Η γεωπολιτική κρίση που πυροδοτεί η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του Κυριάκου Μητσοτάκη στο συνέδριο «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe». Ο πρωθυπουργός, στη συζήτηση που είχε με τον Ben Hall των Financial Times, περιέγραψε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, προειδοποιώντας για πληθωριστικές πιέσεις, διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και σοβαρούς κινδύνους για τη διεθνή ναυσιπλοΐα όσο παραμένει ανοιχτό το μέτωπο στα Στενά του Ορμούζ.
«Το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκίνησε την τοποθέτησή του με σαφή αναφορά στη σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει σταθερά μια διπλωματική λύση.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι «το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», ενώ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, κάνοντας λόγο για ένα «εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο» με άμεσες συνέπειες για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενέργεια.
Όπως ανέφερε, η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει και τις οικονομικές της συνέπειες, προειδοποιώντας για ένα πιθανό σενάριο παρατεταμένης αστάθειας με υψηλότερο πληθωρισμό και επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Προειδοποίηση για νέο κύμα ακρίβειας
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε άμεσα τη γεωπολιτική ένταση με το κόστος ζωής, σημειώνοντας ότι κάθε εβδομάδα κατά την οποία παραμένουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ αυξάνει την πίεση στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Υπενθύμισε την ενεργειακή κρίση του 2022 και τις επιπτώσεις που είχε η εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου, τονίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να είναι προετοιμασμένες για νέα περίοδο οικονομικής πίεσης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει μεγαλύτερη δημοσιονομική αντοχή λόγω των πρωτογενών πλεονασμάτων, επιμένοντας ωστόσο ότι οι δυνατότητες των κρατών δεν είναι ανεξάντλητες.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπερασπίστηκε τα μέτρα στήριξης που εφαρμόστηκαν τα προηγούμενα χρόνια, με έμφαση στην παρέμβαση στο diesel, στις ενισχύσεις προς συνταξιούχους και οικογένειες με παιδιά, αλλά και στη λογική των «στοχευμένων και προσωρινών» παρεμβάσεων ώστε να μην ενισχύεται περαιτέρω ο πληθωρισμός.
Ενεργειακή ασφάλεια και πράσινη μετάβαση
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ανάγκη διαμόρφωσης μιας ενιαίας ευρωπαϊκής πολιτικής ενεργειακής ασφάλειας.
«Έχουμε πολιτική για την κλιματική αλλαγή, αλλά όχι πραγματική πολιτική ενεργειακής ασφάλειας», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα παρά τη στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρή θέση στον τομέα της ενέργειας, καθώς είναι αυτάρκης σε καύσιμα, διαθέτει ισχυρή διυλιστηριακή βάση και έχει εξελιχθεί σε εξαγωγέα ενεργειακών προϊόντων και ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η χώρα επενδύει ταχύτατα στην αποθήκευση ενέργειας και στις ΑΠΕ, χωρίς όμως να εγκαταλείπει τον ρόλο του φυσικού αερίου ως μεταβατικού καυσίμου.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις έρευνες για κοιτάσματα υδρογονανθράκων στα ελληνικά ύδατα, υποστηρίζοντας ότι η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου θα ενίσχυε τόσο τα δημόσια οικονομικά όσο και την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Άνοιγμα στη συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια
Αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στην πυρηνική ενέργεια, ένα πεδίο που μέχρι πρόσφατα παρέμενε εκτός ελληνικής δημόσιας συζήτησης.
Ο πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι έχει ήδη συσταθεί ομάδα εργασίας για τη μελέτη της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, διευκρινίζοντας πάντως ότι πρόκειται για σχεδιασμό δεκαετίας και όχι για άμεση επιλογή.
Όπως είπε, η πυρηνική ενέργεια αποτελεί τη μοναδική μακροπρόθεσμη εναλλακτική απέναντι στο φυσικό αέριο για σταθερή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
«Δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση», ξεκαθάρισε, προσθέτοντας ωστόσο ότι η ίδια η δυνατότητα να γίνεται πλέον δημόσια συζήτηση για τα πυρηνικά «με επιχειρήματα υπέρ και κατά» δείχνει μια αλλαγή στην ελληνική προσέγγιση.
Η ναυτιλία, η Ερυθρά Θάλασσα και ο ρόλος της Ελλάδας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε ιδιαίτερα και στη σημασία της ναυσιπλοΐας για την ελληνική οικονομία, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα και η Ιταλία έχουν ήδη διαθέσει πλοία για την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, ως κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη και ανοιχτή οικονομία, έχει άμεσο συμφέρον να προστατεύσει τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς, ενώ δήλωσε έτοιμη να συμμετάσχει σε πιθανή ειρηνευτική αποστολή εφόσον υπάρξει σχετική απόφαση του ΟΗΕ.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει ακόμη πραγματικά ενιαία αγορά ενέργειας, καθώς οι διασυνδέσεις παραμένουν ανεπαρκείς και η ηλεκτρική ενέργεια δεν αντιμετωπίζεται ως κοινός ευρωπαϊκός πόρος.
Αισιοδοξία για τον τουρισμό παρά την αβεβαιότητα
Αναφερόμενος στις πιθανές επιπτώσεις της κρίσης στον τουρισμό, ο πρωθυπουργός παραδέχθηκε ότι υπάρχει ανησυχία για το κόστος των αερομεταφορών και για τη συμπεριφορά των ταξιδιωτών.
Όπως είπε, αρκετοί επισκέπτες φαίνεται να καθυστερούν τις κρατήσεις τους μέχρι να υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης, εκφράζοντας ωστόσο αισιοδοξία ότι η κρίση μπορεί να επιλυθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες και να ακολουθήσει νέο κύμα κρατήσεων τελευταίας στιγμής.
