NewsEdit Το 2025 θα μείνει στη σύγχρονη ιστορία ως η χρονιά που ο Έλον Μασκ έπαψε οριστικά να αντιμετωπίζεται απλώς ως ένας εκκεντρικός τεχνολογικός οραματιστής και μετατράπηκε σε έναν από τους πιο επικίνδυνα ισχυρούς – και απρόβλεπτους – πολιτικούς παράγοντες της εποχής του.
Ήταν μια χρονιά συγκρούσεων, αποκαλύψεων, οικονομικών ακροτήτων και προσωπικής έκθεσης, που έδειξε με ωμό τρόπο τι συμβαίνει όταν η ακραία οικονομική δύναμη, η τεχνολογία, τα social media και η πολιτική συγχωνεύονται στο πρόσωπο ενός ανθρώπου.
Η είσοδος στο Λευκό Οίκο και το τέλος της αθωότητας
Η χρονιά ξεκίνησε με τις καλύτερες δυνατές προοπτικές για τον Μασκ. Η παρουσία του στην Ουάσινγκτον, στο πλευρό του Ντόναλντ Τραμπ, έμοιαζε με την επιβράβευση μιας πορείας δεκαετιών. Ο άνθρωπος που άλλαξε την αυτοκινητοβιομηχανία, τη διαστημική τεχνολογία και την παγκόσμια επικοινωνία μέσω του Χ, αποκτούσε πλέον άμεση πρόσβαση στην καρδιά της αμερικανικής εξουσίας.
Στην πράξη, η είσοδός του στον Λευκό Οίκο σήμανε και την αρχή της ταχύτατης αποδόμησης της δημόσιας εικόνας του. Οι πρώτοι μήνες σημαδεύτηκαν από σκηνές που προκάλεσαν παγκόσμια αμηχανία: χειρονομίες στην ορκωμοσία του Τραμπ που ερμηνεύτηκαν ως ναζιστικοί χαιρετισμοί, εμφανίσεις με εμφανή σωματικά σημάδια, ακραία συμπεριφορά σε δημόσιες εκδηλώσεις και μια μόνιμη αίσθηση ότι τα όρια μεταξύ ιδιωτικού, επιχειρηματικού και πολιτικού ρόλου είχαν καταρρεύσει.
Η φιλοσοφία της ταχύτητας και το τίμημά της
Η Σούζι Γουάιλς, επικεφαλής του προσωπικού του Τραμπ, έδωσε ίσως την πιο ειλικρινή περιγραφή της νοοτροπίας Μασκ: η ταχύτητα προηγείται της σταθερότητας, η σύγκρουση θεωρείται αναπόφευκτη και η «παράπλευρη απώλεια» αντιμετωπίζεται ως αναγκαίο κακό. Πρόκειται για μια λογική που μπορεί να λειτουργεί σε εργαστήρια, startups και διαστημικά προγράμματα, αλλά αποδείχθηκε καταστροφική όταν εφαρμόστηκε στη λειτουργία ενός κράτους.
DOGE: το κράτος ως startup σε φάση κατεδάφισης
Ως επικεφαλής του άτυπου Τμήματος Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας (DOGE), ο Μασκ επιχείρησε να εφαρμόσει το μοντέλο της Silicon Valley στην ομοσπονδιακή διοίκηση. Με ομάδες νεαρών συνεργατών, ελάχιστη θεσμική γνώση και πλήρη περιφρόνηση για τις προειδοποιήσεις των ειδικών, προχώρησε σε μαζικές περικοπές και απολύσεις.
Η πιο σκοτεινή πτυχή αυτής της πολιτικής ήταν οι συνέπειες σε προγράμματα ανθρωπιστικής βοήθειας. Η κατάργηση κονδυλίων της USAID οδήγησε, σύμφωνα με διεθνή μέσα, σε διακοπή θεραπειών για εκατομμύρια ασθενείς και σε επισιτιστικές κρίσεις σε ευάλωτες περιοχές. Δικαστικές αποφάσεις χαρακτήρισαν παράνομες πολλές από τις ενέργειές του, χωρίς όμως να ανακόψουν τη δημόσια επιθετικότητά του.
Το αλυσοπρίονο, το meme και η πολιτική του θεάματος
Η εμφάνισή του στο CPAC, με μαύρα γυαλιά, χρυσή αλυσίδα και αλυσοπρίονο – δώρο του Χαβιέρ Μιλέι – συμπύκνωσε τη φιλοσοφία του. Η πολιτική ως performance, η διοίκηση ως viral περιεχόμενο, η εξουσία ως meme. Το σύνθημα «Έγινα meme» δεν ήταν αυτοσαρκασμός· ήταν στρατηγική.
Η κατάρρευση της σχέσης με τον Τραμπ
Η συμμαχία Μασκ – Τραμπ αποδείχθηκε εξίσου θεαματική και εύθραυστη. Οι διαφωνίες για τη φορολογία, τις υποδομές και την ενεργειακή πολιτική – με άμεσες επιπτώσεις στην Tesla – οδήγησαν σε ανοιχτή ρήξη. Η αποχώρηση του Μασκ από τον Λευκό Οίκο τον Μάιο δεν ήταν απλώς πολιτική εξέλιξη, αλλά δημόσια ταπείνωση.
Η ψηφιακή του επίθεση μέσω Χ, με την αναφορά στα αρχεία Έπσταϊν, σηματοδότησε το απόλυτο σημείο μη επιστροφής. Παρότι η ανάρτηση διαγράφηκε, η εικόνα ενός δισεκατομμυριούχου που εκβιάζει πολιτικά τον πρόεδρο των ΗΠΑ έμεινε χαραγμένη.
Tesla: κρίση αξιοπιστίας και κοινωνικό μποϊκοτάζ
Η Tesla πλήρωσε ίσως το μεγαλύτερο τίμημα της πολιτικής εμπλοκής του Μασκ. Οι πωλήσεις κατέρρευσαν διεθνώς, όχι λόγω τεχνολογικής υστέρησης, αλλά λόγω κοινωνικής αντίδρασης. Ιδιοκτήτες πούλησαν τα οχήματά τους, αντιπροσωπείες έγιναν στόχος διαδηλώσεων και η εταιρεία βρέθηκε στο επίκεντρο αλλεπάλληλων αγωγών.
Τα προβλήματα με το Autopilot, τα ατυχήματα, οι έρευνες της NHTSA και οι πυρκαγιές σε Cybertrucks ενίσχυσαν την αίσθηση ότι η Tesla έχει χάσει τον έλεγχο του αφηγήματος. Παρ’ όλα αυτά, οι μέτοχοι ενέκριναν ένα πακέτο αμοιβών-ρεκόρ, αποκαλύπτοντας το χάσμα μεταξύ εταιρικής διακυβέρνησης και κοινωνικής πραγματικότητας.
SpaceX: η αποτυχία ως στρατηγική – και ως πρόβλημα
Η SpaceX συνέχισε να κυριαρχεί στο διάστημα, αλλά το τίμημα ήταν βαρύ. Οι εκρήξεις του Starship, οι περιβαλλοντικές ζημιές και οι νομικές αντιδράσεις από το Μεξικό ανέδειξαν τα όρια της λογικής «δοκιμάζουμε μέχρι να πετύχει». Η καινοτομία συνυπάρχει με την αποτυχία, αλλά όταν οι συνέπειες είναι διακρατικές, το ρίσκο παύει να είναι ιδιωτικό.
xAI και Χ: η τεχνητή νοημοσύνη χωρίς φίλτρα
Η εξαγορά του Χ από την xAI και η ενσωμάτωση του Grok έφεραν στο προσκήνιο τον πιο ανεξέλεγκτο πειραματισμό με την AI. Το chatbot προώθησε θεωρίες συνωμοσίας, αντισημιτικό λόγο και αυτολατρία, αποδεικνύοντας πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η τεχνητή νοημοσύνη όταν δεν υπάρχουν θεσμικά φίλτρα.
Παρά τα σκάνδαλα, η σύμβαση με το Πεντάγωνο έδειξε ότι το κράτος συνεχίζει να εξαρτάται από τον Μασκ, ακόμη κι όταν αμφισβητεί τη συμπεριφορά του.
Neuralink: το πιο «ήσυχο» στοίχημα
Η Neuralink αποτέλεσε την εξαίρεση. Μακριά από τη δημοσιότητα, σημείωσε πραγματική επιστημονική πρόοδο με εμφυτεύσεις σε ανθρώπους. Είναι ίσως το μόνο πεδίο όπου το όραμα του Μασκ δεν συνοδεύτηκε από χάος.
Προσωπική ζωή και δημόσια σύγκρουση
Το 2025 αποκάλυψε και την ανθρώπινη – αλλά σκοτεινή – πλευρά του Μασκ. Δικαστικές διαμάχες, αποξένωση από την τρανς κόρη του, αποκαλύψεις για τον πατέρα του και μια ζωή γεμάτη συγκρούσεις που εξελίσσονται δημόσια, μέσα από αναρτήσεις σε μια πλατφόρμα που ο ίδιος ελέγχει.
Ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τη δημοκρατία
Η χρονιά αυτή δεν αφορά μόνο τον Έλον Μασκ. Αφορά το προηγούμενο που δημιουργεί: έναν ιδιώτη με αμύθητη περιουσία, παγκόσμια ψηφιακή επιρροή και άμεση πολιτική ισχύ. Το 2025 έδειξε ότι όταν η εξουσία συγκεντρώνεται χωρίς θεσμικά αντίβαρα, το αποτέλεσμα δεν είναι η καινοτομία, αλλά η αστάθεια.
Ο Μασκ έκλεισε τη χρονιά με περιουσία περίπου 600 δισ. δολαρίων. Το ερώτημα, όμως, που αφήνει πίσω του το 2025 είναι άλλο: πόσο κοστίζει τελικά στην κοινωνία η «ιδιοφυΐα» όταν αρνείται κάθε όριο;