Σε μια συνολική προσπάθεια να σπάσουν χρόνιες αγκυλώσεις του ελληνικού κράτους και να διευκολυνθεί η καθημερινότητα των πολιτών, η κυβέρνηση προωθεί νέο νομοσχέδιο για τη μείωση της γραφειοκρατίας. Το σχέδιο νόμου, που παρουσιάζει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, επιχειρεί να απαντήσει σε πρακτικά προβλήματα που ταλαιπωρούν πολίτες και επιχειρήσεις επί δεκαετίες. Με ένα αναλυτικό ενημερωτικό σημείωμα, η αντιπροεδρία δίνει απαντήσεις σε δώδεκα κρίσιμα ερωτήματα.
Γιατί έρχεται τώρα το νομοσχέδιο για τη μείωση της γραφειοκρατίας;
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν αποτελεί μεμονωμένη κίνηση, αλλά συνέχεια μιας πορείας που έχει ήδη ξεκινήσει. Προηγούνται η ψηφιοποίηση εκατοντάδων διαδικασιών μέσω του gov.gr, η αναβάθμιση της εξυπηρέτησης σε ΕΦΚΑ και υγεία, η αξιολόγηση στο Δημόσιο και η μεταφορά αρμοδιοτήτων όπως από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Παρότι καταγράφονται μετρήσιμα αποτελέσματα, αναγνωρίζεται ότι η προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί και πρέπει να συνεχιστεί.
Πώς επιλέχθηκαν οι διαδικασίες που αλλάζουν;
Οι παρεμβάσεις βασίστηκαν σε εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, προτάσεις βουλευτών, διάλογο με τα υπουργεία και καταγγελίες πολιτών μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Από την επεξεργασία προέκυψαν 14 συγκεκριμένες περιπτώσεις που αφορούν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, για τις οποίες προβλέπονται στοχευμένες και πρακτικές λύσεις.
Τι αλλάζει με τα πιστοποιητικά και τις υπεύθυνες δηλώσεις;
Η διοικητική πράξη θα εκδίδεται άμεσα με υπεύθυνη δήλωση, εφόσον αυτή δεν είναι προδήλως αβάσιμη. Ο έλεγχος των δικαιολογητικών θα γίνεται εκ των υστέρων και, αν διαπιστωθεί ανακρίβεια, η πράξη θα ανακαλείται και θα επιβάλλεται αυστηρή ποινή ανάλογη του οφέλους που επιδιώχθηκε. Η δυνατότητα αυτή δεν θα ισχύει για πολίτες που έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για ψευδή δήλωση. Στόχος είναι ο πολίτης να μην προσκομίζει έγγραφα που ήδη διαθέτει το κράτος, όπως ληξιαρχικές πράξεις, πτυχία ή πιστοποιητικά ιθαγένειας.
Πότε το Δημόσιο δεν θα διεκδικεί περιουσίες πολιτών;
Το Δημόσιο θα απέχει από διεκδικήσεις ακινήτων όταν δεν διαθέτει τίτλο ή επικαλείται αόριστα δικαιώματα από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, χωρίς αποδείξεις. Η ρύθμιση εναρμονίζεται με τη νομολογία του Αρείου Πάγου και θέτει σαφείς προϋποθέσεις, όπως ύπαρξη τίτλων πριν το 1975 ή εγκατάσταση πολιτών κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής. Εξαιρούνται αιγιαλοί, κοινόχρηστοι χώροι, αρχαιολογικοί χώροι και δάση.
Πώς θα παρακολουθεί ο πολίτης τις υποθέσεις του με το Δημόσιο;
Δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα όπου ο πολίτης θα βλέπει την πορεία της υπόθεσής του, τον αρμόδιο υπάλληλο και εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης. Στόχος είναι να εξαλειφθεί η αίσθηση ότι οι αιτήσεις «χάνονται» μέσα στη διοίκηση.
Τι αλλάζει με τη δημοσιότητα των εγκυκλίων;
Κάθε εγκύκλιος θα πρέπει υποχρεωτικά να αναρτάται στην ιστοσελίδα του αρμόδιου υπουργείου ή φορέα για να ισχύει. Έτσι διασφαλίζεται ότι οι πολίτες έχουν πρόσβαση στην ισχύουσα και όχι σε παρωχημένη εγκύκλιο.
Πώς θα γνωρίζουν οι πολίτες τα ωράρια των δημόσιων υπηρεσιών;
Τα ωράρια λειτουργίας και υποδοχής κοινού θα αναρτώνται υποχρεωτικά στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών, ώστε να αποφεύγονται τα φαινόμενα «κλειστών θυρών» και σύγχυσης.
Τι σημαίνει one stop shop στους συμβολαιογράφους για τις μεταβιβάσεις ακινήτων;
Οι πολίτες θα πηγαίνουν στον συμβολαιογράφο μόνο για την υπογραφή. Όλη η προεργασία, η συλλογή δικαιολογητικών, οι φορολογικές δηλώσεις και οι αιτήσεις στο Κτηματολόγιο θα διεκπεραιώνονται από τον ίδιο, με αντίστοιχη αμοιβή για τις πρόσθετες υπηρεσίες.
Ποια είναι η εμπειρία από τη συμμετοχή πιστοποιημένων επαγγελματιών;
Η εμπλοκή λογιστών, δικηγόρων και μηχανικών έχει ήδη επιταχύνει κρίσιμες διαδικασίες, όπως η απονομή συντάξεων στον ΕΦΚΑ, που πλέον ολοκληρώνεται κατά μέσο όρο σε 60 ημέρες. Το μοντέλο επεκτείνεται και σε νέους τομείς, όπως οι αγροτικές ενισχύσεις, με στόχο μεγαλύτερο ανταγωνισμό και χαμηλότερο κόστος.
Θα μπαίνουν προθεσμίες στη συμμόρφωση του Δημοσίου με δικαστικές αποφάσεις;
Όλες οι δικαστικές αποφάσεις θα ελέγχονται από Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου και, αν δεν υπάρξει συμμόρφωση εντός έξι μηνών, η υπόθεση θα παραπέμπεται στο Συμβούλιο Συμμόρφωσης, το οποίο μπορεί να επιβάλει και χρηματικές κυρώσεις.
Πώς θα αποζημιώνονται οι πολίτες σε περιπτώσεις ιδιαίτερης σημασίας;
Θεσπίζεται πάγια ρύθμιση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης σε περιπτώσεις όπως φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα, τρομοκρατικές επιθέσεις ή ιατρικές παραλείψεις σε δημόσια νοσοκομεία. Με την ενεργοποίησή της, το Δημόσιο θα παραιτείται από ένδικα μέσα.
Υπάρχει συνέχεια στη μάχη κατά του «βαθέος κράτους»;
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι η προσπάθεια θα είναι διαρκής. Επόμενα βήματα είναι η απλοποίηση της αδειοδότησης της βιομηχανίας, η πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ για την καταγραφή και κατάργηση διαδικασιών, η επέκταση της αξιολόγησης στο Δημόσιο, η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, οι παρεμβάσεις στις Πολεοδομίες και η μεταρρύθμιση στον ΟΣΕ. Το στοίχημα, όπως τονίζεται, είναι λιγότερη αυθαιρεσία και περισσότερη δικαιοσύνη για τον πολίτη.
