Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται πιο κοντά από ποτέ σε μια προσωρινή συμφωνία με το Ιράν, με στόχο την αποκλιμάκωση της μεγαλύτερης κρίσης στη Μέση Ανατολή των τελευταίων ετών. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν ακόμη και μέσα στην ημέρα εξελίξεις γύρω από το υπό διαπραγμάτευση σχέδιο συμφωνίας, το οποίο συνδέεται με τον τερματισμό του πολέμου, την επαναλειτουργία του στρατηγικού στενού του Ορμούζ και την έναρξη νέου κύκλου συνομιλιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διπλωματική αποκλιμάκωση και τη διατήρηση της στρατηγικής της σχέσης με το Ισραήλ, στέλνοντας παράλληλα μήνυμα ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα περιορίζει το δικαίωμα της ισραηλινής πλευράς να πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις.
«Περιμέναμε νέα χθες, ίσως σήμερα»
Από το Νέο Δελχί, όπου πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη, ο Μάρκο Ρούμπιο επέλεξε χαμηλούς τόνους, χωρίς πάντως να αποκρύψει ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο.
«Περιμέναμε ότι θα είχαμε νέα χθες βράδυ, ίσως σήμερα, αλλά δεν θα προκαταλάβω τίποτα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας.
Οι δηλώσεις του έρχονται ενώ η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι έχει διαμορφωθεί ένα «ισχυρό πλαίσιο» συνεννόησης με την Τεχεράνη, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη οριστική συμφωνία.
Σύμφωνα με τις αμερικανικές εκτιμήσεις, η τελική έγκριση από την ιρανική ηγεσία ενδέχεται να απαιτήσει αρκετές ακόμη ημέρες.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο
Κεντρικός άξονας των συνομιλιών είναι η επαναλειτουργία του στενού του Ορμούζ, της θαλάσσιας αρτηρίας από την οποία πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των εξαγωγών υδρογονανθράκων της Μέσης Ανατολής.
Ο σχεδόν πλήρης αποκλεισμός του περάσματος από την Τεχεράνη τους τελευταίους μήνες προκάλεσε σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας ενεργειακές αγορές, ναυτιλία και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ο Ρούμπιο υποστήριξε ότι υπάρχει πλέον «γερό» σχέδιο στο τραπέζι τόσο για το άνοιγμα του Ορμούζ όσο και για τη δημιουργία πλαισίου νέων διαπραγματεύσεων γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Οι αγορές φαίνεται ήδη να προεξοφλούν πιθανή αποκλιμάκωση. Οι τιμές πετρελαίου κινούνταν πτωτικά στις ασιατικές αγορές, με τα συμβόλαια Brent και WTI να καταγράφουν απώλειες άνω του 5%.
Ο Τραμπ μετριάζει τις προσδοκίες
Παρά τα μηνύματα προόδου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός.
Σε ανάρτησή του στην Truth Social υπογράμμισε ότι έχει ζητήσει από τους διαπραγματευτές να μην επισπεύσουν την επίτευξη συμφωνίας, επιμένοντας ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει στρατηγικό χρόνο.
Παράλληλα ξεκαθάρισε πως ο αμερικανικός αποκλεισμός στα ιρανικά λιμάνια θα παραμείνει ενεργός έως ότου υπάρξει πλήρως υπογεγραμμένη και επικυρωμένη συμφωνία.
Ο Ρούμπιο επανέλαβε την ίδια γραμμή.
«Ο πρόεδρος δεν θα υπογράψει κακή συμφωνία», τόνισε.
Το πυρηνικό πρόγραμμα μένει εκτός της πρώτης φάσης
Παρότι το πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, η πρώτη φάση της συμφωνίας φαίνεται ότι δεν το αγγίζει ουσιαστικά.
Αμερικανικές πληροφορίες αναφέρουν ότι οι τεχνικές διαπραγματεύσεις για τον εμπλουτισμό ουρανίου και τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου υλικού θα ακολουθήσουν σε δεύτερο χρόνο.
Ο Μάρκο Ρούμπιο παραδέχθηκε ότι τα ζητήματα αυτά απαιτούν σύνθετες τεχνικές λύσεις.
«Δεν θα μπορούσαμε να διευθετήσουμε το πυρηνικό ζήτημα μέσα σε 72 ώρες», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάζει η αμερικανική πλευρά, θα υπάρξει παράθυρο περίπου 60 ημερών για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις γύρω από τον πυρηνικό φάκελο.
Παράλληλα, πληροφορίες αμερικανικών μέσων ενημέρωσης κάνουν λόγο για πιθανή αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό, καθώς και για σταδιακή χαλάρωση περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.
Ωστόσο, ιρανικές πηγές επιμένουν ότι αρκετά κρίσιμα ζητήματα εξακολουθούν να παραμένουν ανοικτά.
Η «κόκκινη γραμμή» του Ισραήλ
Καθοριστικός παράγοντας στις εξελίξεις παραμένει το Ισραήλ.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ, κατά την οποία οι δύο πλευρές συμφώνησαν πως οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη πρέπει να εξαλείφει πλήρως τον κίνδυνο ανάπτυξης πυρηνικών όπλων από το Ιράν.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση επιχείρησε να διαβεβαιώσει το Τελ Αβίβ ότι τυχόν διπλωματική λύση δεν θα περιορίζει τις στρατιωτικές επιλογές του.
«Το Ισραήλ έχει πάντα το δικαίωμα να αμύνεται. Κάθε χώρα του κόσμου έχει αυτό το δικαίωμα», ανέφερε ο Ρούμπιο.
Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς συνεχίζονται οι συγκρούσεις στον Λίβανο, όπου η Χεζμπολά εξακολουθεί να βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τον ισραηλινό στρατό, παρά τις προσπάθειες για εφαρμογή εκεχειρίας.
Πακιστανική διαμεσολάβηση και επόμενα βήματα
Το Πακιστάν εξακολουθεί να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή στις επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ο πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας συνάντησης αντιπροσωπειών των δύο χωρών σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις ότι η διπλωματική κινητικότητα εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της.
Το επόμενο 48ωρο θεωρείται καθοριστικό για το αν η Μέση Ανατολή θα κινηθεί προς μια εύθραυστη αποκλιμάκωση ή αν οι διαπραγματεύσεις θα βρεθούν ξανά αντιμέτωπες με τα βαθιά στρατηγικά χάσματα που χωρίζουν εδώ και δεκαετίες Ουάσιγκτον και Τεχεράνη.
