Στο παρά πέντε ανεστάλη νέα αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν, σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε ότι αποφάσισε να δώσει «δύο ή τρεις ημέρες» στη διπλωματία μετά από άμεσες παρεμβάσεις ηγετών του Κόλπου. Η αιφνιδιαστική αναδίπλωση της Ουάσιγκτον ήρθε ενώ η περιοχή βρίσκεται σε κατάσταση πολεμικής έντασης, με τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν να παραμένουν εύθραυστες και τις διεθνείς αγορές να παρακολουθούν με αγωνία τις εξελίξεις στο Στενό του Ορμούζ.
Το σχέδιο επίθεσης που ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή
Ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι ακύρωσε επίθεση η οποία, όπως είπε, επρόκειτο να πραγματοποιηθεί σήμερα εναντίον του Ιράν. Ήταν η πρώτη φορά που ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε δημόσια σε τέτοιο επιχειρησιακό σχέδιο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η απόφαση ανεστάλη έπειτα από αιτήματα των ηγετών του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίοι θεωρούν ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Το Axios αποκάλυψε ότι ο Τραμπ είχε τηλεφωνικές συνομιλίες με τις τρεις αραβικές ηγεσίες περίπου 24 ώρες πριν από την ανάρτησή του. Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε ένα «ενιαίο μήνυμα» από τη Ντόχα, το Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι: να δοθεί χρόνος στις διαπραγματεύσεις, καθώς ένα αμερικανικό χτύπημα θα μπορούσε να προκαλέσει γενικευμένη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με δεύτερη πηγή, οι ηγέτες των χωρών του Κόλπου εξέφρασαν φόβους ότι το Ιράν θα απαντούσε με επιθέσεις σε πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής.
«Θα περιμένω δύο ή τρεις ημέρες»
Μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά την ανάρτησή του, ο Τραμπ αποκάλυψε ότι ενημέρωσε εκ των προτέρων και το Ισραήλ για την απόφασή του να αναβάλει την επίθεση.
«Ετοιμαζόμασταν να κάνουμε μια πολύ μεγάλη επίθεση αύριο. Την ανέβαλα για λίγο – ελπίζω ίσως για πάντα – αλλά πιθανότατα για λίγο», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες με το Ιράν βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι αυτή τη φορά η κατάσταση «είναι λίγο διαφορετική» σε σχέση με προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες διαπραγμάτευσης. Όπως είπε, οι χώρες του Κόλπου εκτιμούν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία και για αυτό ζήτησαν μια σύντομη αναβολή.
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι αν οι αραβικές χώρες θεωρήσουν ικανοποιητική μια ειρηνευτική πρόταση, τότε και η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Οι ΗΠΑ κρατούν ανοιχτή την απειλή πολέμου
Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, ο Τραμπ επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν έτοιμες να εξαπολύσουν «ολοκληρωτική και ευρείας κλίμακας επίθεση» εναντίον του Ιράν ανά πάσα στιγμή, αν δεν υπάρξει συμφωνία αποδεκτή από την Ουάσιγκτον.
Κεντρικός στόχος των ΗΠΑ παραμένει η αποτροπή απόκτησης πυρηνικού οπλοστασίου από το Ιράν. Η Τεχεράνη συνεχίζει να αρνείται ότι επιδιώκει πυρηνικά όπλα, επιμένοντας ότι το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας έχει ειρηνικό χαρακτήρα.
Μόλις λίγες ημέρες πριν, ο Τραμπ είχε απειλήσει εκ νέου ότι το Ιράν «δεν θα αφήσει τίποτα πίσω του» αν αποτύχουν οι συνομιλίες, ενώ στις αρχές Απριλίου είχε κάνει λόγο ακόμη και για «αφανισμό» του ιρανικού πολιτισμού.
Η Τεχεράνη χλευάζει τον Τραμπ
Η αντίδραση της ιρανικής πλευράς ήταν άμεση και ειρωνική. Ο Μοχσέν Ρεζαΐ κατηγόρησε τον Τραμπ ότι απειλεί δημόσια αλλά αναδιπλώνεται υπό πίεση.
Σε ανάρτησή του στο X, σχολίασε σκωπτικά ότι ο Αμερικανός πρόεδρος όρισε προθεσμία στρατιωτικής επίθεσης και στη συνέχεια ακύρωσε ο ίδιος το σχέδιο, με «τη μάταιη ελπίδα» να εξαναγκάσει το Ιράν σε υποχώρηση.
«Η σιδηρά γροθιά των ισχυρών ενόπλων δυνάμεων και του μεγάλου ιρανικού έθνους θα τους αναγκάσει να υποχωρήσουν», έγραψε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων Αλί Αμπντουλαχί προειδοποίησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να μην προχωρήσουν σε «στρατηγικό λάθος», τονίζοντας ότι ο ιρανικός στρατός «κρατά το δάχτυλο στη σκανδάλη».
Νέα πρόταση του Ιράν στις ΗΠΑ
Σε διπλωματικό επίπεδο, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι υπέβαλε νέα πρόταση προς τις ΗΠΑ, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.
Οι συνομιλίες παραμένουν δύσκολες. Η μοναδική διά ζώσης συνάντηση αντιπροσωπειών των δύο χωρών πραγματοποιήθηκε στις 11 Απριλίου στην Ισλαμαμπάντ, χωρίς να υπάρξει συμφωνία.
Η Τεχεράνη ζητά αποδέσμευση δεσμευμένων κεφαλαίων και άρση των διεθνών κυρώσεων που πλήττουν την οικονομία της χώρας. Σύμφωνα με το πρακτορείο FARS, οι ΗΠΑ απαιτούν σημαντικό περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και μεταφορά αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός Ιράν.
Το πρακτορείο Tasnim μετέδωσε επίσης ότι η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί προσωρινή αναστολή των πετρελαϊκών κυρώσεων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, πληροφορία που δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επανέλαβε πάντως ότι «διάλογος δεν σημαίνει παράδοση» και ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τα δικαιώματά της.
Στο επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ και το πετρέλαιο
Η κρίση συνεχίζει να επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια οικονομία. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει το πιο κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο της αντιπαράθεσης, καθώς από εκεί διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Η μερική παράλυση της ναυσιπλοΐας τις τελευταίες εβδομάδες έχει οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών της ενέργειας. Το Brent ξεπέρασε τα 112 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά νευρικές απέναντι στο ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής ανάφλεξης.
Παρά τη σταδιακή αύξηση της κίνησης πλοίων στο στενό, χώρες της Δύσης και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούν να απορρίπτουν οποιοδήποτε σενάριο ιρανικού ελέγχου της περιοχής, επιμένοντας στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται στον Λίβανο
Την ίδια στιγμή, το δεύτερο μεγάλο μέτωπο της κρίσης παραμένει ο Λίβανος. Οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί εναντίον της Χεζμπολά συνεχίζονται, παρά την παράταση της ανακωχής που ανακοινώθηκε στην Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με τον τελευταίο επίσημο απολογισμό, περισσότεροι από 3.020 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την έναρξη των εχθροπραξιών στις 2 Μαρτίου, ενώ οι ανταλλαγές πυρών διατηρούν τον κίνδυνο περιφερειακής ανάφλεξης σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο.
