Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση για τα ακαθάριστα οικόπεδα διαμορφώνει ένα πιο συνεκτικό και αυστηρό πλαίσιο για τον ετήσιο καθαρισμό των ακάλυπτων χώρων εντός και γύρω από οικισμούς. Ο θεσμός αποκτά πλέον υποχρεωτική ψηφιακή διάσταση, καθώς ο καθαρισμός συνδέεται με δήλωση στην ειδική πλατφόρμα του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της αντιπυρικής προστασίας.
Υποχρεωτική δήλωση στην πλατφόρμα του υπουργείου
Η διαδικασία του καθαρισμού δεν αρκεί από μόνη της, καθώς απαιτείται και ψηφιακή επιβεβαίωση μέσω της πλατφόρμας akatharista.gov.gr. Η δήλωση γίνεται με χρήση προσωπικών κωδικών και βασικών στοιχείων του ακινήτου, όπως διεύθυνση ή ΚΑΕΚ, ενώ αρκεί μία δήλωση ανά ακίνητο, ακόμη και όταν υπάρχουν περισσότεροι συνιδιοκτήτες ή υπόχρεοι.
Το μέτρο εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για την πρόληψη πυρκαγιών και την ενίσχυση της εποπτείας σε αστικά και περιαστικά κενά οικόπεδα.
Ποιοι έχουν την ευθύνη για τον καθαρισμό
Η υποχρέωση δεν περιορίζεται στους ιδιοκτήτες. Στο πεδίο ευθύνης εντάσσονται οι νομείς, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές και οι υπομισθωτές οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων.
Το πλαίσιο καλύπτει:
- Οικόπεδα εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων
- Ακάλυπτους χώρους εντός οικισμών χωρίς σχέδιο
- Εκτάσεις έως 100 μέτρα από τα όρια οικισμών υπό προϋποθέσεις και με ενημέρωση δασικής υπηρεσίας
- Εκτός σχεδίου γεωτεμάχια με κτίσμα, εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία
Προθεσμία καθαρισμού και διάρκεια ισχύος
Ο καθαρισμός πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους και να παραμείνει σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, έως τις 31 Οκτωβρίου.
Σε περίπτωση επανεμφάνισης βλάστησης μέσα στο καλοκαίρι, απαιτείται νέα παρέμβαση από τους υπόχρεους, διαφορετικά ο χώρος θεωρείται εκ νέου ακαθάριστος.
Πρόστιμα με κλιμακωτή λογική και έμφαση στην πραγματική κατάσταση
Το νέο πλαίσιο διαφοροποιεί τα πρόστιμα με βάση όχι μόνο τη δήλωση, αλλά και την πραγματική κατάσταση του οικοπέδου.
Προβλέπονται:
- 500 ευρώ όταν δεν έχει γίνει καθαρισμός και δεν έχει υποβληθεί δήλωση
- 100 ευρώ όταν έχει γίνει καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση
- 1 ευρώ ανά τ.μ. (με ελάχιστο 200 ευρώ και μέγιστο 2.000 ευρώ) σε περίπτωση μη συμμόρφωσης καθ’ όλη την αντιπυρική περίοδο
- Κάλυψη από τον υπόχρεο της δαπάνης καθαρισμού, εφόσον επέμβει ο δήμος
Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η πρόβλεψη για ψευδή δήλωση, με πρόστιμο 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών.
Εξαιρέσεις και «γκρίζες ζώνες» εφαρμογής
Η υποχρέωση καθαρισμού δεν ισχύει για διαμορφωμένους και συντηρημένους κήπους ή φυτεμένες επιφάνειες εντός ακάλυπτων χώρων πολυκατοικιών και κτιρίων. Η εξαίρεση αυτή λειτουργεί ως σημείο ισορροπίας μεταξύ αστικής πρακτικής και αντιπυρικής πρόληψης.
Διαδικασία σε περίπτωση αδυναμίας υποβολής
Για περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή ανωτέρας βίας, η δήλωση μπορεί να υποβληθεί μέσω ΚΕΠ ή στην αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία και διαβιβάζεται στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Πυροσβεστικού Σώματος.
Στόχος της νέας ρύθμισης
Η νέα ΚΥΑ επιχειρεί να συνδέσει την υποχρέωση καθαρισμού με έναν πιο λειτουργικό μηχανισμό ελέγχου και καταγραφής, μειώνοντας τα περιθώρια τυπικής συμμόρφωσης χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ενίσχυση της πρόληψης ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και η δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος ευθύνης για την εικόνα των αστικών και περιαστικών οικοπέδων.
