Οι πρόσφατες εξαγγελίες του πρωθυπουργού για την αξιοποίηση του υπερπλεονάσματος, μέσω ενός πακέτου ενίσχυσης ύψους 500 εκατ. ευρώ, αποτελούν μια σαφή προσπάθεια άμεσης ανακούφισης των νοικοκυριών σε μια περίοδο όπου οι πληθωριστικές πιέσεις και η ενεργειακή αβεβαιότητα εξακολουθούν να επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Του Μελέτη Ρεντούμη*
Η στόχευση των μέτρων σε οικογένειες με παιδιά, χαμηλοσυνταξιούχους και ενοικιαστές αποτυπώνει μια κοινωνικά προσανατολισμένη πολιτική, με έμφαση στη στήριξη της μεσαίας τάξης και των πιο ευάλωτων ομάδων.
Πιο συγκεκριμένα, για τα νοικοκυριά, η άμεση καταβολή ενισχύσεων, χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες, αναμένεται να ενισχύσει την κατανάλωση βραχυπρόθεσμα, λειτουργώντας ως μία ανάσα ρευστότητας. Η αύξηση των εισοδηματικών ορίων διευρύνει σημαντικά τη βάση των δικαιούχων, επιτρέποντας σε περισσότερα νοικοκυριά να επωφεληθούν, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την επιδότηση ενοικίου και την ενίσχυση των συνταξιούχων.
Με βάση τα μέτρα, η ενίσχυση των 300 ευρώ σε μόνιμη βάση για τους χαμηλοσυνταξιούχους αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ενισχύει ένα τμήμα του πληθυσμού με υψηλή ροπή προς κατανάλωση, άρα και άμεση συμβολή στην οικονομική δραστηριότητα.
Παράλληλα, τα μέτρα στήριξης προς τον πρωτογενή τομέα, όπως η επιδότηση στο ντίζελ και στα λιπάσματα, στοχεύουν στον περιορισμό του κόστους παραγωγής και στη συγκράτηση των τιμών στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Αυτό έχει δευτερογενείς θετικές επιπτώσεις, καθώς συμβάλλει στη σταθεροποίηση των τιμών βασικών αγαθών, μειώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις που πλήττουν δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Ωστόσο, παρά τη θετική βραχυπρόθεσμη επίδραση, τα μέτρα αυτά έχουν κατά κύριο λόγο επιδοματικό χαρακτήρα και δεν αρκούν από μόνα τους για να ενισχύσουν τη διατηρήσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Η πρόκληση για την επόμενη ημέρα είναι η μετατροπή της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης σε μοχλό παραγωγικής ανασυγκρότησης. Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται συμπληρωματικές πολιτικές που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια της χώρας.
Σε αυτό το πλαίσιο, κρίσιμη είναι η επιτάχυνση επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως η τεχνολογία, η πράσινη ενέργεια και η καινοτομία. Για παράδειγμα, η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω φορολογικών κινήτρων και η δυνατότητα πρόσβασης σε χρηματοδότηση μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην αύξηση των εξαγωγών.
Παράλληλα, η αναβάθμιση των υποδομών, η ψηφιοποίηση του κράτους και η σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας.
Επίσης, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί και στην ενίσχυση των εξαγωγικών επιχειρήσεων, μέσω στοχευμένων δράσεων προβολής, διευκόλυνσης πρόσβασης σε διεθνείς αγορές και μείωσης των γραφειοκρατικών εμποδίων.
Συμπερασματικά, σε πρώτη ανάγνωση, θα λέγαμε πως το πακέτο στήριξης κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, όσον αφορά την άμεση ενίσχυση της κοινωνίας και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Παρόλα αυτά, η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στην ισορροπία μεταξύ βραχυπρόθεσμης ανακούφισης και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει πως μόνο μέσα από έναν συνδυασμό επιδοματικών και αναπτυξιακών πολιτικών, μπορεί η ελληνική οικονομία να αποκτήσει ανθεκτικότητα, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της και να διασφαλίσει μία βιώσιμη ευημερία για το μέλλον.
*Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός
