Η Ουάσιγκτον επιχειρεί νέα διπλωματική στροφή στη σύγκρουση με το Ιράν, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την έναρξη νέων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, αναβάλλοντας -τουλάχιστον προς το παρόν- ένα σχέδιο κοινών αμερικανοϊσραηλινών στρατιωτικών πληγμάτων. Αν και η ιρανική πλευρά δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη συνομιλιών, οι αγορές αντέδρασαν θετικά, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν σημαντική πτώση. Ωστόσο, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να βρίσκεται υπό αυστηρό ιρανικό έλεγχο και το πολεμικό μέτωπο επεκτείνεται στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο Τραμπ ανακοινώνει συνομιλίες με την Τεχεράνη
Ο Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινήσουν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων με το Ιράν, με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης και την επίτευξη συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά και για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά την επιστροφή του στην Ουάσιγκτον από το Νιου Τζέρζι, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι συνομιλίες θα αρχίσουν εντός της ημέρας, χωρίς όμως να αποκαλύψει τον τόπο διεξαγωγής, τη σύνθεση των αντιπροσωπειών ή τη διάρκειά τους.
«Φυσικά δεν θέλουν να υποστούν επίθεση. Γνώριζαν το εύρος της. Τώρα θα τους μιλήσουμε μέσω διαπραγματεύσεων», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι εξακολουθεί να θεωρεί εφικτή μια συμφωνία τόσο για το Ορμούζ όσο και για την πλήρη «αποπυρηνικοποίηση» του Ιράν, διατηρώντας όμως σαφές μήνυμα αποτροπής, υπογραμμίζοντας ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις παραμένουν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Αναβλήθηκε η στρατιωτική επιχείρηση
Η ανακοίνωση έρχεται μόλις μία ημέρα μετά την αποκάλυψη του ίδιου του Τραμπ ότι αποφάσισε να αναβάλει μαζική στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν, η οποία -σύμφωνα με όσα υποστήριξε- θα πραγματοποιούνταν από κοινού με το Ισραήλ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος περιέγραψε τα σχεδιαζόμενα πλήγματα ως επιχείρηση «στρατιωτικού τρόμου και ισχύος που ο κόσμος είχε να δει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», διευκρινίζοντας ότι η απόφαση για αναβολή ελήφθη επειδή διαμορφώνεται «το περίγραμμα συμφωνίας».
Όπως ανέφερε, σημαντικό ρόλο στην απόφασή του διαδραμάτισαν παρεμβάσεις της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ, αλλά και σχετικό αίτημα από την ιρανική πλευρά.
Η Τεχεράνη δεν επιβεβαιώνει τις συνομιλίες
Παρά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ούτε η Τεχεράνη ούτε οι χώρες που μεσολαβούν στις επαφές έχουν επιβεβαιώσει επισήμως ότι ξεκινούν διαπραγματεύσεις.
Την ίδια στιγμή, η ιρανική κυβέρνηση δηλώνει ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ομάν για το καθεστώς ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές εξετάζουν έναν συμβιβασμό σχετικά με τη διέλευση των πλοίων, μέσω διαδρόμου που δεν θα βρίσκεται ούτε αποκλειστικά κοντά στις ιρανικές ούτε στις ομανικές ακτές, διασφαλίζοντας -όπως είπε- τα κυριαρχικά δικαιώματα και των δύο κρατών.
Μέχρι στιγμής, πάντως, η Μούσκατ δεν έχει επιβεβαιώσει τις σχετικές πληροφορίες.
Το Ορμούζ παραμένει το κλειδί της κρίσης
Το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο διακύβευμα της κρίσης, καθώς από αυτό διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου.
Μετά την επανέναρξη των αμερικανοϊρανικών εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου, η Τεχεράνη έχει επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στη διέλευση των εμπορικών πλοίων, επιτρέποντας μόνο συγκεκριμένη πορεία κοντά στις ιρανικές ακτές.
Η ιρανική ηγεσία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να επιστρέψει στο προπολεμικό καθεστώς, επιδιώκοντας να διατηρήσει αυξημένο έλεγχο σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη.
Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της νύχτας σημειώθηκε έκρηξη κοντά σε πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο στην περιοχή, χωρίς να υπάρξουν θύματα, γεγονός που υπενθυμίζει ότι η ένταση παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.
Πτώση στις τιμές του πετρελαίου
Οι χρηματαγορές υποδέχθηκαν με αισιοδοξία την ανακοίνωση του Λευκού Οίκου.
Το πετρέλαιο Brent υποχώρησε σχεδόν κατά 5%, διαμορφούμενο στα 83,81 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI σημείωσε αντίστοιχη πτώση στα 80,72 δολάρια.
Η αποκλιμάκωση αυτή ακολουθεί το έντονο ράλι των τελευταίων εβδομάδων, όταν οι τιμές είχαν υπερβεί τα 100 δολάρια, υπό τον φόβο παρατεταμένης διακοπής της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι αγορές αποτιμούν πλέον αυξημένες πιθανότητες διπλωματικής λύσης, χωρίς ωστόσο να θεωρούν ότι έχει απομακρυνθεί ο κίνδυνος νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Νέο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα
Την ίδια ώρα, η σύγκρουση αποκτά νέα διάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών και πραγματοποίησαν επιθέσεις κατά πετρελαιοφόρων και λιμενικών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας.
Οι εξελίξεις δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες και για το Στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, μία ακόμη κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία του παγκόσμιου εμπορίου, η οποία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο παραμένει προβληματική η διέλευση από το Ορμούζ.
Διπλωματία με το βλέμμα στην εσωτερική πολιτική
Η νέα πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί αυξανόμενη κόπωση στην αμερικανική κοινή γνώμη.
Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε επεξεργαστεί σχέδιο εκτεταμένων βομβαρδισμών κατά ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, διυλιστηρίων και ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών, με συμμετοχή και του Ισραήλ.
Ωστόσο, οι πιέσεις βασικών συμμάχων της Ουάσιγκτον στον Κόλπο, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο νέας εκτίναξης των τιμών της ενέργειας και τις πολιτικές επιπτώσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ, φαίνεται ότι οδήγησαν τον Αμερικανό πρόεδρο σε νέα προσωρινή στροφή προς τη διπλωματία.
Παρά την αισιοδοξία που επιχειρεί να καλλιεργήσει ο Λευκός Οίκος, η απουσία επιβεβαίωσης από την Τεχεράνη και η συνέχιση των στρατιωτικών επεισοδίων στη Μέση Ανατολή καθιστούν σαφές ότι η περιοχή παραμένει σε κατάσταση εξαιρετικά υψηλής έντασης, με τις επόμενες ώρες να θεωρούνται καθοριστικές τόσο για την πορεία των διαπραγματεύσεων όσο και για τη σταθερότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
