Τα αγκάθια για πυρηνικά, Ορμούζ και παγωμένα κεφάλαια
Η προοπτική μιας ιστορικής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της κρίσης στη Μέση Ανατολή παραμένει αβέβαιη, καθώς η δίωρη συνεδρίαση στην Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου ολοκληρώθηκε χωρίς οριστική απόφαση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Παρά τη διαπίστωση και από τις δύο πλευρές ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στις συνομιλίες, κρίσιμα ζητήματα εξακολουθούν να χωρίζουν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, με επίκεντρο το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ και την τύχη των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Οι όροι του Τραμπ και οι αμερικανικές «κόκκινες γραμμές»
Ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε μετά τη συνεδρίαση ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα δώσει το τελικό «πράσινο φως» μόνο εφόσον η συμφωνία εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα και διασφαλίζει πλήρως τους στρατηγικούς στόχους της Ουάσιγκτον.
Κυβερνητικός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η βασική προϋπόθεση παραμένει αμετακίνητη: το Ιράν δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει έξι βασικούς όρους για την επίτευξη συμφωνίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επίσημη δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνική βόμβα, η απομάκρυνση και καταστροφή των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ στην εμπορική ναυσιπλοΐα, η κατάργηση των διοδίων διέλευσης, η εξουδετέρωση ναρκών και η διατήρηση του παγώματος ιρανικών κεφαλαίων μέχρι νεωτέρας.
Το Πεντάγωνο διατηρεί την απειλή στρατιωτικής δράσης
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, μιλώντας στο διεθνές φόρουμ «Διάλογος του Σάνγκρι-Λα» στη Σιγκαπούρη, τόνισε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν την απαιτούμενη ισχύ για την επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.
Ο επικεφαλής του Πενταγώνου επανέλαβε ότι στρατηγικός στόχος της Ουάσιγκτον παραμένει η αποτροπή κάθε πιθανότητας απόκτησης πυρηνικού οπλοστασίου από την Ισλαμική Δημοκρατία.
Η αιχμηρή απάντηση της Τεχεράνης
Η ιρανική ηγεσία αντιμετώπισε με εμφανή δυσπιστία τις αμερικανικές θέσεις.
Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, στενός σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, κατηγόρησε τον Ντόναλντ Τραμπ ότι «προδίδει τη διπλωματία για τρίτη φορά», υποστηρίζοντας ότι η συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού και οι αυστηρές αμερικανικές απαιτήσεις αποδεικνύουν πως η Ουάσιγκτον επιδιώκει στόχους πέραν μιας ειλικρινούς διαπραγμάτευσης.
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, δήλωσε ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμη τελική συμφωνία, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια επιβολής όρων από την αμερικανική πλευρά. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, το Ιράν «αρνήθηκε τη γλώσσα του “πρέπει” πριν από 47 χρόνια».
Ιδιαίτερη ένσταση εξέφρασε και για το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε απόφαση για τη διαχείρισή του αφορά αποκλειστικά το Ιράν και το Ομάν.
Πεζεσκιάν: Έτοιμοι για μια αξιοπρεπή συμφωνία
Σε πιο συμφιλιωτικό τόνο κινήθηκε ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος δήλωσε ότι η Τεχεράνη παραμένει προσηλωμένη στον διάλογο και είναι έτοιμη να προχωρήσει σε ένα «αξιοπρεπές πλαίσιο» συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου και τη μείωση των περιφερειακών εντάσεων.
Κατά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον εμίρη του Κατάρ, ο Ιρανός πρόεδρος κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιδείξουν πραγματική πολιτική βούληση και να τηρήσουν τις διεθνείς τους υποχρεώσεις, προκειμένου να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια βιώσιμη συμφωνία.
Νέος κίνδυνος κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή
Οι διπλωματικές διεργασίες εξελίσσονται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αστάθειας στην περιοχή. Η ανακοίνωση του Ισραήλ για περαιτέρω στρατιωτική προώθηση στον νότιο Λίβανο και οι νέες συγκρούσεις στα σύνορα διατηρούν το κλίμα έντασης.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, δύο στρατιώτες του Λιβάνου τραυματίστηκαν από ισραηλινή επίθεση στην περιοχή Ναμπατίγια, γεγονός που υπενθυμίζει ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη παρά τις παράλληλες διπλωματικές προσπάθειες.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ αποκτά καθοριστική σημασία όχι μόνο για τις αμερικανοϊρανικές σχέσεις αλλά και για τη συνολική σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, καθώς η περιοχή βρίσκεται ανάμεσα στην προοπτική μιας ιστορικής αποκλιμάκωσης και στον κίνδυνο νέας ανάφλεξης.
