Ξεκίνησαν στο Ομάν οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, όπως μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, σε μια ιδιαίτερα τεταμένη συγκυρία για την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Οι επαφές πραγματοποιούνται την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης, επαναφέροντας το δίλημμα «διπλωματία ή σύγκρουση» στο επίκεντρο της διεθνούς ατζέντας.
Πρώτες επαφές μετά τον βομβαρδισμό του Ιουνίου
Οι διαπραγματεύσεις στο Ομάν είναι οι πρώτες απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης μετά τον βομβαρδισμό ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις ΗΠΑ τον Ιούνιο, στο πλαίσιο του πολέμου που εξαπέλυσε το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Η σύγκρουση αυτή είχε διακόψει έναν προηγούμενο κύκλο επαφών μεταξύ των δύο πλευρών, για τον οποίο είχε μεσολαβήσει, όπως και τώρα, το Ομάν, αναλαμβάνοντας ρόλο διαύλου επικοινωνίας σε μια από τις πιο δύσκολες διπλωματικές εξισώσεις της εποχής.
Οι εκπρόσωποι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Την ιρανική πλευρά εκπροσωπεί ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ τις Ηνωμένες Πολιτείες ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ. Η επιλογή των προσώπων υπογραμμίζει τη βαρύτητα που αποδίδουν αμφότερες οι πλευρές στις συνομιλίες, παρά το κλίμα αμοιβαίας καχυποψίας και τις πρόσφατες στρατιωτικές εξελίξεις.
Το μήνυμα της Τεχεράνης: «Έτοιμοι να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας»
Λίγο πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων, ο Αμπάς Αραγτσί έστειλε σαφές μήνυμα προς την Ουάσινγκτον, δηλώνοντας ότι το Ιράν είναι «έτοιμο» να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι σε «οποιαδήποτε υπερβολική απαίτηση ή απόπειρα τυχοδιωκτισμού». Όπως τόνισε, η Ισλαμική Δημοκρατία χρησιμοποιεί τη διπλωματία ως εργαλείο προάσπισης των εθνικών της συμφερόντων, χωρίς όμως να παραιτείται από το δικαίωμα υπεράσπισης της κυριαρχίας και της εθνικής της ασφάλειας.
Ο ρόλος του Ομάν και το διπλωματικό παρασκήνιο
Πριν από τη συνάντηση με την αμερικανική αντιπροσωπεία, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών είχε επαφές με τον ομόλογό του του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσάιντι. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Mehr, οι δύο υπουργοί συζήτησαν «τα πιο σημαντικά διμερή, περιφερειακά και διεθνή ζητήματα», επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του Ομάν ως μεσολαβητή σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων. Η δημοσιοποίηση φωτογραφίας των δύο ανδρών, με τις σημαίες των χωρών τους στο τραπέζι, είχε σαφή συμβολικό χαρακτήρα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διπλωματικής διαδικασίας.
Διπλωματία με ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα
Οι συνομιλίες στο Ομάν διεξάγονται σε ένα περιβάλλον όπου η διπλωματία συνυπάρχει με την απειλή της στρατιωτικής κλιμάκωσης. Το αν θα αποτελέσουν αφετηρία επανεκκίνησης μιας ουσιαστικής διαδικασίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ή απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα σε μια μακρά αντιπαράθεση, μένει να φανεί. Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξή τους αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν, αλλά και τη συνολική ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
