόμη και αν το δεξιό στρατόπεδο καταλήξει πίσω από την αντιπολίτευση, η οριακή διαφορά του δίνει περιθώριο να επιχειρήσει εκ νέου τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Η κυβέρνηση που ηγήθηκε της χώρας τα τελευταία τέσσερα χρόνια ήταν κυβέρνηση μειοψηφίας και στηρίχθηκε κοινοβουλευτικά στους «Σουηδούς Δημοκράτες». Το μοντέλο αυτό έδωσε στην ακροδεξιά σημαντική επιρροή στη χάραξη πολιτικής.
Πριν από τις εκλογές, ο Κρίστερσον είχε αφήσει να εννοηθεί ότι, σε περίπτωση νέας νίκης της δεξιάς, οι «Σουηδοί Δημοκράτες» θα μπορούσαν να λάβουν σημαντικά υπουργικά χαρτοφυλάκια. Η υποχώρηση του κόμματος ενδέχεται πλέον να επηρεάσει και αυτή τη διαπραγμάτευση.
Παράλληλα, ο απερχόμενος πρωθυπουργός έχει στραφεί προς το Κόμμα του Κέντρου, επιχειρώντας να διερευνήσει εναλλακτικές κοινοβουλευτικές ισορροπίες.
Η μάχη κρίθηκε τις τελευταίες ημέρες
Η εικόνα των εκλογών είχε μεταβληθεί αισθητά τις τελευταίες εβδομάδες. Για μεγάλο διάστημα οι δημοσκοπήσεις έδιναν σαφές προβάδισμα στην αντιπολίτευση, όμως η διαφορά μειώθηκε όσο πλησίαζε η κάλπη, οδηγώντας τελικά σε οριακή αναμέτρηση.
Η προεκλογική συζήτηση επικεντρώθηκε στην υγεία, το κόστος διαβίωσης, την εγκληματικότητα και τη μετανάστευση.
Η Άντερσον προεκλογικά έδωσε έμφαση στην ενίσχυση του συστήματος υγείας, στη μείωση των λιστών αναμονής και στην αύξηση της φορολογίας για τις τράπεζες και τα υψηλά εισοδήματα.
Ο Κρίστερσον επένδυσε περισσότερο στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και της παράτυπης μετανάστευσης, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα της κυβέρνησής του αρχίζουν να αποδίδουν.
Η «Μάγκντα» περιμένει, η Σουηδία περιμένει
Η Μαγκνταλένα Άντερσον, η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Σουηδίας, έχει μπροστά της την ευκαιρία να επιστρέψει στην πρωθυπουργία τέσσερα χρόνια μετά την αποχώρησή της από την εξουσία.
Το εκλογικό αποτέλεσμα της δίνει το πρώτο πλεονέκτημα, αλλά όχι λευκή επιταγή. Οι τρεις έδρες που χωρίζουν τα δύο στρατόπεδα και οι μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα κόμματα της αντιπολίτευσης καθιστούν τις επόμενες διαπραγματεύσεις εξίσου σημαντικές με την ίδια την κάλπη.
Την ίδια ώρα, η υποχώρηση των «Σουηδών Δημοκρατών» αποτελεί τη σημαντικότερη μεταβολή στον συσχετισμό δυνάμεων. Το κόμμα παραμένει ισχυρό και απαραίτητο για τη δεξιά, αλλά για πρώτη φορά μετά την είσοδό του στη Βουλή βρίσκεται σε εκλογική υποχώρηση.
Το τελικό αποτέλεσμα δεν αναμένεται να οριστικοποιηθεί πριν από τις επόμενες ημέρες, καθώς απομένουν ψήφοι που θα καταμετρηθούν και θα επανακαταμετρηθούν από τις αρμόδιες αρχές. Μέχρι τότε, τόσο η Άντερσον όσο και ο Κρίστερσον έχουν λόγους να θεωρούν ότι η πρωθυπουργία παραμένει διεκδικήσιμη.
